|

|

Bəhai Dinində keşiş və ya vaiz yoxdur. Bəhai İnzibati nəzmi Həzrət Bəhaullahın Özünün və Onun yazılarının şərhçilərinin qabaqcadan qoyduğu prinsiplər üzərində qurulmuşdur. Onun məqsədi – Həzrət Bəhaullahın təliminin əsasını təşkil edən ruhani prinsiplərin praktik təcəssümünü təmin etməkdir.
Bəhai inzibati nəzminin əsasını kollektiv idarəetmə orqanları – Yerli və Milli Ruhani Məhfillər (yerli və milli səviyyədə) və Ümumdünya Ədalət Evi (beynəlxalq səviyyədə) təşkil edir. Bu şuraların hər biri doqquz nəfərdən ibarətdir və hər il gizli səsvermə yolu ilə, müəyyən yaşayış ərazisində və ya ölkədə, 21 yaşına çatmış bütün bəhailərin iştirakı ilə seçilir. Ümumdünya Ədalət Evi bütün dünya bəhailəri tərəfindən beş ildən bir seçilir.
Başqa siyasi sistemlərdəki kimi seçici ona artıq verilmiş nümayəndələrin siyahısından seçmək məcburiyyəti qarşısında qalır, lakin Bəhai Dinində seçkilər həqiqətən azaddır, belə ki, seçki kampaniyaları və nümayəndələrin qabaqcadan irəli sürülməsi qadağandır. Avtomatik olaraq, icmanın bütün həddi-buluğa (21 yaşına) çatmış üzvləri nümayəndə hüququnu qazanır və dostlar, kənardan heç bir təzyiq hissi olmadan və öz vicdanını rəhbər tutaraq, seçilməyə layiq olan şəxsləri seçə bilər. Nəticədə seçkiqabağı kampaniyaların qarşısı alınır və hakimiyyət ehtiraslı insanların inzibati təsisatlara daxil olma şansı azalır.
Bəhai inzibati sistemi ədalətə nail olmağın praktik ifadəsidir ki, bu da qərarların ruhani məşvərət prosesində qəbul olunması ilə təmin olunur. Bu məşvərətin iştirakçıları özlərinin nöqteyi-nəzərlərini qorumağa cəhd göstərmirlər, onların bütün gücü birgə həqiqətin axtarışına cəmlənir. Bütün mümkün müxtəlif baxışlara baxmayaraq, bu cür məşvərət prosesındə iştirakçılar öz əməkdaşlıq etmək, mötədillik, qarşılıqlı hörmət və başqasının fikirlərini dinləyə bilmək kimi bacarıqlarını inkişaf etdirirlər. Bu onlara birliyi qorumağa və zərərli münaqişələrdən uzaqlaşma imkan verir. Əgər bütün faktlara baxıldıqdan və müzakirələrdən sonra müzakirə olunan məsələ barəsində vahid bir fikir əldə olunmayıbsa, səsvermə yolu ilə qərar qəbul edilir.
Bəhai inzibati sisteminin əsasını 19 Gün Bayramları təşkil edir. Bu Bayramlarda icmanın hər bir üzvü “cəmiyyətin birgə yaradılması və təzələnməsi prosesində iştirak edir. İctimai həyatın ən dərin səviyyələrində bu Bayram demokratiya meydanını təmsil edir, belə ki, məhz burada Yerli Ruhani Məhfilin nümayəndələri və icmanın üzvləri bərabər səviyyələrdə görüşür və hər kəsə yeni cəmiyyətin yaradılması işinə kömək edə bıləcək baxışları – yeni ideyaları və ya əməli tənqidləri irəli sürülməsi tam sərbəst ifadə etmək imkanı verilir”. Beləliklə bəhai icmasının fəaliyyəti dostların Ruhanı Məhfil tərəfindən təşviq edilən və yönəldilən şəxsı təşəbbüslərə əsaslanır.
Ruhani Məhfilə seçilmiş dostlar heç bir imtiyaz və şəxsi hakimiyyətə malik deyillər. Yalnız Məhfilin məşvərəti prosesində qəbul olunan qərar həqiqi kollektiv qərar adlandırıla bilər. Məhfilin bütün qərarlarının əməkdaşlıq ruhunda və könüllü surətdə icra olunması icmada birliyi təmin edir və bu qərarları təcrübədə sınamağa imkan verir. Əgər hər hansı bir qərar effektiv olmasa, ona yenidən baxılır və o, təkrar müzakirə nəticəsində dəyişdirilə bilər.
Bəhai Dininin Ali inzibati orqanı və mərkəzi olan Ümumdünya Ədalət Evinə Müqəddəs Yazılarda bir başa qeyd olunmayan məsələlər barədə qərarlar qəbul etmək, həmçinin, zamanın ehtiyaclarına uyğun olaraq qərarları təkrarən müzakirə etmək və ya ləğv etmək səlahiyyəti verilib. Həzrət Bəhaullahın Yazılarına əsasən, Onun Dininin Ruhani və Inzibati Mərkəzi Müqəddəs Torpaqda, Əkka şəhərinin yaxınlığında və Hayfa şəhərində yerləşir.
İdarəçiliyi həyata keçirən inzibati sistemin seçilən qolundan başqa, Bəhai Dinində həmçinin inzibati sistemin təyin olunan qolu vardır. Bu qol hakimlik səlahiyyətlərinə malik deyil; onun əsas vəzifəsi Dini qorumaq və yaymaqdır. Bu qolun əsasını Ümumdünya Ədalət Evi tərəfindən ən qabaqcıl, kamil və sədaqətli dindarların sırasından seçilən Müşavirlər təşkil edir. Hal-hazırda bütün dünya üzrə 81 Müşavir vardır. Müşavirlər kömək məqsədi ilə özlərinə Köməkçi Heyət Üzvlərini, onlar isə öz növbəsində özlərinə asistentlər təyin edirlər.
|
 |