Şövqi Əfəndi tərəfindən tərtib olunmuş və ingilis dilinə tərcümə edilmişdir.

 

š 1 ›

Pak və ucasan Sən, ey mənim Allahım! Mən səni necə zikr edim, İlahi? Axı mən yəqin bilirəm ki, bütün ariflərin dilləri Səni zikr etməkdə və tərifləməkdə acizdir, bütün aşiqlərin könül quşları Sənin qüdrət və irfan səmana ucalmaq yolunu tapa bilmir.

İlahi, mən Səni Müdrik adlandırsam, görərəm ki, idrakın bütün təzahürləri Sənin əmrinlə yaranıb; Sənə hikmət Sahibi desəm, müşahidə edərəm ki, bütün hikmət çeşmələri Sənin iradənlə çağlayır; Səni Vahid adlandırsam, görərəm ki, vəhdət həqiqətlərini aşkara çıxaran Sənsən; Sənə Biliçi desəm, müşahidə edərəm ki, bütün bilik çövhərləri Sənin istəyindən doğub və Sənin yaratmağınla meydana çıxıb.

Beləliklə, Sən Səni zikr edənlərin təsvirindən və Səni vəsf edənlərin tərifindən ucasan, çünki bunların hamısı Sənin xəlq etdiklərinin, Sənin əmrin və iradənlə yaradılmışların təsviri və tərifidir. Hər dəfə Səni xatırlayanlar Sənin adını çəkəndə və ariflər Sənin irfan səmana ucalmaq istəyəndə, bu nöqtəyə gəlib çıxırlar ki, hər şey Sənin hökmünə tabedir. Sənin Camalına səcdə edir və Sənin Qələminin hərəkəti ilə mövcud olur.

Yox, bağışla İlahi, çünki bu sözlərdən varlıqların mahiyyəti ilə Sənin Əmr Qələmin arasında əlaqə olduğu anlaşılır, halbuki Sən bu cür əlaqə barədə təsəvvürlərdən pak və ucasan: Sənin Əmr Ağacınla bütün əlaqələr kəsilib, Sənin məzhərinə və Camalının şəfəqinə aparan bütün yollar bağlanıb.

Bir sözlə, Sən Səni zikr edənlərin zikrindən, Səni vəsf edənlərin vəsfindən, Səni tərifləyənlərin tərifindən ucasan, çox ucasan! Sən öz bəndələrinə cürbəcür dualarla və növbənöv təriflərlə Səni xatırlamağı əmr etməklə, onlara mərhəmət göstərmisən: bu yolla onlar layiq olduqları məqama yüksəlib özlərini dərk etməlidirlər.

Həqiqətən, Sən Özündən aşağıda duranların tərifinə və Özündən başqalarının təsvirinə sığmazsan. Sən ən əvvəldə və əzəldə olduğun kimi əbədi qalacaqsan. Səndən başqa Allah yoxdur. Sən Uca, Qüdrətli, Müqəddəs və hər şeyi Bilənsən!

š 2 ›

Hər şeyin əvvəli— Allahı tanımaq, axırı isə göylərdə və yerdə olanlar üçün Onun qalibiyyətli iradəsinin səmasından nazil olanlara sözsüz əməl etməkdir.

š 3 ›

Əzəldən və həmişə peyğəmbərlərin məqsədi və ilahi elçilərin qayəsi olan Əmr indi Allahın mütləq iradəsi və nüfuzlu hökmü ilə zühur etmişdir. Bütün ilahi kitabların müjdəsini verdiyi vəd olunmuş Kəs Odur. Bununla belə insanlar Ondan bixəbərdirlər və onu görmürlər.

De: Ey Haqq aşiqləri, onu tanımaq və sizə gərəkli olanları layiqincə yerinə yetirməyə çalışın! Bu elə bir Əmrdir ki, əgər onun yolunda bircə damla itirsəniz, əvəzində yüz min dəniz mükafat alarsınız.

De: Ey dostlar, bu böyük şərəfi əldən verməyin və bu uca məqamdan qafil olmayın! İnsanlar mövhumi təsəvvürlər yolunda neçə-neçə canları qurban vermiş və verməkdədirlər. Siz isə, Allaha şükür, məqsədə çatmış, Vəd Olunmuşa yetişmisiniz. Qüdrətli Tanrının köməyi ilə bu məqamı qoruyun və Əmrin yüksəlişinə səbəb olan işlərdən yapışın! Çünki O Sizə yaxşı işlər görməyi əmr edir və dünyada insanın məqamının ucalmasını istəyir. Uca və mərhəmətlidir Allah, bu bənzərsiz Lövhəni nazil edən Odur!

š 4 ›

Bu Gün — ən böyük mərhəmət və ən yüksək fəzilət Günüdür. Hamı tam birlik və ittifaqla ilahi inayət ağacının kölgəsinə toplaşmalı və rahatlıq tapmalıdır. Və bu gün hamı şərəf və yüksəliş gətirən işlərdən yapışmalıdır.

Xoş o kəslərin halına ki, Mənim ən Uca Qələmim onları xatırlamaq üçün hərəkətə gəldi. Və xoşbəxt o kəslərdir ki, biz Öz hikmətimiz sayəsində onların adlarını gizli saxlamağı lazım bildik.

Qadir Allaha dua edin ki, hamınıza ərşdə qəbul olunan işləri yerinə yetirmək imkanı bəxş etsin. Tezliklə dünyanın büsatı pozulacaq və başqa bir büsat qurulacaq. Həqiqətən, sənin Rəbbin doğru söyləyən və gizli şeyləri Biləndir.

š 5 ›

Bu Gün — mərhəmət dənizinin coşub-daşdığı, inayət günəşinin işıq saçdığı, səxavət buludunun qanad açdığı bir gündür. Bu gün solmuş könüllər məhəbbət nəsiminin ətrini duymalı, mərhəmət yağışı ilə yuyulub təravətlənməlidir.

Allahı sevənlər hər hansı məclisə və məhfilə toplaşaraq, Allahı zikr edib təriflədikləri zaman elə mütilik və itaətkarlıq göstərməlidirlər ki, o yerin torpağının zərrələri onların səmimiyyətinə və sədaqətinə şahidlik etsin; və o pak könüllərin ruhani gəlmələrinin cazibəsi həmin torpağın zərrələrini də bürüsün. Elə olmasın ki, torpaq hal dili ilə onlara desin: "Mən sizdən üstünəm, çünki mən əkinçilərin bütün əzablarına dözürəm, Tanrının məndə əmanət qoyduğu nemətləri bütün canlılara bəxş etmişəm və edirəm. Bu yüksək şərəfə və varlığın ehtiyaclarını ödəyən tükənməz nemətlərə baxmayaraq, mən heç kəsin qarşısında öyünməmişəm və öyünmürəm; və hədsiz təvazökarlıqla hamının ayaqları altında dayanmışam".

Hamı bir-birilə dostcasına, mehribanlıq və məhəbbətlə rəftar etməlidir. Əgər kimsə bəzi məqamları anlamaqda acizdirsə və ya hələ onlara çatmayıbsa, onunla hədsiz lütf və səmimiyyətlə danışmaq və onu başa salmaq lazımdır, həm də heç kəs özünü ondan üstün və qabiliyyətli saymamalıdır.

Bu gün əsas məsələ mərhəmət dənizindən öz payını almaqdır, daha qabların böyüklüyünə və kiçikliyinə fikir vermək lazım deyildir ki, biri bir ovuc alır, digəri bir kasa, başqası bir küp, bir başqası da bir xum.

Bu gün hamının nəzərləri Allah Əmrinin yayılmasına xidmət edən işlərə yönəlməlidir. Allah şahiddir ki, bu gün bu əzəmətli Əmrə dostlar arasındakı ixtilaf, çəkişmə, münaqişə, kin-küdurət və soyuqluqdan başqa heç bir şey ziyan vurmamışdır və vura da bilməz. Allahın qüdrəti və hökmü ilə bunlardan uzaqlaşın və Elm, Hikmət və Ülfət Sahibinin adı ilə könüllər arasında birlik yaratmağa çalışın.

Qadir Allaha dua edin ki, Onun yolunda gördüyünüz işlərin və Ona məhəbbətdə göstərdiyiniz sədaqətin ləzzətini dadasınız. Özünüzü unudun və başqalarına nəzər yetirin. İnsanları tərbiyələndirmək üçün hədsiz dərəcədə səy göstərin. Heç bir iş Allahdan gizli olmayıb və gizli deyil. Əgər Allahın istəyinə uyqun hərəkət etsəniz, tükənməz nemətlərə layiq görüləcəksiniz. Aləmlərin Rəbbinin Əmr Qələmindən süzülüb aşkara çıxan aydın Kitab budur. Onda nazil olanlar üzərində düşünün və ona əməl edənlərdən olun.

š 6 ›

Yer üzündəki bütün məzhab və firqələr intizarda idilər. Amma həqiqət Günəşi aləmin üfüqündə parladığı zaman Allahın yönəltdiyi kəslərdən başqa hamı Ondan üz döndərdi. Əgər bu Gün əsl möminlərin məqamları açıqlansa, qorxuram ki, bəziləri hədsiz sevincdən ölərlər.

Bəyan Nöqtəsi buyurur: "Onun zikr Gününün bir illik nütfəsi[1] Bəyanda olanların hamısından qüvvətlidir". Yenə də O buyurur: "Onun haqqında elə bir cövhər yazılıb ki, o mənim heç bir işarəmdən və Bəyanda nazil olanlardan bəlli ola bilməz".

Əgər bir şəxs bu ali kəlamlarda gizlənmiş mənalar dənizinə baş vursa, o zaman bu ən əzəmətli, ən müqəddəs və ən ulu Əmrin məqamından agah olar. Zühurun məqamı bəlli oldusa, ona iman gətirənlərin məqamı da məlum və aydın olar. Allaha and olsun ki, bir kəsin bu Əmrin yolunda çəkdiyi bir nəfəs yer üzünün xəzinələrinə b!ərabər tutulmaz. Xoş buna nail olanların halına, vay bundan qafil olanların halına!

š 7 ›

Həqiqətən, bu Gün— görmək və eşitmək günüdür: həm Allahın çağırış sədası ucalır, həm də Onun üzünün nurları zühur üfüqündən çıxaraq parlayır. İndi hər kəs əvvəllər eşitdiklərini yaddaşından silməli, ədalət və insafla ayələrə, dəlillərə və təzahürlərə nəzər salmalıdır. Bu Gün — əzəmətli bir gündür, belə ki, bütün müqəddəs kitablarda "Allahın Günü" kimi xatırlanır. Bütün peyğəmbərlər və övliyalar bu bənzərsiz Günü görmək arzusunda olmuşlar, həmçinin bütün məzhəb və firgələr bu Günü gözləmişlər. Amma Zühur Günəşi İlahi İradənin səmasında parlayan kimi, Allahın yönəltdiyi kəslərdən başqa, hamının məst və bihuş olduğu aşkara çıxdı.

Ey Məni xatırlayanlar! Böyük bir pərdə bəşəriyyətin qarşısını kəsib və ilahi çağırışın sədasını eşitməyə qoymur. İnşaallah, üfüqlər birlik nuru ilə işıqlanacaq və yer üzündə hər bir kəsin alnına "Səltənət Allahındır!" möhürü vurulacaq.  

š 8 ›

Haqq olan Allaha and içirəm! Bu günlər Allah Özünün bütün elçilərini və peyğəmbərlərini, eləcə də ismət sarayının, əzəmət çadırının, qüdrət alaçığının sakinlərini imtahana çəkir. Belə isə, müşriklərin halı necə olacaq?!

š 9 ›

Ya Hüseyn! Yer üzünün bəzi məzhəb və firqələri Hüseynin zühurunu gözləyirdilər, çünki qadir Allahın seçilmişləri vasitəsilə o Həzrətin Qaimdən sonra zühur edəcəyi müjdəsi verilmişdi. Həmçinin xəbər verilmişdi ki, o ilahi feyzlər mənbəyinin zühuru zamanı Allahın butün elçiləri və peyğəmbərləri, hətta Qaimin özü də o Həzrətin mübarək bayrağının kölgəsinə toplanacaqlar. Vaxt yetişib aləm Onun üzünün nuruna boyananda isə Adlar Sahibinin gücü ilə güman və ehtiras bütlərini sındıraraq, iqan şəhərinə yollanan kəslərdən savayı hamı Ondan üz döndərdi. Bu Gün möhürlənmiş şərab kuzəsi Qəyyumun adı ilə açılıb süzülməkdədir. Ondan öz piyaləni doldur, bu mübarək və gözəl Adın şərəfinə iç!

š 10 ›

Ümmətlərin vaxtı bitdi və müqəddəs Kitablardakı ilahi vədlər yerinə yetdi. Allahın qanunu Siondan yayıldı, Yerusəlim dağları və düzləri Rəbbin nuruna qərq oldu. Xoş o kəsin halına ki, qadir və qəyyum Allahın kitablarında nazil olanlar üzərində düşünür. Ey Allahın dostları, düşünün və qulaqlarınızı açıb Allah Kəlamını eşidin, Onun mərhəməti sayəsində dəyanətin saf suyundan için və Allahın Əmri yolunda dağ kimi möhkəm və sarsılmaz olun!

İsaiyya peyğəmbərin Kitabında buyurulur: "Rəbbin zəhmindən və Onun əzəmətli parıltısından qayanın içinə gir və torpağın altında gizlən!" Əgər bir kəs bu ayə üzərində düşünsə, Əmrin əzəmətini və Allah Gününün qüdrətini anlayar. Həmin ayənin sonunda buyurulur: "O Gün təkcə Rəbb Özü görünəcəkdir". Bu Gün elə bir gündür ki, onun barəsində Əmr Qələmi bütün Kitablarda yazıb. Elə bir ayə yoxdur ki, onun adı çəkilməsin, elə bir Kitab yoxdur ki, aydın şəkildə ondan xəbər verilməsin. Əgər bu zühur haqqında bütün Kitablarda və Yazılarda olanları qeyd etsək, bu lövhənin həcmi qat-qat böyüyər. Bu gün hər kəs ilahi inayətə güvənərək, düşünülmüş şəkildə Əmrin təbliğinə çalışmalıdır ki, hamı mənalar sübhünün nuruna boyansın.

š 11 ›

Nə xoşdur bu gün! Bu Gün mərhəmət nəsimi bütün məxluqatın üzərinə əsir. Əsrlər və qərinələr bu mübarək Günlə müqayisəyə gələ bilməz. Bu Xoş Gündə əzəli Varlığın üzü Öz müqəddəs məqamına doğru yönəldi. O zaman bütün məxluqatın sədası ucaldı və onların üzərində isə səma sakinlərinin nidası eşidildi: "Ey Kərmel, tələs, çünki Allahın — Adlar Səltənəti Hökmdarlarının və Səma Qurucusunun üzü sənə doğru yönəlib!"

O zaman sevincdən cuşa gələn dağ uca səslə dedi: "Canım Sənin gəlişinə, Sənin inayətinə, Sənin diqqətinə fəda olsun! Ey əbədi həyat çeşməsi, Sənin fərağın məni öldürdü, Sənin hicranın məni yandırdı! Sənə həmd olsun, çünki Sən səsimi mənə eşitdirdin, Öz qədəmlərinlə məni şərəfləndirdin, Öz Gününün nəsimi ilə və Öz Qələminin incə səsi ilə məni dirçəltdin. Bu səs Sənin bəndələrin üçün Sur sədasına bərabərdir: Sən Öz qarşısıalınmaz Əmrini zühur etdirmək istərkən, Qələmini hərəkətə gətirdin — o zaman böyük bir qiyamət qopdu və məxluqatın hökmdarının xəzinələrindəki gizli sirlər aşkara çıxdı".

Onun sədası uca məqama çatmamış Biz dedik: "Ey Kərmel, öz Rəbbinə şükr et! Mən səni hicran oduna yandırdım, sonra isə vüsal dənizinin dalğaları sənin üzünü yudu, bununla da sənin və bütün mövcudatın gözlərinə işıq gəldi, gizli və aşkar olan hər şeyi sevinc bürüdü. Sən necə də xoşbəxtsən ki, bu Gün Allah Öz taxtını sənin üzərində qurub və səni öz əlamətlərinin şəfəq saçdığı məkana, Öz dəlillərinin aşkar olduğu məqama çevirib. Xoş o bəndələrin halına ki, sənin ətrafına toplaşıb sənin şərəfli zühurunu yad edir və Rəbbin Allahın mərhəmətindən sənə nazil olanı oxuyurlar. Şərəfli Rəbbinin adı ilə ölməzlik piyaləsini al və Ona şükr et, çünki Onun böyük mərhəməti sayəsində sənin kədərin sevincə, iztirabın fərəhə çevrildi. Həqiqətən, O Öz taxtını qurduğu, qədəmləri ilə təşrif gətirdiyi, hüzuru ilə şərəfləndirdiyi, nidasını ucaltdığı və göz yaşını axıtdığı yeri sevdi.

Ey Kərmel, Siona müjdə ver və de: Artıq gizli Kəs gəlmişdir. Onun qalibiyyətli səltənəti aləmdə bərqərar olmuş, Onun hər yanı bürüyən nuru yer üzünü işıqlandırmışdır. Bu məqamda tərəddüd edib durmaqdan çəkinin. Səmadan — Allah Kəbəsindən enmiş ilahi şəhərə doğru tələsin. Allaha yaxın və sədaqətli kəslər, eləcə də səma sakinləri bu şəhərin ətrafına toplaşmışlar. Mən necə də bu zühurun müjdəcini yer üzünün bütün ölkələrinə və bütün şəhərlərinə çatdırmaq istəyirəm! Bu həmən zühurdur ki, Turun qəlbini cəzb etmiş və Sidrədən[2] nida gəlmişdi: "Mülk və Mələkut aləmi[3] Rəblərin Rəbbi Allaha məxsusdur!" Bu elə bir gündür ki, torpağa və dənizə müjdə veriləcək və bundan sonra Allahın inayəti ilə ağıllardan və gözlərdən gizli qalmış şeylər aşkara çıxacaq. Tezliklə Allahın gəmisi sənə doğru yönələcək və Adlar Kitabında xatırlanmış Bəha əhli zühur edəcək".

Mübarəkdir aləmin mövlası olan Allah! Onun zikri sayəsində torpağın zərrələri hərəkətə gəlir və Əzəmət Dili Onun elmində gizlənən, Onun qüdrət xəzinəsində saxlanan şeyləri açıb danışır. Həqiqətən, Öz adı sayəsində O, yerdə və göydə olan hər şeyə hakimdir, Qüdrətli, Əzəmətli və Ucadır!

š 12 ›

Ey insanlar, ədalət günlərini qarşılamağa hazırlaşın: o, həqiqətən, gələcəkdir. Ondan gizlənməkdən və qafil olmaqdan çəkinin!

š 13 ›

Keçmiş günlərə nəzər salın: yüksək və aşağı təbəqədən olan nə qədər insan daim bir olan Allahın müqəddəs vücudlarda zühurunu gözləmişdir. Onlar hər vaxt və hər an gözdə-qulaqda olmuş və dua edib yalvarmışlar ki, bəlkə ilahi mərhəmət nəsimi əsməyə başladı və vəd olunmuş Camal qeyb pərdəsindən zühur meydanına qədəm qoydu. Amma hər dəfə inayət qapıları açılıb, kəramət buludları ucalanda və qeyb günəşi qüdrət üfüqündən boylananda onlar hamılıqla Onu danmış və eynən Allahın üzü olan Onun üzündən kənara çevrilmişlər...

Bir qədər düşünün: bu əməllərin səbəbi nə olmuşdur və Cəlal Sahibinin Camalının Təzahürləri ilə nə üçün belə rəftar etmişlər? Və o zamanlar həmən bəndələrin həqiqətdən üz döndərmələrinin və ona göz yummalarının səbəbi nə olmuşdursa, indi də bu bəndələrin qafilliyinin səbəbi odur. Əgər desək ki, ilahi dəlillər kamil və tam olmayıb və bu da bəndələrin etirazına səbəb olub — bu, açıq-aşkar bir küfr olar. Axı, Səxavət Sahibinin səxavətinə və Onun hər yeri bürüyən mərhəmətinə yaraşmaz ki, xalqı doğru yola yönəltmək üçün bütün bəndələri içərisindən bir nəfəri seçsin, amma Ona kifayət qədər dəlil-sübut verməsin, üstəlik Ona iman gətirmədikləri üçün insanları əzaba düçar etsin. Əksinə, əzəldən bəri Varlıq Sultanının səxavəti Onun məzhərlərinin zühuru sayəsində bütün məxluqata şamil olmuşdur. Və elə bir an yoxdur ki, Onun səxavəti kəsilsin, yaxud Onun inayət buludlarından mərhəmət yağışları yaqmasın. Deməli, bütün bu işlər təkəbbür və qürur vadisində hərəkət edən, uzaqlıq səhralarında dolaşan, öz gümanlarının və üləmalarından eşitdiklərinin arxasınca gedən məhdud düşüncəli insanlar sayəsində baş verir. Onların etirazdan başqa işləri, göz yummaqdan savayı istəkləri yoxdur. Və bu, hər bir bəsirət sahibinə məlumdur ki, əgər həmin bəndələr həqiqət Günəşinin hər zühuru zamanı gözlərini, qulaqlarını və qəlblərini gördüklərindən, eşitdiklərindən və duyduqlarından təmizləsəydilər, əlbəttə, Allahın Camalından məhrum olmazdılar, Müqəddəs Şəfəqlərə yaxınlaşmaq və onlara qovuşmaq imkanını itirməzdilər. Onlar hər zaman ilahi dəlilləri öz üləmalarından aldıqları biliklərin tərəzisinə qoymuş və bu da onların zəif ağlına uyğun gəlməmişdir. Buna görə də onlar dünyada belə rəzil işlər törətmişlər...

Növbə Musaya çatdı və o Həzrət Əmr əsası və idrak işığı ilə ilahi məhəbbət Faranından, tükənməz qüdrət və əzəmət əjdahası ilə nur Sinasından zühur meydanına qədəm qoydu. Və bütün Mülk aləmində olanları əbədi Mələkut aləminə, vəfa ağacının meyvələrindən dadmağa dəvət etdi. Bəllidir ki, firon və onun tayfası necə etirazlar etdilər və müşriklər o müqəddəs ağaca nə qədər şübhə daşları atdılar. İş o yerə çatdı ki, firon və onun tayfası o ilahi Ağacın odunu yalan və etiraz suyu ilə söndürməyə çalışdılar. Amma onlar bilmirdilər ki, İlahi hikmətin odu adi su ilə sönməz, İlahi qüdrətin çırağı qarşıdan əsən küləklərlə işığını itirməz. Əksinə, bu halda su odun alovlanmasına, külək çırağın daha gur yanmasına səbəb olar. Bu, iti gözlə baxanlara və Allah rizası yolu ilə gedənlərə bəllidir...

Musanın dövranı başa çatıb Ruhun dan yerindən İsanın nuru aləmi bürüyəndə, bütün yəhudilər etiraz etdilər ki, Tövratda vəd olunmuş şəxs Tövratın qanunlarını təkmilləşdirməli və yaymalıdır, amma özünü "Məsihullah" adlandıran bu nazaretli gənc Musanın ən böyük hökmlərindən olan boşanmanı və şənbə gününü ləğv edib. Və bundan əlavə, zühurun əlamətləri hələ özünü göstərməyib. Beləcə yəhudilər hələ də Tövratda qeyd olunan zühuru gözləməkdədirlər. Musadan sonra Yeganə Varlığın nə qədər Müqəddəs Məzhəri və Əzəli Nurun neçə-neçə Şüası aləmdə zühur etsə də, yəhudilər öz şeytani istəklərinin və nəfsani xəyallarının pərdələri arxasında qalmış və qalmaqdadırlar. Və gözləyirlər ki, onların özlərinin təsəvvürlərindəki həmən əlamətlərə uyğun gələn saxta bir vücud nə zaman zühur edəcəkdir. Odur ki, Allah onları günahlarına görə cəzalandırdı, onlardan iman ruhunu aldı və onlara cəhənnəmdə yanan odla əzab verdi. Bu isə ondan ötrü baş verdi ki, yəhudilər Tövratda növbəti zühurun əlamətləri barədə yazılanları düzgün dərk etməmişdilər, onun mahiyyətini anlamamışdılar və zahirdə də həmin işlər müşahidə olunmamışdı. Buna görə də onlar İsanın camalından məhrum qalmış, Allahın üzünü görmək şərəfinə nail olmamışdılar. Və onlar indi da gözləməkdədirlər. Əzəldən bu günə qədər bütün ümmətlər belə uydurma və yararsız fikirlərdən yapışmış və özlərini çağlayan saf və büllur çeşmələrdən məhrum etmişlər...

Elm əhlinə məlum və bəllidir ki, İsanın məhəbbət odu yəhudilərin məhdudluq pərdələrini yandırdıqdan və o Həzrətin hökmü həmçinin zahirdə də yayıldıqdan sonra bir gün o qeyb Camalı ruhani dostlarından bəzilərinə ayrılıqdan söz açdı və onların qəlbində şövq atəşini yandırıb buyurdu: "Mən gedirəm və sonra gələcəyəm". Başqa bir məqamda isə buyurmuşdu: "Mən gedirəm, başqa birisi gələcək və Mənim demədiklərimi deyəcək, Mənim dediklərimi isə tamamlayacaq". Əgər tövhid məzhərlərinə Allahın gözü ilə baxsanız, görərsiniz ki, bu iki cümlənin mənası əslində birdir. Əgər daxili bəsirət gözü ilə nəzər yetirilsə, əslində Xatəmin (Həzrət Məhəmmədin) əhdində həm İsanın Kitabı, həm də Onun Əmri təsdiq olundu. Ad məsələsinə gəldikdə isə o Həzrət özü buyurmuşdu: "Mən İsayam". Və O, İsanın əlamətlərinin, xəbərlərinin və Kitabının Allah tərəfindən göndərildiyini təsdiq etdi. Bu baxımdan nə onların özlərində bir fərq müşahidə olunur, nə də kitablarında bir uyğunsuzluq görünür, çünki onların hər ikisi Allahın əmrini yerinə yetirirdi, Allahın zikrini söyləyirdi və Allahda hökmlərini bəyan edirdi. Məhz buna görə İsa özü buyurmuşdu: "Mən gedirəm və qayıdacağam". Məsələn, günəşi götürün. Əgər bugünkü günəş desə ki, mən əvvəlki günün günəşiyəm, bu, doğrudur. Əgər zaman baxımından desə ki, mən o deyiləm, yenə doğrudur. Eləcə də günləri götürün. Əgər deyilsə ki, günlərin hamısı birdir, bu, doğru və düzgün olar; əgər deyilsə ki, ad və ardıcıllıq baxımından bir-birindən fərqlənirlər, bu da doğrudur. Göründüyü kimi, onlar bir şey olsalar da, hər birinin öz adı, xüsusiyyətləri və yeri var ki, başqasında yoxdur. Müqəddəs Məzhərlərin məqamlarındakı fərq və birliyi də bu tərzdə və bu qayda ilə dərk edin ki, o adlar və sifətlər Yaradıcısının sözlərindəki birlik və fərqi anlayıb başa düşəsiniz və o Əzəli Camalın Özünü nə üçün hər məqamda bir adla və bir əlamətlə adlandırması barədə sualınıza tam cavab tapasınız...

Əzəli Qeyb və İlahi Mahiyyət elm və məna üfüqündə Məhəmmədin günəşini parladanda, yəhudi ruhanilərinin etirazlarından biri də bu oldu ki, Musadan sonra peyğəmbər göndərilməyəcəkdir; bəli, kitabda bir şəxs xatırlanır ki, o zühur etməli, Musanın məzhəbini yaymalı və beləliklə, Tövratda yazılmış qanunlar yer üzünü əhatə etməlidir. Buna görə Vahidlik sultanı həmən uzaqlıq və azğınlıq vadisində qalmışların dilindən buyurur: "Yəhudilər dedilər: "Allahın əli bağlıdır". Dedikləri bu sözə görə onların öz əlləri bağlansın və lənətə gəlsinlər. Xeyr, Allahın əlləri açıqdır".[4] "Allahın əli onların əllərindən üstündür".[5] Təfsirçi alimlər bu ayənin nazil olmasının səbəbini müxtəlif cür şərh etmişlər, amma siz onun mənasına diqqət yetirin ki, buyurur: məsələ heç də yəhudilərin təsəvvür etdiyi kimi deyil ki, Musanın vücudunu xəlq edib Ona peyğəmbərlik xalatı bağışlayandan sonra artıq həqiqət Sultanının əlləri bağlanmışdır və O, Musadan başqa bir peyğəmbər göndərməyə qadir deyildir. Görün, bu mənasız söz elm və bilik qanunlarından nə qədər uzaqdır! Bu Gün də bütün bu insanlar belə cəfəngiyyat söyləməklə məşğuldurlar. Onlar min ildən artıqdır ki, bu ayəni oxuyub düşünmədən yəhudilərə etiraz edirlər, amma bunu görüb anlamırlar ki, özləri də gizli və aşkar şəkildə yəhudilərin etiqadını bəyan edirlər. Yəqin eşitmisiniz ki, onlar deyirlər: bütün Zühurlar başa çatıb, İlahi mərhəmət qapıları bağlanıb, daha mənəvi müqəddəslik məşriqlərindən heç bir Günəş parlamayacaq, əbədi ilkinlik Dəryasıdan yeni Dalğalar üzə çıxmayacaq, ilahi qeyb Çadırlarından heç bir Vücud gözə görünməyəcək. Budur bu şüursuz və cılız insanların düşüncəsi! Onlar heç bir ağıl və dərrakə ilə tükənməsi mümkün görünməyən sonsuz feyzin və intəhasız mərhəmətin tükəndiyini zənn edirlər. Və hər yanda, hər tərəfdə zülm kəmərini bağlayıb öz gümanlarının şor suyu ilə Sidrənin odunu söndürməyə çalışırlar. Amma bilmirlər ki, qüdrət şüşəsi İlahi Çırağı öz alınmaz qalasında hifz edir...

Beləcə də insanlar üzərində Həzrət Rəsulun (Məhəmmədin) hökmranlığı aydın və aşkardır. Və yəqin eşitmisiniz ki, o Həzrətin zühurunun əvvəlində o dövrün üləmalarından və onların əlaltılarından ibarət olan kafirlər və azğınlar dəstəsi o paklıq cövhərinin və saflıq məzhərinin başına nə bəlalar gətirmişlər; o Həzrətin keçdiyi yola nə qədər tikanlar və qanqallar tökmüşlər. Və bu da məlumdur ki, həmən şəxslər öz yanlış və şeytani təsəvvürlərinə əsasən o əzəli vücudu incitməyi özlərinə nicat vasitəsi bilirdilər. Belə ki, o dövrün bütün üləmaları, o çümlədən Abdullah Übəy, rahib Əbu Amir, Kəb ibn Əşrəf, Nəzr ibn Haris hamılıqla o Həzrəti yalançı elan etmiş, Onu dəli və iftiraçı adlandırmışdılar. Və Ona elə böhtanlar demişdilər ki, Allah mürəkkəbə onları yazmağa, qələmə bunun üçün hərəkət etməyə, kağıza o sözləri qəbul etməyə icazə verməz. Bəli, məhz bu böhtanlar camaatın o Həzrətə əziyyət verməsinə səbəb olmuşdu. Bu, məlum və aydın bir məsələdir ki, zəmanə üləmalarının rədd edib iman əhli bilmədiyi şəxsin başına nələr gəlir. Necə ki, bu Bəndənin başına gəlmiş və hamı görmüşdür. Buna görə də o Həzrət buyurmuşdur: "Mənim çəkdiyim əziyyətləri heç bir peyğəmbər çəkməyib: "Quranda o Həzrətə atılan böhtanlar və verilən əziyyətlər bütünlüklə qeyd olunub. Onları oxuyun ki, Onun zühurunda baş verənlərdən xəbərdar olasınız. Hətta o Həzrətin vəziyyəti o qədər ağırlaşmışdı ki, heç kəs Onunla və Onun əshabələri ilə azacıq da olsa ünsiyyət saxlamırdı. O Həzrətin yanına gedən şəxsə çox əziyyət verirdilər.

Bu gün bax gör, nə qədər sultanlar o Həzrətin adı qarşısında baş əyirlər, neçə-neçə ölkələr və xalqlar Onun kölgəsində yaşayır və o Həzrətin Dininə mənsub olmaları ilə fəxr edirlər. Belə ki, minbərlərdə və minarələrdə bu mübarək adı böyük hörmət və ehtiramla dilə gətirirlər. O Həzrətin kölgəsinə sığınmamış və küfr libasını dəyişməmiş sultanlar belə o inayət Günəşinin böyüklük və əzəmətini təsdiq və etiraf edirlər. Gördüyün bu aşkar hökmranlıq bütün peyğəmbərlər üçün labüddür və ya onların sağlığında, ya da onlar öz həqiqi vətənlərinə ucaldıqdan sonra bərqərar olur...

Bu da məlumdur ki, hər bir zühurda baş verən dəyişikliklər və təbəddülat qara bulud kimi bəndələrin idrak gözünün İlahi Mahiyyət məşriqindən parlayan Günəşi görüb anlamasına mane olur. Çünki bəndələr illər boyu öz ata-babalarını təqlid edərək, həmən şəriətdə müəyyənləşmiş qayda-qanunlar əsasında tərbiyə alırlar. Onlar birdən eşidəndə və görəndə ki, onların öz arasından çıxan və bəşəri meyarlar baxımından onlardan fərqlənməyən bir şəxs əsrlər boyu onların itaət göstərdikləri, əleyhdarlarını və inkarçılarını kafir, pozucu və azğın bildikləri şəriət ehkamlarını büsbütün ləğv etmək istəyir, əlbəttə, bu amillər pərdə və bulud qismində çıxış edir və həmin adamların könüllərinin seçkinlik Səlsəbilindən[6] dadmasına və ilahi idrak Kövsərindən[7] su içməsinə mane olur. Onlar bu məsələdən hali olan kimi o Günəşi tanımaqdan o qədər uzaqlaşırlar ki, heç bir sorqu-sual etmədən Onu küfrdə günahlandırır və Onun qətlinə fitva verirlər. Necə ki, bu, əvvəlki əsrlərdə görünüb və eşidilib, bu zəmanədə də müşahidə olunur. Buna görə də çalışmalıyıq ki, Qeybin köməkliyi ilə bu qara pərdələr və ilahi sınaq buludları bizim o Nurani Camalı görməyimizə mane olmasın və biz Onu yalnız Onun Özü vasitəsilə tanıya bilək...

š 14 ›

Bütün məxluqata nur saçan Allahın adı ilə!

Ey Uca Qələm, Bəyanın Baharı gəldi, çünki Rəhmanın Bayramı yaxınlaşıb. Dur, bütün yaradılmışlar içərisində Onun adını elə zikr et və Onu elə təriflə ki, bununla məxluqatın libası təzələnsin — susanlardan olma! Sevinc günəşi Bizim şadlıq gətirən səmamızın üfüqündə parladı, çünki Adlar Səltənəti sənin Rəbbinin — Səma Qurucusunun adı ilə zinətləndi. Bu Əzəmətli Adla ümmətlərin qarşısına çıx— gözləyənlərdən olma!

Biz sənin Lövhə üzərində dayandığını görürük. Səni Camalın nurlarımı heyrətə salıb, yoxsa yolunu azmışların sözlərini eşitdiyin üçün qəmgin olmusan?! Qoy heç bir şey sənin bu Günü vəsf etməyinə mane olmasın. Bu, elə bir Gündür ki, qüdrət və əzəmət Barmaqları Vüsal Şərabının möhürünü açıb göylərdə və yerdə olanları çağırır. Allah Gününün nəsimi sənin üzərinə əsəndən sonra sən duruxmaqmı istəyirsən, yoxsa sən pərdə arxasında qalanlardansan?!

Ey Adlar Sahibi və səma Qurucusu, Sən Sənin aləm üçün hidayət çırağı və aləmdəkilər üçün Qədim Varlığın nişanəsi olan gününün işlərindən pərdələnməmişəm. Əgər mən susuramsa, bu, Sənin xəlq etdiklərinin hicabındandır; əgər mən duruxuramsa, bu da Sənin məmləkətində yaşayanların pərdələrindəndir. Sən məndə olanları bilirsən, amma mən Səndə olanları bilmirəm. Sən hər şeyi bilən və hər şeydən xəbərdarsan. Sənin bütün adlardan üstün olan adına and olsun, əgər Sənin qaçılmaz və uca əmrin mənə verilsəydi, mən Sənin şərəfli səltənətində Sənin qüdrətli dilindən eşitdiyim yüksək sözlə yer üzündə olanları dirildərdim və onlara Sənin hər şeyi Görən, Qoruyan və Qəyyum adınla gizlindən aşkara çıxan nurlu simanın müjdəsini verərdim.

Ey Qələm, bu gün sən Məndən başqa birisini görürsənmi?! Hanı şeylər və onların təzahürləri? Hanı adlar və onların səltənəti? Hanı batinlər və sirlər, hanı zahirlər və əlamətlər? Dünyada olan bütün şeylər fənaya uqradı və budur Mənim əbədi, parlaq və nurlu Üzüm! Bu, elə bir Gündür ki, sənin qüdrətli və səxavətli Rəbbinin Üzünün üfüqündən parlayan və işıq saçan nurlardan başqa heç nə görünmür. Mən Öz qüdrətli və güclü hökmümlə bütün ruhları aldım və Öz fəzlim sayəsində yeni bir məxluq yaratdım, çünki Mən Əzəli Fəzilət Sahibiyəm.

Bu, elə bir Gündür ki, Lahut aləmi[8] deyir: "Sən necə də xoşbəxtsən, ey Nasut aləmi[9], çünki sən Allahın qədəm basdığı yer, Onun əzəmətli taxtının qurulduğu məkan oldun!" Cəbərut aləmi[10] isə deyir: "Canım sənə fəda olsun, çünki Rəhmanın yaranmış və yaranacaq şeylərə vəd edilmiş Məhbubu səndə məskən saldı". Bu, elə bir Gündür ki, bütün ətirli şeylər öz ətrini mənim məxluqata ətir saçan libasımdan alır. Bu, elə bir Gündür ki, Rəhmanın iradəsi ilə dirilik dənizi coşub-çaqlayır. Ey səma sakinləri, ruhunuz və qəlbinizlə ona doğru gedib doyunca için.

De: Əgər siz anlasanız, bu, görünməz və gizli olanın parıltısıdır. Əgər siz axtarsanız, bu, gizli xəzinənin təzahürüdür. Əgər siz yaxınlaşsanız, bu, yaranmışların və yaranacaqların Məhbubudur.

Ey Qələm, biz sənin susmağınla bağlı üzürünü qəbul edirik. Səni bu qədər heyrətə salan nədir?

Bu, Səninlə görüşün məstliyindəndir, ey aləmlərin Məhbubu!

Qalx, məxluqata müjdə ver ki, Rəhman Rizvana qədəm qoyub. Sonra insanları Allahın öz cənnətinin taxtı etdiyi bağa doğru yönəlt. Biz səni aləmdəkilərin dirilməsi üçün əzəmətli bir Sur etmişik.

De: Bu, elə bir cənnətdir ki, onun ağaclarının yarpaqları üzərində Bəyan şərabı ilə yazılıb: "Artıq gizli olan Kəs qüdrət və hakimiyyətlə zühur etmişdir". Bu, elə bir cənnətdir ki, onun ağaclarının xışıltısından bu sözlər eşidilir: "Ey yer və səma sakinləri, əvvəllər aşkar olmayan indi üzə çıxdı, daim gizli və görünməz olan Kəs artıq gəldi". Onun nəsiminin pıçıltısı söyləyir: "Hər şeyin Sahibi gəldi. Hökmranlıq Allaha məxsusdur". Onun sularının şırıltısı deyir: "Gözlər sevinir, çünki gizli və görünməz olanın Camalının üzündən Cəlal örtüyü götürüldü". Onun uca qəsrlərindən hurilərin nidası eşidilir: "Sevinin, ey cənnət əhli, Qədim Varlığın barmaqları səmanın qütbündə əzəmətli zəngi Əbha adına səsləndirdi. Və səxavət əlləri əbədiyyət kövsərinin suyunu dolandırmağa başladı. Ona yaxınlaşıb doyunca için, nuş olsun sizə, ey şövq sahibləri və iştiyaq mücəssəmələri!"

Bu zaman Adlar Təzahürü Böyüklük sarayından çıxıb yerə və göyə car çəkdi: "Ey Rizvan əhli, cənnət piyalələrini və onlardakı dirilik Kövsərinin suyunu boşlayın. Baxın, Bəha əhli görüş cənnətinə daxil oldu və öz Ehtiyacsız, Ulu Rəblərinin Camalının piyaləsindən vüsal şərabı içdi".

Ey Qələm, məxluqat barədə söhbəti boşla, Adlar Sahibi olan Rəbbinin üzünə nəzər sal! Sonra da Əzəl sultanı olan Rəbbinin lütflərinin bəzəyi ilə aləmi zinətləndir! Çünki biz elə bir günün ətrini duyduq ki, həmin gün bütün insanların İstəyi öz gözəl adları və lütf günəşləri ilə görünən və görünməz aləmlərə nur saçdı — bundan isə cəmi məxluqatdan üstün olan Kəsdən başqa heç kim agah ola bilməz.

Məxluqata xeyirxahlıq və mehribanlıq gözündən savayı başqa bir gözlə baxmayın, çünki Bizim mərhəmətimiz bütün şeylərdən üstündür, Bizim fəzlimiz yeri və göyləri əhatə edir. Bu, elə bir Gündür ki, Allaha sədaqətli olanlar görüş kövsərindən, Ona yaxın olanlar əbədi yaxınlıq Səlsəbilindən, Onun vahidliyinə inananlar isə Vüsal şərabından içirlər. Həmin gün Əzəmət və Cəlal dili söyləyir: "Səltənət Mənə məxsusdur və Mən haqlı olaraq, onun Sultanıyam!"

Məhbubun nidası qəlbləri cəzb edər. De: "Əgər siz eşitsəniz, bu, Allahın sədasıdır. Əgər siz anlasanız, bu, Allahın vəhyinin işartısıdır. Əgər siz bilsəniz, bu, Allahın əmrinin parıltısıdır. Əgər siz insaflı olsanız, bu, hökmün başlanğıcıdır. Əgər siz görsəniz, bu, aşkar və gizli bir sirrdir". De: "Ey aləm əhli, Mənim bütün adlardan üstün olan adım naminə yanınızda olan hər şeyi boşlayın, hikmət və bəyan gövhərləri gizlədilmiş və Mənim Rəhman adımla dalğalanan bu dənizə baş vurun! Ana Kitab Sahibi sizə belə təlim verir".

Məhbub gəldi. Onun sağ əlində Onun adı ilə möhürlənmiş şərab var. Xoşbəxt o kəsdir ki, üzünü Ona tutub həmin şərabdan içir və deyir: "Həmd olsun Sənə, ey ayələri nazil edən!" Allaha and olsun, elə bir gizli şey qalmayıb ki, Haqqın sayəsində aşkara çıxmasın, elə bir nemət yoxdur ki, mərhəmətlə nazil olmasın, elə bir kövsər yoxdur ki, piyalələrdə dalğalanmasın, elə bir qədəh yoxdur ki, Məhbub onu dolandırmasın. Yaxın gəlin və bircə an belə dayanmayın.

Xoş o kəslərin halına ki, fədakarlıq qanadlarında Allahın iradəsi ilə bütün məxluqatın fövqündə duran bir məqama uçdular və Əmrə layiqincə sədaqət göstərdilər — nə üləmaların mövhumatı, nə də yer üzünün qoşunları onlara mane ola bilmədi. Ey insanlar, sizin aranızda elə bir kəs varmı ki, dünyanı buraxıb Adlar Sahibi olan Allaha üz tutsun?! Elə bir kəs tapılarmı ki, Mənim bütün şeylərdən üstün olan Adımın qüdrəti ilə insanların yanındakıları qoyub gizli və aşkar şeyləri bilən Allahın ona göstərdiyi şeylərdən var gücü ilə yapışsın?! Beləliklə, nemət nazil oldu, dəlillər tamamlandı, sübutlar mərhəmət üfüqündən işıq saçdı. Mükafat o kəsə nəsib olacaq ki, bunları qəbul edib deyər: "Həmd olsun Sənə, ey aləmlərin Məhbubu! Həmd olsun Sənə, ey ariflərin Məqsudu!"

Sevinin, ey Allah adamları, o günü xatırlayın ki, Qədim Varlığın dilinin danışması sayəsində böyük bir fərəh hasil oldu. O zaman O Öz Evindən çıxıb elə bir məqama yollandı ki, oradan Öz Rəhman adı ilə bütün məxluqata nur saçdı. Allaha and olsun, əgər biz həmən Günün sirlərini açsaq, Qüdrətli, Hər şeyi Bilən və hikmət Sahibi olan Allahın qoruduğu kəslərdən savayı Mülk və Mələkut aləmlərində yaşayanların hamısı huşunu itirər və canını tapşırar.

Bu zaman Allahın ayələri Onun aydın dəlillərini aşkara çıxaran Kəsi məst etdi və O öz bəyanını bu zikrlə bitirdi: "Məndən başqa Allah yoxdur, Mən Ulu, Qüdrətli, Güclü və hər şeyi Bilənəm!"

š 15 ›

Əmr Qələmi deyir: "Bu Gün hökmranlıq Allaha məxsusdur!" Qüdrət Dili söyləyir: "Bu Gün səltənət Allaha məxsusdur!" Həqiqət Simürq əbədiyyət budağında belə oxuyur: "Əzəmət — vahid və qadir Allaha məxsusdur! Əmr göyərçini cənnət bağının budaqlarında belə tərənnüm edir: "Bu Gün səxavət — yeganə və bağışlayan Allahdandır". Ərş xoruzu müqəddəslik yuvasında belə banlayır: "Bu Gün qələbə — bənzərsiz, qüdrətli və qalibiyyətli Allaha məxsusdur!" Bütün şeylərin qəlbi bütün şeylərdə belə səslənir: "Bu Gün əfv— yeganə, misilsiz, insanları qoruyan və onların eyiblərini örtən Allahdandır". Şərəf ruhu məxluqatın təsvirinə sığışmayan bir məqamın üzərindən belə deyir: "Allaha and olsun, əzəmət və iqtidar sahibi olan Qədim Cövhər zühur etdi. Ondan başqa Allah yoxdur. Odur Güclü, Qüdrətli, Uca, hər Şeyi Bilən, hər yeri Bürüyən, hər şeyi Görən, hər şeydən xəbərdar Olan, hamını Qoruyan və daim Nur Saçan!"

Ey bəndə, sən Allahın rizasına və məhəbbətinə elə bir vaxtda can atırsan ki, bir neçə bəsirət sahibindən başqa hamı onun Camalından uzaq düşüb. Qoy Allah öz mərhəməti sayəsində sənə gözəl, əbədi və daimi mükafat versin, çünki sən bütün gözlərin kor olduğu bir gündə Onu axtarırsan. Bunu da bil ki, əgər kin və ədavət sahiblərinin əli ilə qəza dənizlərindən bizim başımıza yağan yağışdan bir damcısı sənin üzərinə düşsə, sən gecə-gündüz aqlayıb sızlayarsan. Kaş yer üzündə Allahın hökmranlıq və qüdrətini göstərən bu Zühurda aşkara çıxanları anlayan ədalətli və bəsirətli bir kəs tapılaydı və yalnız Allah xatirinə bunları gizli və açıq şəkildə insanlara çatdıraydı ki, onlar da ayağa qalxıb azğınların əlində qalmış bu Məzluma kömək edəydilər.

Bu zaman arxamdan Müqəddəs Ruh səsləndi və dedi: "Söhbəti dəyiş ki, Sənə üz tutanlar qəmgin olmasınlar. Və de: Allahın qüdrəti və mərhəməti sayəsində Mən əvvəllər heç kimdən kömək istəməmişəm və bundan sonra da istəməyəcəyəm. İraqda olduğum zaman O Mənə haqq ilə kömək göstərdi, bütün məzhəblər mənimlə mücadilə edərkən, O Məni haqq ilə qorudu və həmin şəhərdən Məni elə bir qüdrətlə çıxardı ki, bunu hər şeyi inkar edən məkrlilərdən savayı heç kəs dana bilməz.

De: Mənim qoşunum — Mənim Allaha təvəkkülümdür; Mənim firqəm — Ona etimadımdır; Mənim bayrağım — Ona məhəbbətimdir; Mənim munisim — ixtiyar Sahibi, Şərəfli və Qüdrətli Hökmdar olan Allahın zikridir".

Ey İlahi məhəbbət yolu ilə gedən kəs, Allahın Əmrinin köməyinə qalx və de: "Ey insanlar, bu Qulamı dünyanın ötəri şeylərinə və axirət nemətlərinə satmayın. Haqq olan Allaha and içirəm ki, göylərdə və yerdə olan bütün şeylər Onun bir tükünə də dəyməz. Ey insanlar, Onu yanınızda olan dirhəmə və dinara (gümüşə və qızıla) dəyişməkdən çəkinin. Onun məhəbbətini o gün üçün ruhlarınızın sərvəti edin ki, həmən gün heç bir şey sizə fayda verməz, bütün dayaqlar silkələnər, insanların dərisi soyular və gözləri dəhşətdən bərələr". De: "Ey insanlar, Allahdan qorxun, Onun Zühuru vaxtı təkəbbürlü olmayın. Üzünüzü yerə qoyub Allaha səcdə edin, sonra da Onu gecə-gündüz xatırlayın!"

Sən dünyanın qütbündə şölələnən bu hərarətli oddan elə alovlan ki, kainatın dənizləri sənin atəşini söndürə bilməsin. Öz Rəbbini elə zikr et ki, bunun sayəsində Bizim qafil bəndələrimiz oyansın, ayıqlar isə sevinsin...

š 16 ›

De: Ey bəndələr, bu Gün başqa bir Gündür. Başqa bir dil lazımdır ki, aləmin İstəyini tərifləməyə qadir olsun və başqa bir əməl lazımdır ki, Onun dərgahında qəbul edilsin. Bütün insanlar bu Günü arzulayırdılar ki, onlara layiq və onlara yaraşan şeylərə nail olsunlar. Xoş o kəsin halına ki, dünyanın işləri onun aləmin Sahibini tanımasına mane ola bilmədi.

İnsanların qəfləti elə bir həddə çatıb ki, şəhərin dağılması, dağın parçalanması və yerin yarılması da onları ayıltmamışdır və ayıltmır. Müqəddəs Kitablardakı işarələr və əlamətlər aşkara çıxıb, daim çağırış sədası ucalır, buna baxmayaraq Allahın yönəltdiyi kəslərdən savayı hamı qəflət şərabından məstdir.

Hər gün yer üzündə yeni bir bəla baş verir, və bu bəlalar hər an artmaqdadır. "Rəis surəsi" nazil olandan bu günə kimi nə yer üzündə sakitlik bərqqərar olur, nə də bəndələr rahatlıq tapır: gah mücadilə, gah müharibə, gah da sağalmaz xəstəliklər... Dünyanın xəstəliyi ümidsizlik həddinə çatıb, çünki əsl Təbibə yol verilmir, yalançı həkimlər isə qəbul olunur və öz işlərini görürlər...

İxtilaf tozu qəlbləri bürüyüb və gözləri tutub. Tezliklə onlar Allahın günündə öz əməllərinin cəzasını görəcəklər. Qadir və Qüdrətli Allahın sirrindən agah olan Kəs sizə belə xəbərdarlıq edir...

š 17 ›

Böyük bir xəbər! Rəhman öz şəksiz hökmranlığı ilə gəldi, mizan-tərəzi quruldu, yer üzündə olanların hamısı bir yerə toplaşdı. Sur çalındı, bu zaman gözlər bərəldi, ayələrin ətrini duyanlardan və dünyadan əlini üzənlərdən başqa göylərdə və yerdə olanların hamısı lərzəyə gəldi.

Bu, elə bir gündür ki, Yer onda olanların hamısını danışacaq; günahkarlar onun ağır yükləridir — əgər arifsənsə, bunu bil! Mövhumat Ayı parçalandı və səmanı qatı bir tüstü bürüdü. Biz görürük ki, insanlar Qadir və Qüdrətli Rəblərinin qorxusundan üzüqoylu düşürlər. Carçının sədası ucalır və insanların beli qırılır — bu, şiddətli bir qəzəbdir. Sol tərəfdəki adamlar ah çəkib ağlayırlar. Sağ tərəfdəki adamlar möhtərəm bir məqamda Rəhmanın əllərindən dirilik şərabı alıb içirlər — onlar, həqiqətən, şərəfə nail olanlardır.

Yer silkələndi, dağlar tərpəndi və sıra-sıra mələklər göründü. Bəndələrin əksəriyyəti məstlikdən əl çəkmir, biz onların üzündə qəzəb əlamətləri görürük. Biz beləcə günahkarları bir yerə yıqdıq. Onlar öz bütlərinə doğru tələsirlər. De: Bu Gün Allahın hökmündən heç kəs qurtula bilməz. Bu, əzəmətli bir Gündür. Biz onları yoldan azdıranları onlara göstəririk. Onlar həmən kəslərə baxır, lakin başa düşmürlər. Onların gözləri xumarlanıb, onlar həqiqətən, kordurlar. Onların dəlili — özlərinin iftiralarıdır, bunlar da Qoruyan, Qəyyum Allahın yanında batildir. Şeytan onların ürəklərinə fitnə-fəsad salıb və onlar bu gün qaçılmaz bir əzabdadırlar. Onlar azğınların kitabı ilə şər adamlara doğru tələsirlər. Onların əməlləri belədir.

De: Göy bükülüb, Yer Onun ovcundadır və günahkarların kəkilindən tutulub, amma onlar bunu bilmirlər. Onlar iylənmiş su içirlər, amma bunu anlamırlar. De: Çağırış sədası ucaldı, insanlar qəbirlərindən çıxdılar və qalxıb ətrafa baxdılar. Onların bəziləri Rəhmanın sarayına doğru tələsdilər, bəziləri üzü üstə cəhənnəm oduna düşdülər, bəziləri isə heyrətdən donub qaldılar. Ayələr nazil oldu, onlar ondan üz döndərdilər, dəlillər nazil oldu, onlar ondan üz döndərdilər, dəlillər gətirildi, onlar ondan qafil oldular. Onlar Rəhmanın üzünü gördükləri zaman üzlərini turşudub əylənməkdə davam edirlər. Onlar cəhənnəm oduna doğru tələsərək, onu nur hesab edirlər. Allah onların gümanlarından çox ucadır. De: Siz şadlıq etsəniz də, qəzəbdən coşsanız da, səma yarılmış və Allah öz şəksiz hökmranlığı ilə gəlmişdir. Bütün şeylər belə söyləyir: "Hökmranlıq — Qüdrətli, hər şeyi Bilən və hikmət Sahibi olan Allaha məxsusdur!"

Bil ki, biz böyük bir məhbəsdəyik və o, müşriklərin əlinə keçdiyindən ətrafımızı zülm qoşunu bürüyüb. Lakin Qulam elə bir sevinc içərisindədir ki, yer üzündə olan bütün şeylər onunla müqayisəyə gəlməz. Allaha and olsun, Allahın yolunda Onu nə zalımların zərbələri, nə də inkarçıların hədələri kədərləndirə bilməz. De: Bəlalar — bu Əmrin üfüqüdür, ondan fəzl günəşi parlayır və nə mövhumat buludları, nə də bədxahların gümanları onun ziyasının qarşısını kəsə bilməz.

Öz Ağanın yolu ilə get və Onun bəndələrini xatırla, necə ki, O, qılınc altında da səni xatırlayır və qafillərin etirazları Ona mane ola bilmir... Rəbbinin ətrini ətrafa yay və bircə an belə Onun Əmrinə xidmətini dayandırma. Tezliklə Bağışlayan və Kəramətli Rəbbinin köməyi yetişəcək...

š 18 ›

De: Biz Bəyan suyunu ərşdən ona görə nazil etdik ki, sizin könüllərinizdə hikmət və bilik otları cücərsin. Buna şükr edirsinizmi?! O kəslər ki, öz Rəblərinə ibadət etməkdən boyun qaçırırlar, onlar Onun dərgahında qəbul olunmayacaqlar. Onlara ayələr oxunarkən, təkəbbür və günahda israr edir və düşünmürlər. Beləcə kafirlik edənlər qara tüstü altında qalarlar. Qiyamət saatı yetişdi, onlar isə əylənməkdədirlər. Artıq onların kəkilindən tutulub, amma onlar bunu bilmirlər. Hadisə baş verib, onlar isə ondan qaçırlar. Labüd olan yetişib, onlar isə ondan üz döndərirlər.

Bu, elə bir Gündür ki, hər kəs özündən qaçar, nəinki öz yaxınlarından — bunu anlayın! De: Allaha and olsun, Sur çalındı və insanları huşsuz görürük. Səslənən səsləndi və carçı nida etdi: "Hökmranlıq — Qüdrətli, Qoruyan və Qəyyum Allaha məxsusdur!"

Bu, elə bir Gündür ki, gözlər bərələr, hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Rəbbinin yönəltdiyi kəslərdən başqa yer üzündə olanların hamısı lərzəyə gələr. Rəhmanın işıqlı qəlb bəxş etdiyi kəslərdən savayı, hamının üzü qaralar. Gözəl və Şərəfli Allaha baxanda, kafirlərin gözləri süzülər.

De: Məgər siz Quranı oxumamısınız? Onu oxuyun ki, həqiqəti tapasınız, çünki o, Doğru Yoldur. Bu, göylərdə və yerdə olanlar üçün Allahın yoludur. Əgər siz Quranı unutmusunuzsa, Bəyan sizdən uzaq deyil. Onu əlinizə alıb oxuyun ki, peyğəmbərlərin şikayətləndiyi əməllərdən çəkinəsiniz.

Qəbirlərdən qalxın, nə vaxta qədər yatacaqsınız? Bu, sonuncu (ikinci) Sur səsidir, kimi gözləyirsiniz?! Bu, sizin mərhəmətli Rəbbinizdir, siz isə Ondan üz döndərirsiniz. Yer titrədi və öz yüklərini atdı. Siz yenəmi inkar edirsiniz?! De: Məgər görmürsünüz ki, dağlar yun kimi olub, insanlar Onun Əmrinin əzəmətindən lərzəyə gəlib?! Budur, onların evləri xaraba qalıb, onlar özləri isə darmadağın edilmiş qoşuna bənzəyirlər.

Bu, elə bir Gündür ki, Rəhman irfan buludları üzərində aşkar bir hökmranlıqla gəlmişdir. O, bütün əməllərə şahiddir və əgər siz anlasanız, O, gözünüzün önündədir. Dinlərin səması parçalandı, irfanın yeri yarıldı və mələklər göydən endi. De: Bu, qarşılıqlı aldanma günüdür, hara qaçırsınız?! Dağlar dağıldı, səma büküldü, yer Onun ovçundadır — kaş bunu biləydiniz! Sizi kim qoruyacaq?! Rəhmandan başqa heç kəs! Bütün hamilə olanlar öz yüklərini yerə qoydular. İnsanların və çinlərin bir yerə toplaşdığı bu gündə biz adamların məst olduğunu görürük.

De: Allaha şəkkinizmi var?! Baxın, O fəza mənbəyindən qüdrət və hökmranlıqla gəldi! Onun əlamətlərinə şəkkinizmi var?! Gözlərinizi açıb baxın, budur Onun dəlili! Cənnət sağ tərəfdə, sizin yaxınlığınızdadır; cəhənnəm də şölələnir — bu, yandırıcı bir atəşdir. Bizim tərəfimizdən sizə mərhəmət olaraq, cənnətə daxil olun və orada Rəhmanın əlindən dirilik şərabı alıb için. Nuş olsun sizə, ey Bəha əhli! Allaha and olsun ki, siz şərəfə nail olmusunuz! Bu, Allaha yaxın olanların nail olduğu şeydir. Bu axar su mərhəmətli Rəbbinizin Quranda, sonra isə Bəyanda mükafat olaraq sizlərə vəd etdiyidir. Xoş onu içənlərin hesabına!

Ey nəzərlərini Mənə dikmiş bəndə! Allaha şükr et ki, Məhbəsdə bu Lövhəni sənə nazil etdi. Və sən bununla insanlara Qüdrətli və hər şeyi Bilən Rəbbinin günlərini xatırlamalısan. Beləcə Biz hikmət və bəyan suyu ilə sənin imanının bünövrəsini qoyduq. Bu, həmən sudur ki, mərhəmətli Rəbbinin taxtı onun üstündə qurulub. "Onun taxtı suyun üzərindədir". Bu barədə fikirləş ki, başa düşəsən. Və de: həmd olsun Allaha— aləmlərin Rəbbinə!

š 19 ›

Elm və işıqlı ürək sahiblərinə bəllidir ki, Görünməz Cövhər və Bənzərsiz Mahiyyət aşkar və zahir olmaq, yüksəlmək və enmək, girmək və çıxmaq kimi xüsusiyyətlərdən uzaqdır və istənilən vəsf edənin vəsfindən, istənilən dərk edənin idrakından ucadır. O, əzəldən öz mahiyyətində görünməz olmuş və olmaqdadır, həmişə də Öz varlığında gözlərdən və nəzərlərdən gizli qalacaqdır. "Gözlər Onu dərk edə bilməz, amma O, gözləri dərk edər. O hər şeyə nüfuz edən və hər şeydən xəbərdardır..."[11]

Əzəli Mahiyyəti dərk etmək qapıları məxluqatın üzünə bağlandığı üçün O: "Onun mərhəməti bütün şeylərdən üstündür" və "Mənim mərhəmətim bütün şeyləri bürüyür" — hökmlərində deyilən sonsuz mərhəmətinə uyğun olaraq, ruhani ruh aləmlərindən nurani müqəddəslik cövhərlərini şərəfli insan vücudlarında adamlar arasında zühur etdirdi ki, o Əzəli Mahiyyətdən və Qədim Cövhərdən xəbər versinlər. Və bu Müqəddəs aynalar və Şərəfli Şəfəqlər hamılıqla o Varlıq Günəşini və Məqsəd Cövhərini əks etdirirlər. Məsələn, onların biliyi Onun biliyindən, onların qüdrəti Onun qüdrətindən, onların hökmranlığı Onun hökmranlığından, onların Camalı Onun Camalından və onların zühuru Onun zühurundandır. Onlar ilahi biliklərin xəzinələri, əbədi hikmətin daşıyıçıları, tükənməz feyzin təzahürləri və əzəli Günəşin şəfəqləridir...

Bu müqəddəs Vücudlar ilkin və əzəli aynalar olmaqla, Görünməzlər görünməzini və Onun bütün adları və sifətlərini — elmini, qüdrətini, hakimiyyətini, əzəmətini, mərhəmətini, hikmətini, şərafətini, səxavətini və kəramətini əks etdirirlər. Və bütün bu sifətlər həmin misilsiz cövhərlərin zühuru sayəsində aşkar və bəlli olmuşdur. Elə olmayıb və indi də elə deyil ki, bu sifətlər bəzilərində olsun, bəzilərində isə yox. Əksinə, bütün seçilmiş peyğəmbərlər və müqəddəs elçilər bu sifətlərə malik olmuş və bu adlarla adlanmışlar. Sadəçə bəziləri müəyyən məqamlarda daha güclü zühurla və daha parlaq nurla meydana çıxırlar. Necə ki, buyurur: "Biz bu elçilərin bəzilərini digərlərindən üstün etdik".[12]

Beləliklə, məlum və aydın oldu ki, bütün bu ali sifətlər və sonsuz adlar onun peyğəmbərləri və övliyalarında aşkara çıxır — istər bu sifətlərdən bəzisi o nurani vücudlarda aydın şəkildə təzahür etsin, istərsə də etməsin. Əgər hər hansı bir sifət o pak ruhlarda açıq-aşkar özünü göstərmirsə, bu, o demək deyildir ki, o ilahi sifətlər xəzinələrində və rəbbani adlar mədənlərində həmin sifətin mövcudluğu inkar edilməlidir. Belə ki, bu nurani vücudların və bənzərsiz simaların hamısına Allahın hökmranlıq, əzəmət və digər bu kimi bütün sifətləri verilir. Hərçənd ola bilər ki, onlar zahirdə aşkar hökmranlıq və digər bu kimi keyfiyyətlərə malik olmasınlar...

š 20 ›

De: Görünməz Varlıq heç bir qiyafədə təcəssüm edib görünə bilməz. O həmişəlik sözlə deyilən və gözlə görünən şeylərdən ucadır. Özünün ən ali məqamından O belə söyləyir: "Həqiqətən, Mənəm Allah, Məndən başqa Allah yoxdur, Mənəm hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi! Mən Özümü və öz əlamətlərimin işığını zühur etdirdim və onun vasitəsilə bütün şeylərə dedirtdim: Ondan başqa Allah yoxdur, O— Bənzərsiz, Vahid, hər şeyi Bilən və hər şeydən Xəbərdardır". Görünməz Varlıq yalnız zühur edən Kəs vasitəsilə tanına bilər, zühur isə özlüyündə ümmətlər üçün ən böyük dəlildir...

š 21 ›

Ey Salman! Əzəli Mahiyyətə doğru yol hamının üzünə bağlı olmuşdur və bağlı da qalacaqdır. Amma öz fəzli və inayəti sayəsində O, bənzərsizlik üfüqündən parlayan Günəşləri insanlar arasında zühur etdirmiş və bu müqəddəs şəxslərin dərk edilməsini Özünün tanınmasına bərabər tutmuşdur. Onları tanıyan Allahı da tanımış olar, Onların sözlərini eşidən Allahın sözlərini də eşitmiş olar, Onların həqiqətini təsdiq edən Allahın həqiqətini də təsdiq etmiş olar. Və onlardan üz döndərən Allahdan üz döndərmiş olar, Onlara qarşı küfr edən Allaha qarşı küfr etmiş olar. Onlar göylərlə yer arasında Allahın Yolu, Əmr və xilqət səltənətlərində Allahın tərəzisidirlər. Onlar Allahın təzahürləri, bəndələr arasında onun dəlilləri və məxluqat içərisində Onun sübutlarıdır...

š 22 ›

İlahi əmanətin daşıyıcıları Mülk aləmində yeni hökm və təzə Əmrlə zühur edirlər. Əbədi Ərşin bu Quşları İlahi İradə səmasından nazil olduğundan və hamısı Allahın qətiyyətli əmrini çatdırdığından, Onları bir qəlb və bir şəxs saymaq olar. Belə ki, Onların hamısı ilahi məhəbbət piyaləsindən içir və tövhid ağacının meyvələrindən qidalanırlar.

Bu haqq Məzhərləri iki məqama malikdirlər. Birincisi — sırf mücərrədlik və mahiyyətcə birlik məqamıdır. Bu məqamda Onları bir adla adlandırıb eyni cür təsvir etsən, səhv etmiş olmazsan. Necə ki, buyurur: "Biz Onun peyğəmbərləri arasında fərq qoymuruq".[13] Çünki Onların hamısı insanları tövhidə dəvət edir, tükənməz feyz və fəzl Kövsərinin müjdəsini verirlər. Və Onların hamısı peyğəmbərlik xalatına layiq görülmüş, kəramət əbası ilə şərəflənmişlər. Buna görədir ki, Quran nöqtəsi (Həzrət Məhəmməd) buyurur: "Bütün peyğəmbərlər Mənəm!" Və həmçinin buyurur: "Mənəm birinci Adəm, Nuh, Musa və İsa!" Eyni məzmunlu kəlamı İmam Əli də buyurmuşdur. Bu mücərrədlik timsallarının mahiyyətcə birliyinə dəlalət edən belə sözlər Əzəli Kəlamın məcraları və Elm gövhərlərinin xəzinələri tərəfindən izhar olunmuş və kitablarda yazılmışdır. Bu simalar Hökmün daşıyıcıları və Əmrin parıltılarıdır. Əmr isə çoxluq pərdələrindən və say maneələrindən ucadır. Buna görədir ki, buyurur: "Bizim Əmrimiz birdir".[14] Əmr birdirsə, əlbəttə, Əmrin məzhərləri də birdir. Həmçinin din imamları və yəqinlik çıraqları buyurmuşlar: "Bizim birincimiz — Məhəmməd, sonuncumuz — Məhəmməd, ortancılımız — Məhəmməddir".

Xülasə, cənabınıza məlum və aydın oldu ki, bütün peyğəmbərlər Allah Əmrinin mücəssəmələridir ki, müxtəlif libaslarda zühur etmişlər. Əgər incə nəzərlə baxsanız, görərsiniz ki, onların hamısı bir cənnətdə yaşayır, bir havada uçur, bir xalçada oturur, bir sözü deyir və bir əmri çatdırırlar. Bu varlıq cövhərlərinin, bu hüdudsuz və ölçüsüz günəşlərin birliyi belədir. Odur ki, əgər bu müqəddəs məzhərlərdən biri: "Mən bütün peyğəmbərlərin qayıdışıyam" — deyə buyursa, o, haqlıdır. Həmçinin hər sonrakı zühurda əvvəlki zühurun qayıtmasının doğruluğu da şübhəsizdir...

İkinci məqam — ayrılıq (fərqlənmə) məqamıdır, xilqət aləminə mənsubluq və bəşəri məhdudluq səviyyəsidir.

Bu məqamda onlardan hər biri xüsusi fərdiyyətə, müəyyən əmrə, təyin edilmiş zühura və özünəməxsus hədlərə malik olur. Belə ki, hərəsi bir adla adlanır, bir əlamətlə tanınır, yeni bir vəzifə yerinə yetirir və təzə bir qanun gətirir. Necə ki, buyurur: "Biz bu Elçilərin bəzilərini digərlərindən üstün etdik. Allah bunlardan bəziləri ilə danışmış, bəzilərinin isə dərəcələrini yüksəltmişdir. Məryəm oqlu İsaya aşkar möcüzələr verdik və Onu Müqəddəs Ruhla qüvvətləndirdik". Məhz rütbələrdəki və məqamlardakı fərqin nəticəsidir ki, həmin İlahi Bilik Mənbələri müxtəlif kəlamlar və sözlər söyləyirlər. Amma ilahi məsələlərin çətinliklərindən hali olanların nəzərində onların hamısı əslində bir söz deyirlər. İnsanların əksəriyyəti isə sözügedən məqamlardan xəbərsiz olduğu üçün o vahid vücudların kəlamlarındakı fərqlərdən narahatlıq və çaşqınlıq keçirirlər.

Xülasə, məlum olmuş və olacaqdır ki, sözlərdəki bütün bu fərqlər məqamlardakı fərqlərdən doğur. Tövhid və yüksək mücərrədlik məqamında isə rəbbanilik, ilahilik, tam yeganəlik və sirli mahiyyət kimi xüsusiyyətlər bu varlıq cövhərlərinin hamısına xas olmuş və olmaqdadır. Çünki onların hamısı ilahi zühur ərşində yaşayır və ilahi sirlər taxtında otururlar. Yəni onların gəlişi ilə Allahın zühuru baş verir və onların camalından Allahın Camalı aşkar olur. Necə ki, bu bənzərsiz vücudlardan ilahi nəqmələr eşidilir.

İkinci məqamda — fərdiyyət, fərqlənmə, məhdudluq, dünyəvi göstərişlər və nəsihətlər məqamında isə onlar Allah qarşısında mütləq itaətkarlıq, tam təvazökarlıq və misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirirlər. Necə ki, buyurur: "Mən Allahın quluyam və mən də sizin kimi bir insanam"...

Əgər bu kamil məzhərlərdən "Mən Allaham!" nidası eşidilərsə, bu, doğrudur və buna heç bir şübhə yoxdur. Axı dəfələrlə sübut edilmişdir ki, onların zühuru, sifətləri və adları ilə yer üzündə Allahın zühuru, Allahın adı və Allahın sifəti aşkar olur. Buna görə də buyurur: "Atdığın zaman sən atmadın, Allah atdı".[15] Və həmçinin: "Sənə beyət edənlər, şübhəsiz, Allaha beyət etmiş olurlar".[16] Əgər onlar: "Mən Allahın rəsuluyam" nəğməsini oxusalar, bu da doğrudur və buna şəkk-şübhə yoxdur. Necə ki, buyurur: "Məhəmməd sizin kişilərinizdən heç birinin atası deyildir, lakin Allahın rəsuludur".[17] Bu məqamda onların hamısı o Həqiqi Sultan və Əzəli Varlıq tərəfindən göndərilmişlərdir. Əgər onların hamısı: "Mən peyğəmbərlərin möhürüyəm (sonuncusuyam)!" deyə nida etsələr, bu da doğrudur və burada şübhəyə yer yoxdur. Çünki onların hamısı bir şəxs, bir qəlb, bir ruh, bir bədən və bir vəhy deməkdir. Və hamısı o Həqiqi Ruhlar Ruhunun və Əzəli Cövhərlər Cövhərinin başlanğıc və sonunun, əvvəli və axırının, zahiri və batininin təzahürüdür. Həmçinin onlar: "Biz Allahın qullarıyıq!" deyə buyursalar, bu da şübhəsiz və aydındır. Çünki onlar dünyada bəndəliyin ən yüksək dərəcəsini nümayiş etdirirlər və yer üzündə heç kəs bəndəliyin bu səviyyəsinə çata bilmir. Buna görə də o Varlıq cövhərləri əbədi müqəddəslik dənizlərində qərq olarkən və həqiqi Sultanın mənalar zirvəsinə ucalarkən, rəbbanilikdən və ilahilikdən söz açmışlar. Əgər diqqətlə baxılsa, aydın olar ki, həmin məqamda onlar özlərini hədsiz yoxluq və fənada hiss etmişlər, Mütləq Varlıq və Xalis əbədiyyət qarşısında sanki özlərini tamamilə heç bilmişlər. Və həmən məqamda özlərindən söz açmağı müşriklik saymışlar. Çünki bu məqamda azacıq da olsa özünü xatırlamaq varlığa və mövcudluğa dəlalət edir. Bu isə vüsala yetənlərin nəzərində böyük günahdır. O da qalsın ki, orada başqası xatırlansın; qəlb, dil, ürək və can Cananın zikrindən başqa bir işlə məşğul olsun; və ya göz Onun Camalından başqa bir şeyə baxsın; ya da qulaq Onun nəğməsindən savayı bir şey eşitsin; yaxud ayaq Onun yolundan başqa bir yolla getsin...

Bir sözlə, bu məqama görə onlar rəbbanilikdən və buna bənzər şeylərdən söz açmışlar, peyğəmbərlik məqamında isə peyğəmbərliklərini izhar etmişlər, eləcə də hər bir məqamda ona uyğun söz demişlər və əmr aləmindən tutmuş xilqət aləminə, ilahi aləmindən tutmuş Mülk aləminə qədər hər şeyi özlərinə aid etmişlər. Odur ki, onlar nə buyursalar və ilahilikdən, rəbbanilikdən, peyğəmbərlikdən, elçilikdən, övliyalıqdan, imamlıqdan və bəndəlikdən nə qədər söz açsalar, hamısı doğrudur və buna şübhə ola bilməz. Beləliklə, bu əsaslandırılmış sözlər üzərində düşünmək gərəkdir ki, daha Qeyb Məzhərlərinin və Qüds təfəqlərinin sözlərindəki fərqlər heç kəsdə narahatlıq və çaşqınlıq doğurmasın...

š 23 ›

Ötən əsrlər barəsində düşün. Hər dəfə ilahi inayət Günəşi zühur üfüqündə parlayanda, insanlar ondan üz döndərmiş və etiraz etməyə başlamışlar. Xalqa öndərlik edən şəxslər hər zaman və həmişə insanların Böyük Dənizə üz tutmasına mane olmuşlar. Zamanın Xəlilini (Həzrət İbrahimi) dövranın ruhanilərinin fitvası ilə oda atdılar, Kəlimi (Həzrət Musanı) yalan və iftirada ittiham etdilər. Ruh (Həzrət İsa) haqqında düşün: hədsiz məhəbbət və şəfqətlə zühur etməsinə baxmayaraq, o varlıq cövhərinin, görünən və görünməz aləmlərin Sahibinin əleyhinə elə qiyam etdilər ki, özünə daimi yaşayış yeri tapa bilmədi, hər gün bir yerə getdi və bir məhəllədə məskən saldı. Xatəmi-ənbiyaya (Həzrət Məhəmmədə) — hamının ruhu ona fəda olsun!— diqqəq et, gör, mübarək tövhid kəlməsini bəyan edəndən sonra bütpərəst və yəhudi ruhaniləri o Varlıq Sultanının başına nələr gətirdilər. Həyatıma and olsun, Allahın əhdini və buyuruqlarını pozanların, dəlillərini inkar edənlərin və ayələrinə etiraz edənlərin Onun başına gətirdiyi müsibətlərə qələm ağlayır və bütün şeylər nalə çəkir.

Biz sənə ötənlərdə baş verənləri ona görə nəql edirik ki, anlayanlardan olasan. Allahın peyğəmbərlərinin, seçilmişlərinin və övliyalarının nə zülm çəkdiklərini eşitdin. İndi düşün ki, bunun səbəbi nə olmuş və bunlar nə üçün baş vermişdir. Heç bir dövrdə və heç bir əsrdə peyğəmbərlər düşmənlərin tənəsindən, zalımların zülmündən, zahidlik və möminlik libasına bürünmüş üləmaların etirazından rahatlıq tapmamışlar. Onlar gecə-gündüz o qədər bəlalarla üzləşmişlər ki, bunu ulu haqqın elmindən savayı heç nə ilə hesablamaq mümkün olmamış və olmayacaqdır.

İndi bu Məzluma nəzər sal. O, aşkar əlamətlər və dəlillərlə zühur etdiyi halda, yer üzündə baş verən hadisələri qabaqcadan aydın şəkildə xəbər verdiyi halda, elm əhli olmamasına, mədrəsələrə getməməsinə və mübahisələrdə iştirak etməməsinə baxmayaraq, ilahi elmləri və bilikləri leysan yağış kimi bəndələrə nazil edib yaqdırdığı halda, gör necə Ondan üz döndərdilər və Onun əleyhinə çıxdılar. Ömrünün əksər hissəsini O, düşmənlərin əlində giriftar oldu, axırda da aşkar bir zülm nəticəsində bu böyük məhbəsdə məskən saldı.

Allahın köməkliyi ilə əvvəllər və sonralar baş verənlərə iti gözlə və işıqlı qəlblə nəzər sal ki, bu gün əksər insanların qafil olduğu şeylərdən agah olasan. Allah eləsin ki, ilahi günlərin ətrindən məhrum olmayasan və tükənməz nemətlərdən kənarda qalmayasan, haqqın inayəti sayəsində bu Gün əzəli hökmdarın adı ilə aləmdə aşkar olan Böyük Dənizdən içəsən və Allahın Əmri yolunda dağ kimi möhkəm, sarsılmaz və mətin olasan.

De: Pak və ucasan, ey Allah! Sən öz təzahürlərin qarşısında bütün övliyalara acizliklərini etiraf etdirdin və Öz əbədi günəşinin nurları qarşısında bütün seçilmişlərə faniliklərini təsdiq etdirdin. Səni göylərin qapısını açan və Səma sakinlərini şövqə salan adına and verirəm, öz günlərində mənim Sənə xidmət etməyimə imkan yarat və məni öz kitabında buyurduqlarını yerinə yetirməyə müvəffəq eylə! Ya rəbb, Sən məndə olanı bilirsən, Mən isə Səndə olanı bilmirəm, çünki sən hər şeyi Bilən və hər şeydən Xəbərdarsan!

š 24 ›

Ey tövhid əhli! Allah Əmrinin məzhərləri və onlara nazil olan ayələr arasında fərq qoymayın. Əgər siz yəqin edənlərdənsinizsə, bilin ki, tövhidin həqiqi mənası budur. Həmçinin onların işləri, əməlləri, aşkara çıxartdıqları və çıxartmadıqları şeylər barəsində ixtilafa yol verməyin, çünki onların hamısı Allah tərəfindən göndərilmiş və Onun əmrini yerinə yetirmişlər. Kim onların özləri və sözləri, onlara nazil olanlar, yaxud onların xasiyyətləri və hərəkətləri arasında azacıq fərq qoyursa, Allaha, Onun ayələrinə və peyğəmbərlərinə qarşı küfrə yol verir və müşriklərdən hesab olunur...

š 25 ›

Şübhə olmayıb və yoxdur ki, Şərəfli Haqqın Məzhərlərinin günləri Haqqa Mənsubdur və müəyyən baxımdan onları Allahın günləri adlandırmaq olar. Lakin bu Gün başqa günlərdən tamamilə fərqlənir. Xatəmin sonunculuğundan Bu Günün məqamı aşkar və aydın olur...

š 26 ›

Şərəfli və Bənzərsiz hökmdar məxluqatın irfanından üstün və dərk edənlərin idrakından uca bir tərifə layiqdir, çünki O əzəldən bəri özündən aşağıda duranların zikrindən üstün olmuş və həmişə də Özündən başqasının vəsfindən uca olacaqdır. Heç kim Onun zikrinin səmalarına layiq olduğu qədər yüksələ bilməyib və heç kəs Onun vəsfinin zirvələrinə lazım olduğu qədər ucala bilməyib. Onun şərəfli birliyinin hər nişanəsindən sonsuz müqəddəslik təzahürləri aşkara çıxıb, onun qalibiyyətli qüdrətinin hər zühurundan tükənməz nurlar parlamağa başlayıb. Onun Şərəfli səltənətinin ecazkar zühurları gör nə qədər ucadır ki, göylərdə və yerdə olan bütün şeylər onun ən kiçik parıltısının yanında tam bir heçliyə çevrilmişlər! Onun qalibiyyətli qüdrətinin nişanələri gör nə qədər yüksəkdir ki, əzəldən əbədiyyətə qədər bütün yaradılmışlar onun ən kiçik əlamətini dərk etməkdə aciz və gücsüz olmuşlar və olacaqlar! Onun adlarının mücəssəmələri dodaqları susuzluqdan yana-yana axtarış vadisində dolaşır, Onun sifətlərinin məzhərləri müqəddəslik Turunda: "Ya Rəbbim, özünü mənə göstər!" — sözlərini dilə gətirirlər.

Onun tükənməz mərhəmət dənizinin bir dalğası bütün məxluqatı varlıq bəzəyi ilə zinətləndirib, Onun bənzərsiz cənnətinin bircə nəsimi bütün mövcudatı müqəddəslik xalatı ilə şərəfləndirib, Onun mütləq və qalibiyyətli iradəsinin dəryasından sıçrayan bir damla sonsuz və intəhasız xilqəti tam yoxluqdan varlıq meydanına gətirib. Onun səxavətinin möcüzələri heç zaman bitməmiş, Onun fəzl və feyzinin zühurları heç vaxt kəsilməmişdir. O, əzəldən yaratmış və əbədi olaraq da yaradacaqdır. Hər dövrdə və hər mərhələdə O Öz ecazkar fitrətinin zühurlarının işığı ilə xilqəti yeniləşdirir ki, göylərdə və yerdə olan bütün şeylər — istər kainatda Onun şərəfli əlamətlərini əks etdirən varlıqlar, istərsə də Onun müqəddəs təzahürlərini daşıyan insanlar — Onun Birlik meyxanəsinin mərhəmət şərabından məhrum olmasınlar və Onun səxavət buludunun feyz damlalarından ümidlərini üzməsinlər. Onun tükənməz fəzlinin möcüzələri gör nə qədər genişdir ki, bütün kainatı bürüyüb. Belə ki, görünən aləmdə Onun şərəfli birliyinin təzahürlərindən söz açmayan, Onu tərifləməklə məşğul olmayan, Onun vəhdət günəşinin nurlarını əks etdirməyən bircə zərrə də tapmazsan. O Öz yaratdıqlarını elə əhatəli və kamil şəkildə xəlq edib ki, bütün ağıl və könül sahibləri Onun ən cılız məxluqunu olduğu kimi dərk etmək istəsələr, hamılıqla özlərinin aciz və gücsüz olduqlarını görərlər. Belə olan təqdirdə o Şərəfli həqiqət Günəşinin, o görünməz və bilinməz Mahiyyətin dərk olunmasından danışmağa dəyməz. Müdriklərin idrakı, natiqlərin nitqi, fəsahət əhlinin vəsfi bütünlüklə Onun yaratdıqlarına aid olmuş və olacaqdır. Yüz min Musa axtarış Turunda: "Sən Məni görə bilməzsən!" — nidasından ildırım vurmuş kimi yerində donub qalmış, yüz min İsa yaxınlıq səmasında: "Sən məni dərk edə bilməzsən!" — sözlərini eşidərək, iztiraba düşmüşdür. O əzəldən ülvi bir paklıq və ucalıqla Öz müqəddəs mahiyyətinin gizli məkanında olmuş, həmişə də hədsiz bir yüksəklik və əlçatmazlıqla öz varlığının xəzinəsində olacaqdır. Onu tanımaq üçün yaxınlıq səmasına yüksələnlər yalnız heyrət mənzilinə yetişmiş, Onun vüsal hərəminə yollananlar yalnız acizlik və həsrət vadisinə qədəm qoymuşlar.

Bu cılız zərrə Səni dərk etməyin müqəddəs dənizinin dərinliklərinə baş vurmaq istərkən, necə də heyrətdə qalır, Sənin yaratdıqlarında təzahür edən qüdrətin barədə düşünərkən, nə qədər aciz olur! Əgər desəm ki, gözlə görünürsən, göz özünü görmür, Səni necə görə bilər?! Əgər desəm ki, qəlblə dərk olunursan, qəlb özündəki təzahür məqamlarını dərk etməyib, Səni necə dərk edə bilər?! Necə deyim ki, Sən tanınırsan? Axı Sən mövcudatın idrakından üstünsən! Və necə deyim ki, Sən tanınmırsan? Axı Sən o qədər aşkarsan ki, gizli və tanınmamış qala bilməzsən! Əzəldən Sənin fəzl, vüsal və görüş qapıların məxluqatın üzünə açıqdır, Bənzərsiz Camalının nurları aşkar və gizli varlıqların üzərinə yayılıb. Bu böyük fəzlə, tam və daimi inayətə baxmayaraq, şəhadət verirəm ki, Sənin müqəddəs və şərəfli məqamın Səndən başqalarının irfanından uca olmuşdur və Sənin ünsiyyət dərgahın Səndən özgələrinin idrakından yüksəkdə duracaqdır. Sən yalnız Öz Varlığınla tanınır və Öz Mahiyyətinlə bilinirsən. Nə qədər misilsiz və şərəfli vücudlar Sənin hicran və ayrılıq çöllərində canlarını qurban vermişlər. Nə qədər müqəddəs və əbədi ruhlar müşahidə səhrasında mat-məəttəl qalmışlar. Neçə-neçə aşiqlər hədsiz istək və şövqlə fəraq odunun qızmar şölələrindən yanmış, neçə-neçə sadiqlər Sənin vüsalına ümid bəsləyərək can vermişlər. Nə aşiqlərin naləsi və hönkürtüsü Sənin müqəddəs dərgahına çatar, nə də axtaranların və müştaqların fəryadı və iniltisi Sənin şərəfli məqamına yetişər...

š 27 ›

Tövhid cövhərləri və şükr inciləri O Bənzərsiz Sultanın və Şərəfli hökmdarın hüzuruna ucalsın ki, məxluqatın mahiyyətlərini, gerçək mövcudatın dəqiqlik və incəliklərini yoxluq və heçlikdən varlıq və qədimlik aləmlərində aşkara çıxardı, sonra da onları uzaqlıq və fanilik əzabından xilas edərək, qüdrət və əbədiyyət səltənətinə yetişmək şərəfinə nail etdi. Və bu, yalnız Onun həmişəlik inayəti və geniş mərhəməti sayəsində baş verdi, çünki aydın məsələdir ki, xalis yoxluğun varlıq qabiliyyəti ola bilməz və tam fani bir şey yaranmağa və mövcudluğunu davam etdirməyə qadir ola bilməz.

Bütün aləmi yaratdıqdan və mövcudatı xəlq etdikdən sonra O, Muxtar[18] adının işığı ilə məxluqat içərisindən Onu tanımaq və sevmək üçün insanı seçdi ki, bu da kainatın yaradılmasının səbəbi və son məqsədi idi... Belə ki, O hər bir şeyin varlığında və mahiyyətində Öz adlarından birini təzahür etdirdi və Öz sifətlərindən birini əks etdirdi, amma insanı Özünün bütün adları və sifətlərinin məzhərinə, Öz varlığının güzgüsünə çevirdi və yalnız insanı bu böyük fəzlə və əzəli mərhəmətə layiq gördü.

Lakin hidayət səhərinin şəfəqləri və inayət günəşinin şüaları insanın mahiyyətində gizli və örtülüdür. Necə ki, şölə, şüalar və işıq şamın və çırağın mahiyyətində gizlənmişdir və aləmi işıqlandıran günəşin parıltısı bəşəri işlərin tozu və pası ilə tutqunlaşıb qaralmış güzgülərdə və əşyalarda pünhan və görünməzdir. İndi bu şamı və çırağı yandıran lazımdır, bu güzgüləri və əşyaları cilalayan gərəkdir. Aydındır ki, şölələnən od olmasa, çıraq heç vaxt yanmaz, güzgü pasdan və tozdan təmizlənməsə, onda parlaq günəşin əksi və şəkli görünməz, işığı və nuru inikas olunmaz.

Məxluqatla haqq, yarananla Əzəli, mümkünlə Vacib arasında heç bir vəchlə rabitə, əlaqə, uyğunluq və oxşarlıq olmamışdır və yoxdur. Buna görə də O hər dövrdə və hər əsrdə pak bir Varlığı Mülk və Mələkut aləmlərində zühur etdirir və bu ilahi incini, bu əbədi gövhəri iki ünsürdən yaradır: zahiri cismani ünsürdən və ilahi mənəvi ünsürdən. Eyni zamanda Ona iki məqam bəxş edir. Birincisi, həqiqət məqamıdır ki, bu məkanda o yalnız Rəbbi olan Allahın adından danışır. Necə ki, hədisdə buyurur: "Mənimlə Allah arasında müxtəlif hallar var: Mən: — O-yam, O da Mən, amma Mən — mənəm, O da O!" Həmçinin buyurur: "Dayan ey Məhəmməd, sevən də Sənsən, sevilən də Sənsən!". Yenə də buyurur: "Səninlə onlar arasında fərq yoxdur, amma onlar Sənin bəndələrindir". İkinci məqam — insanlıq məqamıdır. Necə ki, buyurur: "Mən də sizin kimi bir insanam". Həmçinin: "De: pak və ucasan, ey mənim Rəbbim! Məgər mən göndərilmiş bir insan deyiləmmi?!" Əbədi mərhəmətin vasitəçiləri olan bu müqəddəs Varlıqlar və işıqlı Mahiyyətlər ən böyük yolgöstərənlik və ən yüksək tərbiyəçilik vəzifəsi ilə göndərilirlər ki, qeybdən gələn ilhamların, ilahi feyzlərin və qüdsiyyət yellərinin köməyi ilə müştaqların könüllərindən və sadiqlərin qəlblərindən Mülk aləminin tozlarını təmizləyib onları nurlandırsınlar, möminlərin ürəklərindən məhdudluq pasını silib onları saflaşdırsınlar və beləliklə də, insanların mahiyyətində gizlənmiş İlahi əmanət Allahın üfüqündən parlayan nurlu günəş kimi pünhanlıq hicabının və məxfilik pərdəsinin arxasından baş qaldırsın, Zühur bayrağı könüllərin və ürəklərin zirvələrində ucaldılsın.

Bu sözlərdən və işarələrdən məlum və aydın oldu ki, Mülk və Mələkut aləmlərində əbədi mərhəmət vasitəçisi, ilahilik və rəbbanilik adının məzhəri olan bir Varlığın və Mahiyyətin zühur etməsi labüddür. Bütün insanlar həmin həqiqət Günəşinin tərbiyəsi altında yetkinləşməli və onların mahiyyətində qoyulmuş bu məqama və mərtəbəyə çatmaq şərəfinə nail olmalıdırlar. Buna görədir ki, bütün Dövrlərdə və zamanlarda peyğəmbərlər və övliyalar ilahi qüvvət və əbədi qüdrətlə insanlar arasında zühur etmişlər. Və sağlam ağlı olan insan heç vaxt mənasını anlamadığı bir sıra sözlərə görə bu hidayət qapısının bağlı olduğunu zənn etməz, bu günəşlərin və nurların başlanğıcı və sonu olduğunu düşünməz. Çünki bu əbədi feyzdən daha böyük bir feyz olmamışdır və bu tükənməz ilahi mərhəmətdən daha yüksək bir mərhəmət olmayacaqdır. Şübhə yoxdur ki, əgər bu inayət və feyz bircə anlıqa aləmdən kəsilsə, o, əlbəttə, yox olar. Buna görə də əzəldən Haqqın mərhəmət qapıları dünyanın və məxluqatın üzünə açıq olmuşdur və həmişə də Həqiqət buludundan inayət və səxavət yağışları qabiliyyətlər, mahiyyətlər və fərdiyyətlər torpağına tökülərək, onları feyziyab edəcəkdir. Əzəldən əbədiyyətə qədər Allahın qaydası budur...

š 28 ›

Xoş o kəsin halına ki, Mənim Əmrimin xidmətinə qalxır və Mənim gözəlliyimin tərifini söyləyir. Mənim qüvvətimlə Mənim Kitabımı al və Əmr edən, Hikmət Sahibi olan Rəbbinin oradakı göstərişlərindən möhkəm yapış!

Ya Məhəmməd, şiə məzhəbi tərəfdarlarının əməlləri və sözləri yüksək ruh və mənəvi güc aləmlərini dəyişdirmiş və sarsıtmışdır. İlkin çağlarda insanların ağasının (Həzrət Məhəmmədin) adından yapışdıqları üçün onlara hər gün bir qələbə üz verir, bir zəfər nəsib olurdu. Amma elə ki, həqiqi Ağadan, ilahi nurdan və mənəvi birlikdən əl çəkib Onun sözlərinin zahirindən yapışdılar, o zaman onların gücü zəifliyə, şərəfi zillətə, cürəti qorxuya çevrildi. Nəhayət, iş o yerə çatdı ki, hamı görüb və görür: onlar tövhid nöqtəsinə çoxsaylı şəriklər qoşdular və elə əməl etdilər ki, bu, Qiyamət Günündə həmin məzhəb tərəfdarlarının Şərəfli Haqqı tanımasına mane oldu. Ümid onadır ki, bundan sonra onlar özlərini yanlış təsəvvürlər və gümanlardan qoruyacaq və həqiqi tövhidə nail olacaqlar.

Zühur mücəssəməsi Haqqın canişini olmuş və olacaqdır. O, ən gözəl adların təzahürü, ən ali sifətlərin inikasıdır. Əgər Onun oxşarı və bənzəri olsaydı, necə təsdiq etmək olardı ki, Onun ulu mahiyyəti oxşarsızdır və Onun varlığı bənzərsizdir?! Sənə haqq ilə nazil etdiyimiz üzərində düşün və ariflərdən ol!..

š 29 ›

Yaradılışdan məqsəd Haqqı tanımaq və Ona yaxınlaşmaq olmuş və olacaqdır. Necə ki, bütün ilahi Kitablarda və mötəbər rəbbani Yazılarda bu ülvi mətləb və ali məqsəd açıq və aydın şəkildə xatırlanmışdır. Bu hidayət sübhünə və birlik səhərinə yetişən kəs əsl behişt və ən uca cənnət olan yaxınlıq və vüsal məqamına nail oldu və Sidrətül-müntəhanın arxasında yerləşən "iki yay uzunluğu"[19] məkanına varid oldu. Buna nail olmayan kəs isə zahirdə yüksək kürsülərdə və uca taxtlarda otursa da, əsl alov (cəhənnəm) və həqiqi qovulmaq sayılan uzaqlıq məkanlarında sakin olmuş və olacaqdır.

Bəli, o həqiqət Səması bütün insanları uzaqlıq və həsrət solundan yaxınlıq və görüş sağına çatdırmaq qüdrətinə malikdir. "Əgər Allah istəsə, bütün insanları bir ümmət edər", lakin əsas məqsəd pak ruhların və xalis cövhərlərin yüksələrək, öz əsil fitrətləri ilə ən böyük Dənizin sahilinə çatdırmasıdır ki, bununla Cəlal Sahibinin Camalını arayanlarla azğınlıq və yanlışlıq məkanına sığınanlar bir-birindən ayrılıb seçilsinlər. Şərəfli və Nurlu Qələmin yazdığı hökm belədir...

Həmçinin ədalət məzhərlərinin və fəzilət şəfəqlərinin zahiri qüdrət və dünyəvi hakimiyyət vasitələri olmadan zühur etməsinin səbəbi də məhz ayırmaq və seçmək məqsədi olmuşdur. Belə ki, əgər o Əzəli Cövhər Onda olan bütün şeylərlə zühur edib parlayarsa, heç kəsdə inkar və etiraz imkanı qalmaz, əksinə, bütün məxluqat Onun nurlarını gördükdə ildırım vurmuş kimi donub qalar, bəlkə də tamamilə fani olar. Daha bu halda Allaha üz tutanlarla Allahdan üz döndərənlər bir-birindən seçilməz. Necə ki, bütün əvvəlki zühurlarda bu mətləb aşkara çıxıb...

Buna görədir ki, hər yeni zühur və yüksək təzahür zamanı müşriklər əbədi Camalı və Bənzərsiz Simanı digər insanlar kimi adi dünyəvi qiyafədə görürdülər. Həmin səbəbdən də pərdə arxasında və qəflətdə qalıb o yaxınlıq Sidrəsinə yaxınlaşmırdılar, əksinə, Allaha üz tutanları qırıb məhv etmək fikrinə düşürdülər. Necə ki, bu dövrdə də eyni hal müşahidə olundu: bu cılız səfehlər elə güman ediblər ki, qətl və qarətlə, Allahı sevənləri şəhərlərdən sürgün etməklə İlahi Qüdrət çırağını söndürə bilərlər və əbədi Günəşin nurunun qarşısını almağı bacararlar. Amma bilmirlər ki, bütün bu bəlalar əslində həmin çırağın şölələnməsi üçün tökülən yaq kimidir. Beləcə Allah hər şeyi istədiyi kimi dəyişdirər, çünki O hər şeyə qadirdir... Hər halda Həqiqi Sultanın səltənətinə, qüdrətinə və hakimiyyətinə diqqət yetirin və qulaqlarınızı inkar məzhərlərinin və qəzəb mücəssəmələrinin sözlərindən təmizləyin. Tezliklə haqqın hər yeri bürüyüb hamıya üstün gəldiyini görəcəksiniz və Ondan aşağıda duranların yox olub tam bir heçə çevrildiyinin şahidi olacaqsınız. Hərçənd Allaha şükür, Haqq və Onun məzhərləri həmişə öz uca zirvələrində və yüksək məqamlarında olmuşlar. Əgər siz bu Qulamın gözü ilə baxsanız, əslində ucalıq və yüksəklik Onun sözü ilə yaranmışdır...

š 30 ›

Allah şahiddir ki, Ondan başqa Allah yoxdur. O, Qüdrətli və Sevimlidir. Səxavət və fəzilət Onun əlindədir — kimə istəyirsə və nə istəyirsə, bəxş edir. Həqiqətən, O Qadir, Qüdrətli, Qoruyan və Qəyyumdur. De: Biz o Kəsə iman gətirdik ki, tərifəlayiq Həqiqi Sultan tərəfindən Əli adı ilə zühur etdi, həmçinin o Kəsə ki, müstəcasda[20] gələcək və o Kəsə ki, Ondan sonra gələcək və beləcə axıra qədər ki, onun axırı yoxdur.

Biz onların zühurunda Allahın zühurundan və onların batinlərində Onun batinindən başqa bir şey görmürük — bünu anlayın. Onların hamısı Allahın güzgüləridir, belə ki onlarda Allahın Özündən və Camalından, Allahın Qüdrətindən və Şərəfindən başqa bir şey görünmür— bunu bilin. Onlardan başqaları — onların güzgüləridir, onlar isə ilkin güzgülərdir— bunu dərk edin. Heç kəs heç bir şeydə onlardan üstün deyil, onlar hər şeydə üstündürlər. De: Əzəli Varlığın güzgüləri sona çatmaz, eləcə də onların camalının güzgüləri qurtarmaz, çünki Allahın feyzi heç vaxt kəsilən deyil. Bu, təkzibolunmaz bir həqiqətdir...

š 31 ›

...Başlanğıcda birinci Adəmə tərəf bax, sonra onun ardınca Əmrin Əli Məhəmmədə gəlib çatmasına nəzər sal. De: Allaha and olsun ki, onların hamısı Əmr məşriqindən böyük Kitab, səhifə və Lövhə ilə gəliblər və hər biri müəyyən edildiyi qədər gətiriblər. Əgər siz ariflərdənsinizsə, bilin ki, bu, Bizim onlara mərhəmətimizdir...

Hətta Əmr gəlib Şərəfli, Müqəddəs, Uca və Nurlu Simaya çatan zaman O Özünü min pərdə arxasında gizlətdi ki, heç kəs Onu tanımasın. Bundan sonra Ona hər tərəfdən o qədər ayələr nazil oldu ki, Sənin Rəbbin və aləmlərin Rəbbi olan Allahdan başqa heç kəs onları hesablaya bilməz. Kizlilik müddəti bitən zaman Biz min-min nur pərdəsinin arxasında qalaraq, Qulamın üzünün nurlarından iynənin deşiyindən də kiçik bir nur aşkara çıxardıq. Bu zaman Səma sakinləri ildırım vurmuş kimi donub qaldılar və Allah Dərgahına yaxın olanlar üzü üstə düşüb səcdə etdilər. O elə bir şərəflə zühur etdi ki, dünyada Onun misli görünməyib. Belə ki, O şəxsən Özü göylərdə və yerdə olanlar arasında ayağa qalxdı...

š 32 ›

...Allahın Dostu (Həzrət İbrahim) haqqında eşitdiyin həqiqətdir, ona şübhə yoxdur. Ona İsmayılı qurban kəsmək əmri Ona görə verildi ki, insanlara Onun Allah yolunda sədaqəti və hər şeydən keçmək cəsarəti aydın olsun. Onun qurbanlığından məqsəd yer üzündə yaşayanların azğınlıq və günahlarına görə nəyi isə fəda etmək idi. Necə ki, Məryəm oğlu İsa da Şərəfli və Qüdrətli Haqqdan bu məqamı dilədi. Həmçinin Allahın Rəsulu (Həzrət Məhəmməd) Hüseyni fəda elədi.

Heç kəs Haqqın gizli inayətindən və Onun hər yeri bürü-yən mərhəmətindən agah olmamışdır və agah deyildir. Aləm əhli etdiyi azğınlığa, törətdiyi günahlara, peyğəmbərlərin və övliyaların başına gətirdiyi müsibətlərə görə hamılıqla ölümə layiq olmuşdur və layiqdir. Lakin Allahın gizli lütfləri görünən və görünməyən köməkləri göndərməklə onları qorumuş və qorumaqdadır. Fikirləş ki, bunu anlayasan və sabitlərdən olasan...

š 33 ›

Biz Sözü aşkara çıxarmaq qərarına gəldik, onun bəndələr arasında hər şeyi Bilən və hikmət Sahibi tərəfindən müəyyən olunmuş miqdarda aşkarlanmasına hökm verdik və onun mahiyyətini öz üzünə pərdə etdik. Bununla biz hər şeyə qadir olduğumuzu göstərdik. Əgər Biz Sözdə olanları bütünlüklə bəndələrə açsaydıq, heç kəs buna dözməzdi, əksinə, göylərdə və yerdə olanların hamısı ondan qaçardılar.

Allahın Elçisi Məhəmmədə nazil olanlara nəzər sal. Nazil olduğu zaman Qadir və Qüdrətli tərəfindən Ona layiq olduğu qədər məna xəzinələri müəyyən edilmişdi. Lakin insanlar ondan öz səviyyələrinə və məqamlarına uyğun olandan başqa bir şey anlamadılar. Buna görə də O, hikmətin üzündən yalnız insanların gücü və taqəti çatan qədər pərdəni qaldırdı. İnsanlar yetkinliyə çatdıqca Söz özündə olanları onlara aşkar edər. Necə ki, bu, 60-cı ildə Əzəli Camal Əli Məhəmməd adı ilə zühur edərkən baş verdi...

š 34 ›

Həmd olsun o Allaha ki, Öz qüdrəti ilə məxluqatı yoxluq çılpaqlığından xilas etdi və onu varlıq libası ilə şərəfləndirdi. Sonra insanların pak gövhərini yaranmışlar arasından seçdi və onu böyüklük geyimi ilə bəzədi. Kim öz qəlbinin aynasından ehtiras pasını sildisə, bu ilahi geyimə layiq oldu və özünü nadanlıq çılpaqlığından xilas etdi. Bədənin və canın bu geyimi insanlar üçün ən böyük rahatlıq və inkişaf mənbəyidir. O kəsin günü xoşdur ki, bir olan Allahın köməyi ilə dünyaya və onda olan şeylərə aludəlikdən xilas oldu və Müdriklik Ağacının kölgəsində dinclik tapdı.

Dostluq budağında nəğmə oxuyan bülbülün avazı dostların qulağına çatdı. Onda buyuruq belə oldu ki, bu bəndə bəzi suallara cavab vermək üçün dilə gəlsin və yazılması mümkün olan sirləri aşkar etsin. O xoşagələn məktubda yazılmışdı ki, peyğəmbərlərin hansı digərlərindən üstündür. Bu barədə bir olan Allah buyurur: "Peyğəmbərlər arasında fərq qoymarıq". Hamısının istəyi bir və sirri bir olduğu üçün onlar arasında fərq qoymaq və hansınısa üstün tutmaq rəva deyil. Doğruçu peyğəmbər özünü əvvəlki peyğəmbərin adı ilə adlandırıb. Bu sözün gizli mənasını anlamayan kəs yaramaz sözlər danışmağa başlar, bilən və görən isə onun dediyindən büdrəməz. Hərçənd peyğəmbərlərin dünyaya gəlişi eyni cür olmur, hərəsi ayrı bir rəftar və əməllə meydana çıxır və aralarında böyüklük-kiçiklik görüntüsü olur. Əslində isə onlar parlayan Aya bənzərlər. Belə ki, Ay hər dəfə ayrı bir görünüşlə doğur, amma onun işığı heç zaman azalıb yox olmur. Deməli, aydın oldu ki, bu, çoxluq və azlıq məsələsi deyil, sadəçə daim dəyişən dünya belə rəftar tələb edir. Belə ki, bənzərsiz Allah hər dəfə insanlara bir peyğəmbər göndərəndə o həmən dövrə uyğun sözlər və əməllərlə meydana çıxır. Peyğəmbərləri göndərməkdə Allahın istədiyi iki şeydir: birincisi — insanları nadanlıq zülmətindən xilas etmək və bilik işığına doğru yönəltmək, ikincisi — insanların rahatlıq və onların buna nail olmaq yollarını tanıması və bilməsi.

Peyğəmbərlər həkimlərə bənzəyirlər: onlar dünyanın və insanların tərbiyəsi ilə məşğul olmuşlar ki, birlik dərmanı ilə yadlıq xəstəliyini sağaltsınlar. Həkimin əməlinə və rəftarına söz ola bilməz, çünki o, bədənin quruluşuna və onun xəstəliklərinə bələddir. Yerdəki insanların nəzər quşları heç zaman onun bilik səmasına çata bilməz. Beləliklə, əgər həkimin bugünkü davranışı əvvəlki ilə eyni deyilsə, buna heç bir söz ola bilməz, çünki xəstə hər gün başqa bir rəftar tələb edir. Eləcə də Allahın peyğəmbərləri hər dəfə dünyanı biliyin parlaq günəşilə işıqlandırarkən, həmən dövrə uyğun tərzdə insanları bir olan Allahın yoluna dəvət etmiş və onlara nadanlıq zülmətindən bilik işığına doğru yol göstərmişlər. Deməli, huşyar insanların nəzərləri onların daxilindəki sirrə yönəlməlidir, çünki onların hamısının istəyi birdir və bu da azmışlara yol göstərməkdən, çarəsizləri sakitləşdirməkdən ibarətdir...

İnsanları xəstəlik bürüyüb, çalışın ki, onları Tanrı Təbibinin qüdrətli əlinin yaratdığı dərmanla xilas edəsiniz.

Yenə də dinlərin mahiyyəti barədə yazmışdınız. Müdriklər dünyanı insan bədəninə bənzətmişlər. İnsan bədəninə geyim lazım olduğu kimi, dünyanın bədəninə də ədalət və bilik libası gərəkdir. Deməli, Allahın dini dünyanın libasıdır, elə ki, köhnəldi, Allah onu təzə libasla bəzəyir. Hər dövr ayrıca bir rəftar tələb edir və Allahın dini həmişə həmən dövrə uyğun şəkildə zahir və aşkar olur.

Bir də keçmişdəki din xadimlərinin sözləri barədə yazmışdınız. Həqiqi bilik sahibləri bu bihudə sözlərdən uzaq kəzər. Bir olan Allah insanları bərabər yaradıb və onları bütün məxluqatdan üstün tutub. Elə isə ucalıq və alçaqlıq, çoxluq və azlıq insanın səyindən asılıdır. Kim çox çalışarsa, daha irəli gedər. Ümidvarıq ki, Allahın bəxşiş yağışının köməyi ilə ürəklərin torpağında bilik laləsi bitəcək və insanlardan yer üzünün qara çirkabı yuyulub təmizlənəcək...

š 35 ›

Düşünün: səbəb nə olmuqvdur ki, Rəhmanın məzhərləri zühur edərkən, aləm əhli Onlardan üz döndərmiş, inkara və etiraza əl atmışdır? Əgər insanlar Əmr qələmindən süzülən bu sözlər üzərində düşünsələr, hamılıqla dəyişməz İlahi qanuna doğru tələsərlər və onun şəhadət verdiyinə şəhadət verərlər. Lakin mövhumat pərdələri Birlik məzhərlərinin və əbədi Şərəf şəfəqlərinin zühuru günlərində insanlara mane olmuş və olmaqdadır. Çünki həmən günlərdə Haqq insanların istədiyi kimi yox, Özünün istədiyi kimi zühur edir. Necə ki, buyurmuşdur: "Hər dəfə könlünüzün istəmədiyi bir şeylə gələn peyğəmbərə təkəbbür göstərmirdinizmi?! Onların bir qismini yalançı saydınız, bir qismini isə qətlə yetirdiniz!"[21]

Əlbəttə, əgər keçmiş zamanlarda və ötən əsrlərdə peyğəmbərlər insanların mövhumi təsəvvürlərinə uyğun şəkildə zühur etsəydilər, heç kəs o müqəddəs şəxsləri inkar etməzdi. Bütün o insanlar gecə-gündüz haqqı zikr etməklə və məbədlərdə Ona ibadət etməklə məşğul olurdular, amma buna baxmayaraq, ilahi əlamətlərin şəfəqlərindən və Rəhmanın aydın dəlillərinin təzahürlərindən məhrum qalırdılar. Necə ki, bu barədə kitablarda yazılıb və cənabınız da onların bəzilərindən xəbərdardır.

Məsələn, Məsihin zühuru zamanı o dövrün bütün ruhaniləri Zühurun intizarında olduqları halda, Ondan üz döndərdilər. Və o dövrün ən bilikli ruhanisi olan Hənnan, eləcə də baş kahin Qəyafa onu küfrdə ittiham edib qətlinə hökm verdilər.

Həmçinin Rəsulun (Həzrət Məhəmmədin) — hamının ruhu ona fəda olsun! — zühuru zamanı ilk illər Məkkə və Mədinə üləmaları Onun əleyhinə çıxıb etiraz etməyə başladılar, amma qətiyyən elm əhli olmayan kəslər Ona iman gətirdilər. Bir qədər düşünün: bir kəlmə elm oxumayan həbəş Bilal iman və iqan səmasına ucaldı, amma üləmalardan olan Abdullah Übəy nifaq salmağa başladı. Adi bir çoban ayələrin ətrini duyub Yarın yerini bildi və insanların Ağasına qovuşdu, amma elm və hikmət sahibləri Ondan uzaq düşüb məhrum oldular. Buna görədir ki, buyurur: "Sizlərdən ən yüksəkdə duran ən aşağıya salınacaq, ən aşağıda duran isə ən yüksəyə qaldırılacaq". Bu məzmunda sözlərə əksər ilahi Kitablarda, peyğəmbərlərin və seçilmişlərin kəlamlarında rast gəlmək olar.

Doğrusunu deyirəm, Əmr o qədər əzəmətlidir ki, ata oğuldan, oğul atadan qaçar. Həzrət Nuhu və Kənanı yada salın. İnşaallah, bu ruhani günlərdə gərək müqəddəs nəsimlərdən və ilahi baharın nemətlərindən məhrum qalmayasınız. Bütün elmlərdən əlinizi üzərək, Məlumun adı ilə ayağa qalxın və səsinizi ucaldıb hər yerə yayın. And olsun Əmr üfüqünün günəşinə! Həmən anda ilahi biliklər selinin qəlbinizdən axdığını müşahidə edəcək və rəbbani hikmət nurlarını pərdəsiz şəkildə görəcəksiniz. Əgər Rəhmanın bəyanının şirinliyini dadsanız, çanınızdan keçər və onu Cananın yolunda fəda edərsiniz.

Bu, tamamilə aydındır kn, bu Bəndənin xəyalından heç nə keçməyib və keçmir, çünki Onun Əmri zahiri şan-şöhrətdən uzaqdır. Göründüyü kimi, O, qərib və zülm çəkmiş halda bu böyük məhbəsə düşüb, düşmənlərin əlindən xilas olmayıb və olmayacaq. Buna görə də O nə deyirsə, Allah xatirinə söyləyir ki, bəlkə insanlar nəfs və ehtiras pərdələrindən təmizlənərək, ən uca məqama — Haqqı tanımaq məqamına çatalar. Onların üz döndərmələri bizə ziyan vurmaz, onların qəbul etmələri bizə xeyir gətirməz. Biz yalnız Allah xatirinə onları dəvət edirik. Həqiqətən, Onun aləmlərə ehtiyacı yoxdur…

š 36 ›

Bil ki, insan oqlu ruhunu təslim edəndə bütün şeylər ağlayar, lakin onun ruhunu fəda etməsi bütün şeylərin qabiliyyətini artırar. Necə ki, bu, cəmi məxluqatda müşahidə olunur və görünür. Bütün müdriklərin aşkara çıxardığı hikmət, bütün alimlərin yaydığı elmlər, bütün sənətkarların yaratdığı sənətlər, bütün sultanların malik olduğu qüdrət hamılıqla Onun uca, hər yeri bürüyən və nurlu Ruhunun köməyindəndir.

Şəhadət veririk ki, O, aləmə gəldiyi anda məxluqata nur saçdı və bununla da bütün cüzamlılar cəhalət və korluq cüzamından təmizləndilər, bütün xəstələr qəflət və ehtiras mərəzindən qurtuldular. Qadir Allahın qüdrəti sayəsində bütün korların gözləri açıldı və bütün könüllər saflaşdı. Bu məqamda bəndənin öz Rəbbini tanımasına mane olan bütün pərdələrə cüzam demək olar. Belə pərdə arxasında qalan kəs həqiqətən cüzamlıdır və o, Qüdrətli, Tərifəlayiq Allahın səltənətində xatırlanmayacaq. Biz şəhadət veririk ki, Allah kəlamı sayəsində bütün cüzamlılar təmizləndi, bütün əlillər sağaldı, bütün xəstələr şəfa tapdı. O, aləmi təmizləyəndir. Xoş o kəsin halına ki, nurlu sima ilə Ona üz tutar...

š 37 ›

...Xoş o kəsin halına ki, Allaha və Onun ayələrinə inam bəslər və "Onu etdikləri barədə sorqu-suala tutmaq olmaz"— kəlamını qəbul edər. Bu, elə bir kəlamdır ki, Allah onu bütün etiqadların bəzəyi və bünövrəsi edib və əməl sahiblərinin əməlləri onun əsasında qəbul olunur. Bu kəlamı gözlərinizin önündə tutun ki, inkarçıların işarələri sizi çaşdırmasın.

Əgər O, əzəldən haram olanı halal etsə, yaxud əksinə, heç kəsin Ona etiraz etməyə haqqı yoxdur və kim bu məsələdə bircə anlığa tərəddüd göstərsə, o, həddini aşanlardan sayılar.

Bu yüksək əsası qəbul etməyən və bu uca məqama yetişməyən kəsi şübhə küləkləri silkələr və müşriklərin sözü yerindən oynadar. Həmin əsası qəbul edən kəs isə ən yüksək səbata nail olar. Nə gözəldir bu işıqlı məqam ki, bütün uca lövhələr onu xatırlamaqla zinətlənmişdir. Beləcə Allah sizi öyrədər ki, siz şübhə və çaşqınlıqdan xilas olub dünyada və axirətdə nicat tapasınız. Həqiqətən, O, Bağışlayan və Kəramətlidir...

š 38 ›

Bunu yəqin bil ki, hər bir zühurda sənin Rəbbin bəndələrə onların imkanlarına uyğun dərəcədə nur saçır. Məsələn, günəşə nəzər sal. Üfüqdən çıxdığı zaman onun hərarəti və təsiri az olur və dərəcə-dərəcə artır ki, ən yüksək nöqtəyə çatana qədər bütün şeylər yavaş-yavaş ona öyrəşsinlər. Sonra da müəyyən olunmuş dərəcələrlə aşağı enərək, qürub edir...

Əgər günəş birdən-birə göyün ortasında görünsəydi, onun hərarəti məxluqata ziyan vurardı. Mənalar Günəşinə də eynilə yanaş ki, agah olasan. Əgər o, zühurun sübh çağında Allahın Ona bəxş etdiyi bütün nurlarla işıq saçsaydı, bəndələrin qəlbindəki irfan torpağı od tutub yanardı. Çünki onlar onu qəbul etməyə, yaxud əks etdirməyə qadir olmazdılar. Və bundan iztiraba düşüb məhv olardılar...

š 39 ›

Ya Rəbb, şükr olsun sənin möcüzəli hökmlərinə və çeşidli müsibətlərinə! Sən bir dəfə məni Nəmrudun əlində qoydun, sonra da Fironun əlində. Mənim başıma gələnləri yalnız Sən öz elminlə hesablaya və öz iradənlə əhatə edə bilərsən. Bir dəfə məni müşriklərin zindanına saldın, ona görə ki, Sənin öz elminlə mənə bəxş etdiyin və öz qüdrətinlə mənə anlatdığın röyadan bircə kəlmə zülmət əhlinə danışmışdım. Bir dəfə də kafirlərin əli ilə mənim başımı kəsdin. Başqa bir dəfə Məni çarmıxa çəkdin. Ona görə ki mən dünyaya Sənin şərəfli yeganəliyinin sirlərinin bəzi cövhərlərini və Əbədi səltənətinin əlamətlərinin bəzi möcüzələrini aşkar etmişdim. Bir dəfə də Kərbəla torpağında məni bəlaya saldın. Belə ki, mən Sənin bəndələrin arasında tək qaldım və Sənin məmləkətində kimsəsiz oldum. Axırda mənim başımı kəsdilər, müşriklərin yanında və inkarçıların qarşısında nümayiş etdirdilər. Bir dəfə isə məni havadan asdın. Sonra məni düşmənçilik və ədavət güllələri ilə elə vurdular ki, əzalarım kəsildi və bədənim parça-parça oldu. Nəhayət, zaman gəlib bu günlərə yetişdi. İndi də düşmənlər ətrafımı bürüyüb hər an bir tədbir tökürlər ki, bəndələrin qəlbində mənə qarşı kin və ədavət oyatsınlar və bu işdə əllərindən gələn bütün hiylələrdən istifadə edirlər.

Şərəfimə and olsun, ey mənim Məhbubum, mən bu halıma və Sənin razılığını qazanmaq yolunda başıma gələn bütün şeylərə şükr edirəm. Mən Səndən və Sənin çeşidli bəlalarından razıyam..

š 40 ›

Ey Məhbub, qəlbimə bir ruh üfürdün və məni məndən aldın. Sonra müşriklər və bədxahlar qarşısında Mənim görkəmimdə özünü nümayiş etdirdin. Hamı ona baxıb etiraz etməyə başladı. Ey Məhbub, indi Özünü göstər və məni azad et!

"Cavabını eşit: Sənin görkəmin Mənim könlümün məhbubudur. Mən necə razı olum ki, onu yalnız Mənim gözüm görsün və yalnız Mənim qəlbim tanısın?! Camalıma, yəni Camalına and olsun ki, mən Sənin nəinki başqalarının gözünə görünməyini istəmirəm, hətta Mən Sənin öz gözümdən və könlümdən gizli olmağını istəyirəm.

Vay-vay, cavab vermək növbəsi bu Bəndəyə yetişdi, amma Lövhə tamam oldu və mətləb deyilməmiş, dürr deşilməmiş qaldı...

š 41 ›

And olsun Allaha, ey insanlar, mən öz yatağımda yatmışdım, lakin Allahın nəsimi məni oyatdı, Allahın ruhu məni dirçəltdi və Allahın dili Mənim dilimlə danışdı. Mən günahkar deyiləm. Siz mənə öz gözlərinizlə deyil, mənim gözümlə baxın. Qüdrətli və hər şeyi Bilən Allah sizə belə əmr edir.

Ey insanlar, siz elə zənn edirsiniz ki, Əmr mənim əlimdədir?! And olsun Qüdrətli, Uca, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Allaha ki, yox! Allaha and olsun, əgər Əmr mənim əlimdə olsaydı, mən özümü bircə an da sizə göstərməzdim və bir kəlmə də söyləməzdim. Allah Özü buna şahiddir və bunu bilir...

š 42 ›

Ey insaf oqlu! Gecə vaxtı əbədi varlığın Camalı zümrüd rəngli vəfa dağından surətül-müntəhaya qayıtdı və ağladı. Elə ağladı ki, Səma sakinləri və baş mələklər Onun naləsindən ağlamağa başladılar. Sonra bu nalə və fəryadın səbəbi soruşuldu. O dedi ki, əmrə əsasən vəfa dağında gözləməkdə idim, lakin yer əhlindən vəfa ətri duymadım. Sonra geri qayıtdım. Gördüm ki, bir necə müqəddəs göyərçin yer itlərinin əlində giriftar olub. Həmin vaxt İlahi Huri hicabsız və örtüksüz ruhani qəsrdən qaçaraq gəldi və onların adlarını soruşdu. Hamısı deyildi, yalnız bir addan başqa. O israr etdiyi üçün adın birinci hərfi dilə gətirildi. Çadır sakinləri öz şərəfli məkanlarından eşiyə qaçdılar və ikinci hərf deyilən kimi hamılıqla üzüqoylu yerə yıxıldılar. O zaman yaxınlıq məqamından nida gəldi: "Bundan artığına icazə yoxdur!" Həqiqətən, Biz onların etmiş olduqlarına və indi etdiklərinə şahidik…

š 43 ›

Ey mənim əfnanım![22] Mənim Şərəfim və inayətim sizinlə olsun! İlahi Əmrin çadırı böyükdür, dünyanın bütün ümmətlərini bürümüş və bürüyəcəkdir. Gün— sizin gününüzdür, minlərlə Lövhə sizin şahidinizdir. Əmrin qələbəsi naminə ayağa qalxın və bəyan qoşunu ilə aləm əhlinin ürəklərini və könüllərini fəth etməyə başlayın. Dövranın biçarələrinin dinclik və rahatlığına səbəb olacaq işləri siz görməlisiniz. Hümmət kəmərini bərkidin, bəlkə bəndələr əsirlikdən qurtulub azadlığa qovuşdular.

Bu Gün ədalətin naləsi ucalıb və insafın fəryadı yüksəlib. Zülmün qara tüstüsü aləmi və ümmətləri bürüyüb. Həqiqi hökmdarın Əmrinə əsasən, Uca Qələmin hərəkəti ilə sözlərin cəsədinə mənaların yeni ruhu üfürülmüşdür və bunun əlamətləri aləmdəki bütün şeylərdə açıq-aşkar görünür.. Bu Məzlumun qələmindən süzülən ən böyük müjdə budur. De: ey dostlar, nə üçün qorxursunuz və kimdən çəkinirsiniz? Dünyanın kəsəkləri azacıq rütubətdən parçalanmış və parçalanmaqdadır. Sizin bir yerə toplaşmağınız mövhumata uyanların dağılışmasına səbəb olacaqdır...

Bu Gün hər bir ayıq adam təsdiq edir ki, bu Məzlumun qələmindən nazil olan sözlər dünyanın yüksəlişi və millətlərin tərəqqisi üçün ən böyük vasitədir. De: ey insanlar, İlahi Qüvvənin köməyi ilə özünüzə qalib gəlməyə çalışın, bəlkə yer üzü yanlış xəyallar və mövhumat bütlərindən təmizləndi, çünki biçarə bəndələrin ziyana və zillətə düşməsinin səbəbi həqiqətən, onlardır. Bu qorxunc bütlər insanların yüksəlişinə və tərəqqisinə mane olurlar. Ümid onadır ki, Allahın qüdrətli əli dada yetişərək, insanları bu böyük zillətdən xilas edəcəkdir.

Lövhələrin birində bu sözlər nazil olmuşdur: Ey Allah adamları, öz hayınızda olmayın, dünyanı islah etmək və insanları paklaşdırmaq barədə düşünün. Dünyanı gözəl və pak əməllərlə, xoş və bəyənilmiş əxlaqla islah etmək olar. Əməllər — əmrin köməkçisi, əxlaq isə onun yardımçısıdır. Ey Bəha əhli! Paklıq yolu ilə gedin! Bu Məzlumun sizə hökmü və İxtiyar Sahibinin sizin üçün seçdiyi budur!

Ey dostlar, yaxşı olar ki, bu könül açan baharda ilahi leysan yağışı ilə yuyunub təravətlənəsiniz. Böyüklük günəşi şəfəq saçıb, bəxşiş buludu kölgə salıb. Bundan o kəs bəhrələnəcək ki, özünü məhrum etmədi və Yarını bu libasda tanıdı. De: Əhrimənlər pusquda durublar, ehtiyatlı olun! Hər şeyi Görən Allahın adının işığı ilə özünüzü qaranlıqlardan xilas edin. Gözünüz dünyaya baxsın, özünüzə yox! Əhrimənlər o kəslərdir ki, bəndələrin məqamlarının ucalmasına və yüksəlməsinə maneçilik törədirlər.

Bu Gün hamıya lazım və vacibdir ki, ədalətli dövlətlərin tərəqqisinə və millətlərin yüksəlişinə səbəb olan işlərdən yapışsın. Uca Qələm hər bir ayədə məhəbbət və birlik qapılarını açmışdır. Biz belə demişik və Bizim sözümüz həqiqətdir: "Bütün dinlərdən olanlarla birlik və dostluq ruhunda ünsiyyətdə olun!" Bu kəlamla insanların bir-birindən uzağlaşmasına səbəb olan, ixtilaf və təfriqə doğuran bütün şeylər aradan qaldırılmışdır. Varlığın tərəqqisi və insanların yüksəlişi naminə nazil olanlar aləm əhlinin tərbiyələnməsi üçün ən böyük qapıdır. Əslində bu əzəmətli zühurda keçmiş millətlərin dilindən və qələmindən çıxanların ən üstünü Əzəli Hökmdarın İradə səmasından nazil olmuşdur. Keçmişdə buyurmuşlar: "Vətən məhəbbəti imandandır". Amma Əzəmət Dili bu zühur günündə buyurub: "Vətəni sevməklə deyil, dünyanı sevməklə fəxr etmək lazımdır". Bu ali kəlamlarla O, könül quşlarına yeni uçuş öyrətdi, məhdudiyyət və təqlidi Kitabdan sildi.

Bu Məzlum Allah adamlarına fitnə-fəsadı və çəkişməni qadağan etdi, onları gözəl əməllərə və xoş ruhani əxlaqa dəvət etdi. Bu Gün əmrə yardımçı olan qoşunlar — əməllər və əxlaqdır. Xoş o kəsin halına ki, bunlardan yapışdı və vay o kəsin halına ki, bunlardan üz döndərdi. Ey Allah adamları, sizə ədəbli olmağı tövsiyə edirəm. Xasiyyətlərin başında duran ilk növbədə odur. Xoş o kəsin halına ki, ədəb nuru ilə nurlandı və düzgünlük bəzəyi ilə bəzəndi. Ədəb sahibi böyük məqama malikdir. Ümid onadır ki, bu Məzlum və hamı ona nail olacaq, ondan yapışacaq, ona can atacaq, ona diqqət yetirəcəkdir. İsmi-əzəmin Qələmindən süzülən və nazil olan dəyişməz hökm budur.

Bu Gün insanlıq mədənindən səbat gövhərlərinin aşkara çıxdığı gündür. Ey ədalət əhli, siz nur kimi parlamalı, Sidrənin odu kimi şölələnməlisiniz. Bu məhəbbət odu müxtəlif məzhəbləri və xalqları bir büsata toplayar, ədavət atəşi isə təfriqə və münaqişəyə səbəb olar. Allahdan diləyimiz budur ki, bəndələri düşmənlərin şərindən qorusun. Həqiqətən, O, hər şeyə qadirdir.

Həmd olsun Haqq olan şərəfli Allaha ki, Uca Qələmin açarı ilə ürəklərin və könüllərin qapılarını açmışdır. Nazil olan ayələrdən hər biri ruhani əxlaqın və müqəddəs əməllərin aşkara çıxması üçün işıqlı bir qapıdır. Bu nida və bu söz bir məmləkətə, yaxud bir şəhərə aid olmamışdır və aid deyildir. Bütün dünya əhalisi nazil olanlardan və aşkara çıxanlardan möhkəm yapışmalıdır ki, həqiqi azadlığa nail ola bilsin. Dünya zühur günəşinin nuru ilə işıqlanmışdır. Belə ki, 60-cı ildə Həzrət Müjdəci — hamının ruhu ona fəda olsun! — yeni Ruhun müjdəsini verdi və 80-ci ildə dünya yeni Nurla və ecazkar Ruhla şərəfləndi. İndi əksər ölkələrin əhalisi o ulu sözü eşitmək qabiliyyətinə malikdir ki, hamının dirçəliş və yüksəlişi həmin sözdən asılıdır və ona bağlıdır...

...Ey Allah adamları, yeganə Dostunuzun tövsiyələrini qəlbinizin qulağı ilə dinləyin. İlahi söz bəndələrin qəlbinə əkilmiş fidana bənzər. Onu hikmət və bəyan Kövsəri ilə suvarmaq lazımdır ki, kökü bərkisin, budaqları isə fələkləri ötüb keçsin.

Ey aləm əhli, bu əzəmətli Zühurun üstünlüyü ondadır ki, Biz ixtilaf, fəsad və nifaq doğuran şeyləri Kitabdan sildik və orada ülfətə, birliyə və ittifağa səbəb olan şeyləri təsbit etdik. Onlara əməl edənlərin xoş halına!

Dostlara dönə-dönə tövsiyə etmişik və edirik ki, fəsad qoxusu gələn şeylərdən uzağlaşsınlar, hətta qaçsınlar. Dünya dəyişməkdədir və bəndələrin fikirləri müxtəlifdir. Allahdan diləyimiz budur ki, onları öz ədalət nuru ilə bəzəsin və onlar üçün bütün hallarda faydalı olanları onlara anlatsın, həqiqətən, O, Ehtiyacsız və Ucadır...

š 44 ›

Ey üləma tayfası, Allahdan çəkinin, sonrası da Qoruyan və Qəyyum Allahın kitablarının şəhadət verdiyi bu Ümminin Əmrinə insafla yanaşın!.. Bir olan Allahdan qorxun, axı bu Məzlum heç vaxt sizinlə və sizin kimilərlə ünsiyyətdə olmayıb, sizin kitablarınızı görməyib, sizin dərs məclislərinizdə oturmayıb. Bu deyilənləri Onun papağı, Onun saçı, Onun geyimi təsdiq edir. Axı insafınız hara gedib?! Görün, ədalət mücəssəməsi harada məskən salıb?! Gözünüzü açın, bəsirət gözü ilə baxın və düşünün, bəlkə Bəyan Günəşinin nurlarından məhrum olmadınız və irfan dənizinin dalğalarından uzaqda qalmadınız.

Bir çox yüksək rütbəli şəxslər və adi adamlar etiraz edib deyirlər ki, bu Məzlum üləmalar və seyyidlər zümrəsindən deyil. De: Ey insaf əhli, əgər bir qədər düşünsəniz, bu məqamı onlardan min dəfə yüksək sayar və böyük hesab edərsiniz. Allah öz Əmrini o evdən (nəsildən) zühur etdirdi ki, orada üləmalara, fəqihlərə, ariflərə və ədiblərə xas olan şeylər mövcud deyil. Allahın nəsimi Onu oyatdı və Ona dəvət əmri verdi. O da ayılan kimi ayağa qalxdı və hamını aləmlərin Rəbbi olan Allaha doğru səslədi.

Bu sözlər insanların zəifliyi nəzərə alvşmağla deyilmişdir, halbuki Onun Əmri sözlərdən uca və düşüncələrdən yüksəkdir. Ana Kitabın Sahibi buna şəhadət verir.

š 45 ›

Əzəli Camal zəncirləndi ki, dünya xilas olsun, böyük qalada məhbus oldu ki, insanlar azadlıqa çıxsın və özü üçün kədəri seçdi ki, aləm əhli sevincə qovuşsun. Bu, sənin Rəhman və Rəhim Rəbbinin mərhəmətindəndir. Ey tövhid əhli, Biz sizin izzətinizdən ötrü zillətə və sizin rahatlığınızdan ötrü çətinliklərə razı olduq. Dünyanı abad etmək üçün gəlmiş Kəsi müşriklər ən xaraba şəhərdə məskun etmişlər...

š 46 ›

Mən məhbusluğumdan kədərlənmirəm, düşmənlərin əlində giriftar olmağımı alçaqlıq sanmıram. Canıma and olsun, bunlar mənim üçün şərəfdir və Allah bu şərəfi Özünün bəzəyi etmişdir. Əgər ariflərdənsinizsə, bunu bilin!

Mənim zillətim sayəsində məxluqatın izzəti aşkar oldu və mənim giriftarlığım nəticəsində ədalət günəşi insanlara nur saçdı.

Məni kədərləndirən o kəslərdər ki, pozğunluğa qurşanıblar və bununla belə, özlərinin qüdrətli və tərifəlayiq Allaha mənsub olduqlarını iddia edirlər.

Bəha əhli yer üzündə olan şeylərdən əllərini elə üzməlidir ki, cənnət əhli onların libasından müqəddəslik ətrini duysun və aləm əhli onların simasında Rəhmanın nurunu görsün. Bilin ki, onlar Allah dərgahına yaxın olanlardandır. Onlar elə bəndələrdir ki, onların vasitəsilə ölkələrdə müqəddəslik aşkara çıxar, Qüdrətli və Hikmət Sahibi olan Allahın əlamətləri yayılar. Allahın Əmrini zay edərək öz ehtiraslarına tabe olan kəslər isə açıq-aşkar yollarını azmışlar...

š 47 ›

De: Ey yəhudilər, əgər siz ikinci dəfə Ruhu çarmıxa çəkmək istəyirsinizsə, Allaha and olsun, bu həmən Ruhdur ki, sizin aranızda zühur etmişdir. Elə isə istədiyinizi edin, çünki O öz canını Allahın yolunda qurban demişdir və əgər göylərdə və yerdə olanların hamısı ona qarşı birləşsələr də, o heç kəsdən qorxan deyil. Buna əmin olun!

De: Ey İnçil əhli, əgər siz Allahın rəsulu Məhəmmədi qətlə yetirmək istəyirsinizsə, Allaha and olsun, bu, Onun özüdür ki, haqqla zühur etmişdir. Elə isə istədiyinizi edin, çünki O, şərəf səltənətində Məhbubunun görüşünə müştaqdır. Allahın əmri belədir, bunu bilin.

De: Ey Quran əhli, əgər siz Bəyanı nazil edən Əlinin vücudunu asmaq istəyirsinizsə, Allaha and olsun, bu, Onun Məhbubudur ki, başqa adla zühur etmiş və mənaların kölgəsində mütləq hökmranlıqla gəlmişdir. O, haqqdır, qeybin sirlərini biləndir və sizdən əvvəlki zühurda etdiyiniz hərəkətləri gözləyir. Bütün şeylər buna şəhadət verir, bunu eşidin.

 Ey Bəyan əhli, əgər siz Əlinin dili ilə, ondan əvvəl Məhəmmədin dili ilə, ondan qabağ isə Ruhun (İsanın) dili ilə müjdəsi verilmiş Şəxsin qanını tökmək istəyirsinizsə, budur, O sizin aranızdadır və Onun yanında sizin istədiklərinizə mane olacaq bir köməkçisi yoxdur. Bunu bilin!

š 48 ›

Allaha and olsun, əgər bu, Lövhələrdə nazil olanlara zidd olmasaydı, aləmlərin Məhbubunun yolunda mənim qanımı tökənin əlini öpərdim və hətta Allahın mənə verdiyi əmlakdan ona miras təyin edərdim; baxmayaraq bundan ötrü o, Ədalətli və Hikmətli Hökmdar olan Allahın əbədi lənətinə və qəzəbinə, cəzasına və əzabına layiqdir...

š 49 ›

...Sonra bunu bil ki, bu Qulam özünə nəzər salanda, özünün ən həqir bir varlıq olduğunu görür, amma özündən zahir olan nurlara baxanda, özünün gizli və aşkar aləmlərin Sultanı olduğunun şahidi olur. Pak və ucadır və o Allah ki, Öz Məzhərini haqq ilə zühur etdirdi və Onu görən və görünən bütün varlıqlar üçün göndərdi...

š 50 ›

Ey bixəbərlər, qəflət yuxusundan ayılın və Onun aləmi bürümüş nurlarını müşahidə edin! Bəziləri deyirlər ki, O, vaxtından tez parlamışdır. Ey bəsirətsizlər, tez, ya gec, indi ki, parlayıb siz baxvş görün, həqiqətənmi bu parıltı baş verib, ya yox. Daha onun tezliyi və geçliyi sizin və bu Qulamın əlində olmamışdır və olmayacaqdır. Bunu insanların nəzərindən gizli olan İlahi hikmət müəyyənləşdirmişdir. Ey insanlar, Allahın sizə rəva gördüyünə və sizin üçün müəyyən etdiyinə razı olun! Allaha and olsun, əgər Əmr mənim əlimdə olsaydı, heç vaxt özümü aşkara çıxarmazdım. Ey mənə kin bəsləyənlər, əbədiyyət səmasının günəşinə and olsun ki, əgər Əmr bu Bəndənin əlində olsaydı, heç vaxt özümü tanıtmazdım, çünki mənim məlum adım özünün bu təmiz olmayan və yalançı dillərdə dolaşmağını ar bilir. Amma hər dəfə mən sakit olub susanda, Ruhül-Qüds sağ tərəfimdə danışıb, Ruhül-əzəm üzümün qarşısında, Ruhül-əmin başımın üstündə, Ruhül-Bəha isə köksümdə səsini ucaldıb. İndi əgər təmiz qulaqla dinləsəniz, Mənim bütün əzalarımdan, içimdən, damarlarımdan və dırnaqlarımdan Allahın sədasını eşidərsiniz. Hətta saçlarımdan bu sözləri eşidərsiniz: "Ondan başqa Allah yoxdur və bu Camal göylərdə və yerdə olanlara onun nur saçması üçündür"...

š 51[23] ›

Ey insanlar! Yeganə və haqq olan Allaha and olsun, bu, elə bir okeandır ki, bütün dənizlər ondan törəyir və onların hər biri son nəticədə hökmən ona qovuşurlar. Bütün günəşlər ondan doğur və ona qayıdırlar. Onun qüdrəti sayəsində İlahi Əmr ağacı bar verir və onun meyvələri peyğəmbərlər qiyafəsində göndərilərək, İlahi Müjdəni hər bir aləmdəki məxluqata çatdırır ki, həmin aləmlərin də sayını yalnız elmi hüdudsuz olan Allah hesablaya bilər. Bunu O Öz Qələmindən nazil olan Sözün bircə Hərfinin köməyi ilə həyata keçirir. Həmin Qələm Onun hidayət barmağı ilə hərəkətə gəlir, onun barmağı isə İlahi həqiqətdən güc alır.

š 52 ›

De: Ey insanlar, özünüzü Allahın fəzlindən və mərhəmətindən məhrum etməyin. Kim özünü bunlardan məhrum etsə, o, həqiqətən, böyük ziyana uğrayar. De: Ey insanlar, məgər siz torpağa ibadət etmək və Qüdrətli, Səxavətli Rəbbinizlə çəkişməkmi istəyirsiniz?! Allahdan çəkinin və ziyana uğrayanlardan olmayın. De: Allahın Kitabı Qulamın vücudu ilə zahir oldu. Yaradanların ən gözəli olan Allaha əhsən! Ayıq olun, ey yer əhli, Ondan qaçmayın, Ona doğru tələsin və Ona üz tutanlardan olun. Ey insanlar, Allahın yanında günah işlətdiyinizə və Onun Əmrində ifrata vardığınıza görə tövbə edin və cahillərdən olmayın. O sizi xəlq etdi, Öz Əmri ilə sizə qida verdi və Öz Qüdrətli, Uca və Hər şeyi Bilən Varlığını sizə tanıtdırdı. Sizin üçün irfan xəzinələrini aşkar etdi və sizi öz dəyişməz, danılmaz və yüksək əmrində yəqinlik səmasına ucaltdı. Özünüzü Allahın fəzlindən məhrum etməkdən qorxun, öz əməllərinizi puca çıxarmayın və bu ən aşkar, ən uca, ən parlaq və ən nüfuzlu zühurda Onu inkar etməyin. Sizi yaradan Allahın Əmrinə insafla yanaşın, ərşdən nazil olana nəzər salın və onun barəsində pak və təmiz qəlblə düşünün. O zaman Əmr sizə göyün ortasında görünən günəş kimi aydın olar və siz yəqinlik hasil edənlərdəd olarsınız.

De: Onun ilk dəlili — Onun özüdür, sonra da Onun zühurudur. Bunları dərk etməkdə aciz olanlar üçün O Öz ayələrini dəlil etmişdir və bu, Onun aləmdəkilərə mərhəmətidir. O, bütün könüllərə Allahın əlamətlərini dərk etmək qabiliyyəti vermişdir və əgər siz Onun işi barədə düşünənlərdənsinizsə, bilməlisiniz ki, bunsuz Onun bəndələrinə göndərdiyi dəlillər natamam olardı. O heç kəsə zülm etməz və bəndələrinə gücləri çatandan artıq bir şeyi əmr etməz. Həqiqətən, O, rəhmli və mərhəmətlidir.

De: Allahın Əmri elə aşkardır ki, nəinki aydın və işıqlı göz sahibləri, hətta yer üzündəki anadangəlmə karlar da onu dərk edə bilər. Anadangəlmə kor günəşi gözü ilə görmür, amma bütün aylarda və illərdə ondan zahir olan hərarəti duyur. Lakin Bəyan əhlindən olan kor, Allaha and olsun, hər zaman gözünün önündə parlasa da, nə günəşi görür, nə də onun təsirini və şüalarının istiliyini duyur.

De: Ey Bəyan əhli! Biz sizi insanlar arasından Bizi tanımaqdan ötrü seçdik və sizi cənnət məkanının sağ tərəfindəki elə bir yerə yaxınlaşdırdıq ki, orada sönməz atəş bütün ahənklərlə deyir: "Məndən — Uca və Əzəmətlidən başqa Allah yoxdur!" Ayıq olun, mərhəmətli Rəbbinizin iradə üfüqündən parlayan və irili-xırdalı hər şeyi öz nuruna boyayan bu Günəşdən özünüzü pərdə arxasında gizlətməyin. Gözlərinizi açın ki, onu öz gözlərinizlə görəsiniz: ona başqasının gözü ilə deyil, öz gözünüzlə baxın, çünki Allah heç kəsə gücü çatandan artıq bir yük vermir — peyğəmbərlərə və elçilərə verilən bütün Yazılarda belə nazil olmuşdur.

Ey insanlar, bu fəzaya daxil olun ki, Allah onun üçün nə başlanğıc, nə də son müəyyən edib və orada Allahın nidası ucalır, Onun ululuq və müqəddəslik nəsimi əsir. Bədənlərinizi şərəf libasından, qəlblərinizi Rəbbinizin zikrindən, qulaqlarınızı Onun ecazkar, əzəmətli, təsirli, fəsahətli və bəlaqətli nəğmələrini dinləməkdən məhrum etməyin..

š 53 ›

Ey Nəsir, ey Mənim bəndəm! Haqq olan Allaha and olsun, bu gün ruhani Qulam Əbha şərabının piyaləsini əlində tutaraq, hamının başı üstündən baxır və dayanıb gözləyir ki, kimin gözü ona sataşacaq və heç bir işarə olmadan həmin piyaləni Onun bəyaz əlindən alıb içəcək. Amma hələlik heç kəs Əzəl Sultanının bu bənzərsiz və büllur çeşməsindən içmək şərəfinə nail olmayıb — yalnız məhdud sayda adamlardan başqa. Və onlar cənnət bağlarının üstündəki ən uca behiştdə mötəbərlik taxtında əyləşiblər. Allaha and olsun, nə aynalar, nə adların məzhərləri, nə də bütün yaranmışlar və yaranacaqlar onlardan üstün ola bilməzlər. Əgər arifsinizsə, bunu bilin.

Ey Nəsir, bu, elə bir Gündür ki, ariflərin irfanı və müdriklərin idrakı onun əzəmətini dərk edə bilməz — o da qalsın ki, qafillər və pərdə arxasında olanlar. Əgər gözlərini böyük pərdələrdən təmizləsən, elə bir nemətin şahidi olarsan ki, əvvəli olmayan əvvəldən axırı olmayan axıra qədər ona bənzər, oxşar, uyğun və yaxın olan bir şey görməzsən. Axı Allahın dili hansı tərzdə danışmalıdır ki, pərdə arxasında qalanlar Onu dərk etsinlər?! Möminlər uca Mələkutda Mənim Əbha adımla müqəddəslik şərabından içəcəklər, başqaları isə ondan məhrum qalacaqlar...

š 54 ›

Məhbubun varlığına and olsun, Mən yer üzündəki insanlara hakim olmaq istəmirəm. Mən yalnız Qüdrətli və Gözəl Allah tərəfindən Mənə əmr olunanı insanlara çatdırmaq və bununla da onları dünyəvi məsələlərdən uzağlaşdırıb elə bir məqama yüksəltmək istəyirəm ki, müşriklərin irfanı və inkarçıların idrakı ona çata bilməz...

š 55 ›

Ey "Ta" torpağı![24] O çağları yada sal ki, Rəbbin taxtı səndə qurulmuşdu və onun nurları sənin daşından-divarından yağırdı. Yəqinlik məqamına yetişmiş neçə-neçə müqəddəs şəxslər sənə məhəbbət yolunda canlarını qurban verdilər və ruhlarını fəda etdilər. Xoş sənin və səndə yaşayan kəslərin halına! Hər bir zövq sahibi Məqsudun ətrini səndən alır, Gizli olan səndə üzə çıxdı, pünhan olan səndə aşkar oldu. Səndə canını qurban verən və sənin torpağına tapşırılmış sədaqətli aşiqlərdən hansını xatırlayım?! İlahi köynəyin ətri səndən kəsilməyib və kəsilməyəcək. Biz səni və səndə uyuyan məzlum kişi və qadınları xatırlayırıq. Biz inayət əlaməti və vəfa nişanəsi olaraq, bacımızı xatırlayırıq. O, böyük bir zülm çəkərək, Haqqa qayıtdı. Bunu hər şeyi əhatə edən elmimiz sayəsində bizdən başqa heç kəs bilmir.

Ey "Ta" torpağı! Allahın mərhəmətindən sən indi də Haqq aşiqlərinin məkanı və məskənisən. Xoş onların və o kəslərin halına ki, bu ecazkar günün sahibi olan Allahın yolunda sənə mühacirət etdilər. Xoş o kəslərin halına ki, Haqqı zikr edib tərifləyir və Onun əmrinə xidmət göstərməklə məşğul olurlar. Əvvəlki kitablarda haqqında söz açılmış şəxslər onlardır. Möminlərin əmiri (Həzrət Əli) — Ona mənim şərəfim nəsib olsun! — onların vəsfində belə buyurub: "Onların xoşbəxtliyi bizim xoşbəxtliyimizdən üstündür". O, doğru söyləyib və Mən də bunu təsdiq edirəm. Bu məqamlar hələlik gizlidir, lakin İlahi Qüdrətin əli, əlbəttə, maneəni aradan qaldıracaq və dünyanın gözlərinin işıqlanmasına səbəb olan kəsləri aşkara çıxaracaq.

Şərəfli Allaha şükr edin ki, bu ecazkar inayətə layiq görüldünüz və Rəhmanın kəlamı ilə bəzəndiniz. Vaxtın qədrini bilin və layiqli işlərdən yapışın. Həqiqətən, O, Nəsihətçi, Mehriban və Hər şeyi Biləndir!

š 56 ›

Ey "Ta" torpağı! Heç bir şeydən kədərlənmə! Allah səni aləmdəkilərin sevinc mənbəyi etmişdir. Əgər O istəsə, sənin taxtını elə bir şəxsə bəxş edər ki, o, ədalətlə hökmranlıq edər və canavarların dağıtdığı Allahın qoyunlarını bir yerə yığar. Həmin şəxs sevinc və mehribanlıqla üzünü Bəha əhlinə tutar. O, Haqqın yanında məxluqatın cövhəri sayılar. Və hər zaman Allahın şərəfinə, eləcə də Əmr səltənətində olanların şərəfinə layiq görülər.

Sevin, çünki Allah səni zühur şəfəqinin doğduğu nur üfüqü etmişdir və səni elə bir adla adlandırmışdır ki, onun vasitəsilə fəzl günəşi parlamış, yerə və göylərə işıq saçmışdır.

Tezliklə sənin vəziyyətin dəyişiləcək və səndə xalq hakimiyyəti qurulacaq. Həqiqətən, sənin Rəbbin hər şeyi Bilən və əhatə edəndir. Rəbbinin mərhəmətinə əmin ol, O öz lütfkar nəzərlərini səndən çəkməyəcək. Tezliklə sən iztirabın ardınca rahatlıq tapacaqsan. Ecazkar kitabda işlər belə müəyyən olunub...

š 57 ›

Ey Məhəmməd, ərş məkanından çıxdığın zaman Rəbbinin tərəfindən (Bağdaddakı) Evin ziyarətinə yollan, onun qapısına yaxınlaşarkən dayan və de: "Ey Allahın əzəmətli Evi, hanı o Əzəli Camal ki, onun sayəsində Allah səni insanların qibləsinə, göylərdə və yerdə olanlara Onu xatırladan əlamətə çevirib?! Ey Allahın Evi, hanı o günlər ki, Onun qədəmləri sənin torpağına toxunurdu? Hanı o günlər ki, səndən hər an Rəhmanın nəğmələri ucalırdı? Hanı o bəzəyin ki, ondan bütün məxluqat işıqlanırdı? Hanı o günlər ki, sən Əzəl Sultanının əyləşdiyi taxta çevrilmişdin? Hanı o günlər ki, sən yerlə göy arasında bir nicat çırağı idin və hər səhər-axşam səndən Sübhanın nəsimi əsirdi?!

Ey Allahın Evi, hanı sənin üfüqündən parlayan əzəmət və qüdrəx günəşi? Hanı ixtiyar sahibi olan Rəbbinin sənin üzərindən saçılan inayət şəfəqləri? Nə olub sənə, ey Allahın taxtı? Görürəm ki, halın dəyişib, təməlin sarsılıb və qapın səni istəyənlərin üzünə bağlanıb. Nə olub ki, səni belə xaraba görürəm? Eşitmisənmi ki, aləmlərin Məhbubu müxtəlif məzhəblərin qılıncı altındadır?! Əhsən sənə və sənin vəfadarlığına ki, kədər və bəlalar zamanı da Öz Ağana sadiq qalmısan!

Şəhadət verirəm ki, sən ən böyük məskən və ən təmiz məkansan. Səndən Sübhanın nəsimi bütün məxluqatın üzərinə əsdi və cənnət guşələrindəki sadiqlərin könlünü fərəhləndirdi. Bu gün Səma əhli və Adlar Şəhərinin sakinləri sənin başına gələnlərdən kədərlənib göz yaşı tökürlər.

Sən adlar və sifətlərin məzhəri, yerin və göylərin Sahibinin diqqət mərkəzi oldun. İçərisində əmin-amanlıq olan sandığın başına gələnlər sənin də başına gəldi. Xoş o kəsin halına ki, xilqətin Sahibinin nə istədiyini onun sözünün ahəngindən anlayar.

Xoş o kəsin halına ki, hər zaman Rəhmanın ətirlərini səndən alar, sənin qədrini bilər, sənin hörmətini saxlayar və sənin məqamını uca tutar. Allahdan diləyimiz budur ki, səndən qafil olanların və səni tanıyaraq qədrini bilməyənlərin gözlərini açsın və onlar səni belə yüksəkliyə qaldıran Kəsi tanısınlar. Bu gün onlar kordurlar və səni tanımırlar. Amma sənin Rəbbin, həqiqətən, Qüdrətli və Bağışlayandır.

Şəhadət verirəm ki, sənin vasitənlə Allah öz bəndələrini imtahan etdi. Xoş o kəslərin halına ki, sənə üz tutdular və səni ziyarət etdilər və vay o kəslərin halına ki, sənin haqqını inkar etdilər, səndən üz çevirdilər, sənin qədrini bilmədilər və sənə hörmətsizlik etdilər.

Ey Allahın Evi, müşriklər sənin müqəddəslik örtüyünü təhqir etdilərsə də, kədərlənmə, çünki Allah yerlə göy arasında səni Öz zikrinin bəzəyi ilə zinətləndirib — bunu isə heç vaxt kimsə təhqir edə bilməz.

Rəbbinin nəzərləri hər zaman sənə dikilib və O səni ziyarət edənlərin, sənin ətrafına fırlananların və sənin vasitənlə onu çağıranların sədasını eşidir. Həqiqətən də O, Bağışlayan və Rəhmlidir.

İlahi, Sənin fərağından dəyişikliyə uğrayan, Sənin hicranından ağlayan və sənin günlərində başına gələnlərə göz yaşı axıdan və bu Ev vasitəsilə Səndən diləyim budur ki, məni və valideynlərimi, yaxınlarımı və mömin qardaşlarımı bağışla! Ey Adlar Sultanı, Öz səxavətinlə mənim bütün ehtiyaclarımı aradan qaldır, çünki Sənsən Səxavətlilərin ən səxavətlisi və aləmlərin mövlası!"

š 58 ›

...Sirr torpağında (Ədirnədə) olduğumuz ilk ildə bəndəmiz Mehdiyə nazil ediləni xatırla. Biz ona bundan sonra (Bağdaddakı) Evin başına gələcək hadisələri xəbər vermişdik ki, bundan əvvəl baş vermiş təcavüz və qarət onu kədərləndirməsin. Həqiqətən, Sənin Rəbbin göylərdə və yerdə olan hər şeyi bilir.

Biz ona demişdik və sözlərimiz həqiqətdir: "Bil ki, bu, Mənim Evimə qarşı yol verilən ilk təhqir deyil. Bundan əvvəl də zalımların əli ilə belə hərəkətlər olmuşdu. Və gələcəkdə elə alçaqlığa yol veriləcək ki, bütün görən gözlərdən yaş axacaq. Beləcə Biz sənə o şeyləri çatdırırıq ki, Onlar qeyb pərdəsində gizli saxlanılır və Qüdrətli, Tərifəlayiq Allahdan başqa heç kəs onlardan agah deyil. Bir müddət kecəndən sonra Allah haqq ilə onu ucaldacaq və dünyada onu hamıya tanıdacaq. Belə ki, ariflər dəstə-dəstə onun ətrafına dolanacaqlar. Bu, sənin Rəbbinin sözüdür və O, müsibət günü gəlməzdən qabaq bu Lövhə vasitəsilə sənə xəbər verdi ki, düşmənlərin əlindən Evin başına gələnlər səni kədərləndirməsin. Həmd olsun Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Allaha!"

š 59 ›

Hər bir insaflı şəxs təsdiq etmişdir və edir ki, bu Məzlum zühurun əvvəlindən bəri hamını Uca Üfüqə çağırıb və qəddarlığı, ədavəti, pisliyi və pozğunluğu qadağan edib. Bununla belə, azğınlar elə şeylər törədiblər ki, qələm onları təsvir etməkdə aciz və gücsüzdür. Haqq olan Allah hamının yaşamasını və rahatlığını istəmişdir, lakin bəndələr Allahı sevənlərin qətlinə və qanının axıdılmasına fitva vermişlər. Bu zülmün mənbəyi o cahillər olmuşlar ki, alim adı ilə tanınırlar. Onlar hədsiz ədavətlə etiraza qalxaraq, elə bir Kəsi aşkar zülmlə möhkəm və alınmaz zindanda məhbus etmişlər ki, aləm Onun qapısının xidmətlərindən ötrü yaradılmışdır. Lakin Allah onların və bu Böyük Müjdəni inkar edənlərin istəyinə rəğmən məhbəsi uca cənnətə və yüksək behiştə çevirdi. Və biz zahiri şeylərdən imtina etmədik. Bu Məzlumla ünsiyyətdə olanların hamısı təsdiq edər ki, müqəddəs dərgahımız həmişə zahiri şeylərdən uzaq olmuşdur. Lakin zindanda olarkən, biz o şeyləri qəbul etdik ki, müşriklər bizi onlardan məhrum etmək istəyirdilər. Və əgər qızıldan və ya gümüşdən, yaxud bunlardan da qiymətli cəvahiratdan bir ev tikmək istəyən şəxs tapılsa, biz ona izn vermişik və veririk. Həqiqətən, O istədiyini edir və istədiyi kimi hökm verir. Və izn verildi ki, bu ərazidə əzəmətli binalar ucaldılsın və İordan çayına bitişik olan, yaxud onun ətrafında yerləşən gözəl və müqəddəs torpaqlar şərəfli Haqqın adına alınsın. Beləliklə də, Uca Qələmin əvvəlki Kitablarda yazdıqları aşkara çıxsın və aləmlərin Rəbbi olan Allahın bu ən yüksək, ən müqəddəs, ən şərəfli və ən möcüzəli zühurda istədikləri həyata keçsin.

Bundan əvvəl biz demişdik: "Ətəyini genişləndir, ey Yerusəlim!" Bunu anlayın, ey Bəha əhli, sonra da bəyan edən və aşkar Rəbbinizə şükr edin!

Əgər Allahın kamil hikmətləri aşkara çıxarsa, hamı xalis ədaləti müşahidə edər və tam bir yəqinliklə Onun hökmlərindən yapışar və onları yerinə yetirər. Biz Kitabda azğınlıqdan üz döndərib paklıq yolunu tutanlara çoxlu xeyir müəyyən etdik. Həqiqətən, O, mükafatlandıran və səxavətlidir...

š 60 ›

Məhbusluğum Mənim üçün zülmət deyil, əksinə, canıma and olsun, o mənim üçün izzətdir. Məni zillətə salan o dostların davranışıdır ki, sözdə özlərini Mənə mənsub edir, əməldə isə Şeytana qulluq edirlər. Bilin ki, onlar ziyana uğrayanlardır.

Zühurun vaxtı yetişib üfüqləri nurlandıran günəş İraq tərəfdən parlayanda, biz onlara dünyəvi şeylərdən təmizlənməyi əmr etdik. Bir çoxları ehtiraslara uyub əmrdən boyun qaçırdılar, bir çoxları da Haqqa tabe olub doğru yolu tutdular.

De: Azğınlıq edən və dünyadan yapışan kəslər Bəha əhlindən deyillər. Bəha əhli o bəndələrdir ki, əgər qızılla dolu vadiyə daxil olsalar, ondan bulud kimi tez ötüb kecərlər və ona qətiyyən diqqət yetirməzlər. Bilin ki, onlar Mənə mənsubdurlar. Səma sakinləri onların libasından müqəddəslik ətri duyar... Və əgər onların qarşısına ən yaxşı şəkildə bəzənmiş gözəl bir qadın çıxarsa, onlar ona ehtiras gözü ilə baxmazlar. Onlar paklıqdan yaranmışlar. Əzəli Qələm qüdrətli və səxavətli Rəbbinizin adından sizə belə təlim verir...

š 61 ›

Aləm dəyişməkdədir və bu dəyişiklik günbəgün artmaqdadır. Onun üzü qəflətə və dinsizliyə doğrudur. Bu hal elə güclənəcək və genişlənəcəkdir ki, indi onu demək məsləhət Deyil. Bir müddət günlər bu minvalla kecəcək. Vaxt tamam olanda qəfildən elə bir şey meydana çıxacaq ki, aləmin bünövrəsi titrəyəcək. O zaman bayraqlar ucalacaq və bülbüllər budaqlarda nəğmə oxuyacaq...

š 62 ›

Mənim dərdlərimi, qayğı və həyəcanlarımı, sınaq və kədərlərimi, dözülməz əsarətimi, tökülən göz yaşlarımı, acı iztirablarımı və bu uzaq məmləkətdə indiki məhbusluğumu yada sal. Ey Mustafa, Allah Məni özünə şahid tutub. Əgər Əzəli Camalın başına gələnlərdən agah olsaydın, səhraya üz tutar və ucadan hönkürüb ağlayardın. Sən hədsiz dərddən başına döyər və ilan vurmuş kimi qışqırıb nalə çəkərdin. Allaha şükr et ki, biz sənin Qadir və Qüdrətli Rəbbinin iradə səmasından Bizə nazil olan gizli hökmlərin sirrini sənə açmadıq.

Haqq olan Allaha and olsun! Hər səhər yatağımdan qalxanda, mən qapımın qarşısına toplaşmış dəstə-dəstə məzlumları görürəm. Və hər axşam yatmağa hazırlaşanda amansız düşmənlərin zülmündən onların düçar olduğu əzablar barədə düşündükcə, ürəyim qana dönür. Hər dəfə Əzəli Camal bir tikə çörək kəsəndə, bu, yeni müsibətlə müşayiət olunur və hər dəfə O, bir qurtum su içəndə, ona ağır imtahanların əzabı qarışır. Onun hər bir addımının önündə gözlənilməz bəlalar ordusu gedir, Onun ardinca isə üzücü dərdlər qoşunu irəliləyir.

Mənim qismətim belədir, bunu anla. Və hər halda Allahın İradəsi ilə Bizim üstümüzə leysan kimi yağan müsibətlərə görə qəlbini kədərlənməyə qoyma. Öz istəklərini Allahın İradəsinə tabe et, çünki Biz heç vaxt Onun istədiyindən başqa bir şey istəməmişik və Onun hər bir qaçılmaz hökmünü sevinclə qarşılamışıq. Ürəyini sakitləşdir və heç nədən qorxma. Və üzücü çaşqınlıq içərisində olanların yolu ilə getmə...

š 63 ›

Ey nəzərlərini Mənim üzümə dikən şəxs! Mənim şəhərimin qaraltısını gördüyün zaman dayan və de: "Ey "Ta" torpağı! Mən sənin yanına zindan tərəfdən Qoruyan və Qəyyum Allahın xəbəri ilə gəldim. De: Ey aləmin anası və ümmətlər arasında nur mənbəyi, mən sənə Rəbbinin inayətinin müjdəsini verirəm və səni qeybləri bilən haqqın adından salamlayıram. Şəhadət verirəm ki, Gizli Ad və Qeyb Xəzinəsi səndə askara çıxdı, yaranmışların və yaranacağların sirri səndə açıldı.

Ey "Ta" torpağı! Adların Ağası öz bəyənilmiş məqamında səni xatırlayır. Sən Allah Əmrinin məşriqi, Vəhyin şəfəqi və İsmi-Əzəmin məzhərisən ki, bunun da sayəsində ürəklər və könüllər iztiraba düşdü. Səndə o qədər məzlum kişilər Allah yolunda şəhid oldu və o qədər məzlum qadınlar zülmlə dəfn edildi ki, möhtərəm bəndələr buna göz yaşı tökdü...

š 64 ›

Biz elə bir uca cənnəti, mübarək və nurlu şəhəri xatırlamaq istədik ki, orada Məhbubun ətri səpildi, Onun ayələri yayıldı, Onun dəlilləri aşkara çıxdı, Onun bayrağları sancıldı, çadırları quruldu və hikmət Sahibinin bütün əmrləri şərh olundu.

Bu elə bir şəhərdir ki, orada vüsal ətri yayıldı və bununla da sadiqlər yaxınlıq, müqəddəslik və gözəllik məqamına cəzb olundular. Xoş irfan o yolçusunun halına ki, bu yola çıxıb bu şərəfə nail oldu və Qüdrətli, Tərifəlayiq Rəbbinin inayət dənizindən görüş şərabı içdi.

Ey istəkli torpaq, mən Allah tərəfindən sənin yanına gəlmişəm, sənə Onun fəzl və mərhəmətinin müjdəsini verirəm və Onun adından səni salamlayıram. Həqiqətən, O fəzilətli və səxavətlidir. Xoş o kəsin halına ki, Sənə üz tutdu və səndə aləmlərin Rəbbi olan Allahın ətrini duydu. Onun nuru sənə yayıldı və Onun şərəfi səni bürüdü, çünki Allah səni öz bəndələri üçün cənnətə, peyğəmbərlərə və elçilərə nazil etdiyi Kitablarda xatırlanan müqəddəs və mübarək torpağa çevirdi.

Ey nurlu torpaq, səninlə "Ondan başqa Allah yoxdur!" bayrağı ucaldı və sənə "Həqiqətən, Mən qeybləri bilən Haqqam!" bayrağı sancıldı. Sənə daxil olan hər bir kəs səninlə və Mənim səndə olan, böyük bir sədaqətlə üzlərini Mənim şərəfli məqamıma tutan Budaqlarım, Yarpaqlarım, əlamətlərim, köməkçilərim və dostlarımla fəxr etməlidir...

š 65 ›

Sonra xatırla o zamanı ki, sən şəhərə (İstanbula) varid oldun. Sultanın vəkilləri elə zənn etdilər ki, Sən onların qayda-qanunlarını bilmirsən və cahillərdənsən. De: Bəli, Rəbbimə and olsun ki, Mən Allahın səxavət göstərərək, Mənə öyrətdiyi şeylərdən başqa bir söz də bilmirəm. Biz bunu təsdiq və etiraf edirik.

De: Əgər sizin qayda-qanunlarınız özünüz tərəfindən müəyyən edilibsə, Mən heç vaxt onlara tabe olmaram. Hikmət Sahibi və hər şeydən Xəbərdar olan Allah Mənə belə bir əmr edib. Allahın gücü və qüdrəti sayəsində Mən indiyə qədər belə olmuşam, bundan sonra da belə olacağam. Həqiqətən, bu, haqlı və doğru yoldur. Əgər sizin qayda-qanunlarınız Allah tərəfindən müəyyən edilibsə və siz doğru danışanlardansınızsa, onda dəlilinizi gətirin. De: Biz sizin bütün düşündüklərinizi və etdiklərinizi o Kitabda yazdıq ki, orada əməl sahiblərinin əməllərinin bir hərfi də təhrif olunmaz.

De: Ey vəkillər, siz gərək Allahın qanunlarına tabe olub öz qayda-qanunlarınızdan əl çəkəsiniz və doğru yolla gedənlərdən olasınız. Əgər siz ariflərdənsinizsə, bilin ki, bu sizlərə yanınızda olanlardan daha xeyirlidir. Əgər siz Allahın əmrinə tabe olmasanız, sizin əməllərinizin kiçicik bir hissəsi də Onun tərəfindən qəbul olunmaz. Tezliklə siz fani həyatınızda nə qazandığınızı görəcək və tutduğunuz əməllərin cəzasını alacaqsınız. Həqiqətən, bu, doğru və yəqin bir şeydir.

Sizdən də böyük olan neçə-neçə bəndələr sizin kimi əməllər törətdilər və hamısı torpağa döndülər və onların barəsində nə hökm çıxarılacaqdısa, çıxarıldı. Əgər siz Allahın Əmri barədə düşünməsəniz, mütləq onlara qoşulacaqsınız və elə bir evə daxil olacaqsınız ki, orada özünüzə nə bir köməkçi tapacaqsınız, nə də bir himayədar. Orada siz həyatınız boyu etdikləriniz, Allahın Əmrinə qarşı ifrata varmağınız, Onun aşkar bir səmimiyyətlə sizə üz tutan övliyalarına təkəbbür göstərməyiniz, onların Əmri barədə məşvərət edib Qoruyan və Qüdrətli Allahın hökmünü buraxaraq öz nəfsinizin hökmündən yapışmağınız barədə sorqu-suala tutulacaqsınız.

De: Doğrudanmı siz qayda-qanunlarınızı tutub Allahın qanunlarını bir kənara atırsınız?! Həqiqətən, bununla siz özünüzə və digər bəndələrə zülm edirsiniz. Kaş bunu anlayaydınız. De: Əgər sizin qanunlarinız ədalətə əsaslanırsa, nə üçün siz öz istəyinizə uyğun gələndən yapışır, nəfsinizə zidd olanı isə qəbul etmirsiniz? Belə olan halda siz necə hakimlik edə bilərsiniz?! Məgər sizin qanununuz budurmu ki, öz əmrinizlə yanınıza gələn Kəsə əzab verir, heç bir kömək göstərmir və hər gün bir əziyyətə salırsınız? Halbuki, O, bircə an da itaətsizlik göstərməyib və bunu bütün İraq sakinləri, eləcə də hər bir bilən kəs təsdiq edər.

Özünüz insaf edin, ey vəkillər, hansı günaha görə Bizi qovdunuz, hansı təqsirə görə Bizi uzaqlaşdırdınız?! Halbuki Biz sizdən layiq olduğumuzu istədik və siz onu bizə vermədiniz. Allaha and olsun, bu, elə böyük zülmdür ki, yer üzündə heç bir zülm onunla müqayisəyə gəlməz. Allah özü dediklərimə şahiddir...

Bilin ki, dünyanın zinəti və dəbdəbəsi ötüb keçəcək. Səltənət Allaha — Qoruyan, Şərəfli və Qüdrətli Hökmdara qalacaq. Sizin dövranınız bitəcək, sizi özünə bağlayan şieylər, sizin insanlar qarşısında öyündüyünüz şeylər keçib gedəcək. Əmr Mələkləri sizi elə bir yerə çağıracaq ki, orada bütün məxluqatın əzaları titrəyər, zalımların dərisi soyular. Orada siz fani həyatınızda qazandıqlarınız barədə sorğu-suala tutular və etdiklərinizin cəzasını alarsınız. Bu, elə bir gündür ki, mütləq sizin üçün gələr və elə bir saatdır ki, onu saxlamaq olmaz. Hər şeyi Bilənin doğru söyləyən dili buna şəhadət verir...

š 66 ›

Ey şəhər (İstanbul) əhli, Allahdan çəkinin, yer üzündə fəsad törətməyin və Şeytanın ardınca getməyin. Bu az günlərinizdə Haqqın yolu ilə gedin. Sizin dövranınız mütləq bitəcək, necə ki, sizdən əvvəlkilərin dövranı keçdi. Və siz torpağa dönəcəksiniz, necə ki, sizin ata-babalarınız torpağa döndülər və qayıdanlardan oldular.

Sonra bilin ki, Mən bir olan Allahdan başqa heç kəsdən qorxmuram, Ondan başqa heç kəsə təvəkkül etmirəm, Ondan başqa heç kəsə pənah aparmıram və Onun Mənim üçün istədiyindən başqa bir şey istəmirəm. Həqiqətən, Mənim muradım Odur— əgər ariflərdənsinizsə, bunu bilin. Mən ruhumu və cəsədimi aləmlərin Rəbbi olan Allaha fəda etdim. Allahı tanıyan kəs Ondan başqasını tanımaz. Allahdan qorxan kəs yer üzündə olanların hamısı birləşib onun əleyhinə qalxsalar da, Ondan savayı heç kəsdən qorxmaz. Mən Onun Əmr etdiyindən başqa bir söz demirəm, Allahın gücü və qüvvəti sayəsində yalnız Haqq yolu ilə gedirəm. Həqiqətən, O, sadiqləri mükafatlandıracaq.

Sonra, ey Bəndə, şəhərə daxil olduğun zaman gördüklərini söylə, qoy bu xatirə yer üzündə qalsın və möminlər üçün bir xəbərdarlıq olsun.

Şəhərə varid olduğumuz zaman Biz onun başçılarını bir yerə yığışıb palçıqla oynayan uşağlar kimi gördük. Biz onların arasında yetkin bir şəxs tapmadıq ki, Allahın Bizə öyrətdiklərini ona öyrədək və uca hikmətin sözlərini ona çatdıraq. Buna görə də Biz daxili gözlərimizlə onların halına ağladıq, çünki onlar qadağan olunmuş əməllər tuturdular və nə üçün xəlq edildiklərindən qafil idilər. Bizim şəhərdə şahidi olduğumuz budur və bunu Kitabda yazdıq ki, onlara və onlardan sonra gələnlərə xəbərdarlıq olsun.

De: Əgər siz dünyanı və onun bər-bəzəyini arzulayırdınızsa, gərək onları analarınızın bətnində olduğunuz dövrdə istəyəydiniz, çünki o zaman siz anbaan dünyaya yaxınlaşırdınız, sonra isə ondan uzaqlaşdınız — əgər ağıllısınızsa, bunu bilin. Siz doğulub boya-başa çatdıqca dünyadan uzaqlaşaraq torpağa yaxınlaşdınız. Nə üçün vaxtı itirdikdən və fürsəti fövtə verdikdən sonra siz özünüz üçün dünya malı toplamağa bu qədər hərissiniz?! Ayılın, ey qafillər! Bu Bəndənin nəsihətlərinə qulaq asın, çünki O, Allah xatirinə danışır, sizdən heç bir şey istəmir və Allahın hökmü ilə razılaşaraq, Onun İradəsinə tabe olur.

Ey insanlar, sizin günlərinizin çoxu keçib və yalnız bir necə gününüz qalıb. Elə isə öz yanınızdan uydurduğunuz şeyləri boşlayın və Allahın hökmlərindən elə möhkəm yapışın ki, Allahın sizin üçün istədiklərinə çatasınız və doğru yolla gedənlərdən olasınız. Yer üzünün bər-bəzəklərinə sevinməyin və onlara güvənməyin. Ulu və Əzəmətli Allahın zikrinə güvənin. Tezliklə Allah sizin əlinizdə olanları fənaya uğradar.

Allahdan qorxun, öz qəlbinizdə Allahın əhdini unutmayın və pərdə arxasında qalanlardan olmayın. Allaha və Onun dostlarına qarşı təkəbbür göstərməyin. Təvazökarlıqla o möminlərin cərqəsinə qoşulun ki, onlar Allaha və Onun ayələrinə iman gətirmişlər, qəlbləri ilə Onun birliyinə, dilləri ilə Onun yeganəliyinə şəhadət verirlər və Onun izni olmadan danışmırlar. Beləcə Biz sizə ədalət naminə nəsihət verir və həqiqət naminə xəbərdarlıq edirik ki, bəlkə siz xatırlayanlardan olasınız.

Özünüzə rəva görmədiyinizi insanlara rəva görməyin və özünüz üçün istəmədiyiniz şeyi başqası üçün istəməyin. Əgər siz sözə qulaq asansinızsa, bu, ən yaxşı nəsihətdir.

Aranızda olan o üləmalara hörmət qoyun ki, dediklərinə əməl edirlər, Allahın müəyyənləşdirdiyi hədləri gözləyirlər və Allahın Kitabındakı hökmlərə əsasən hökm verirlər. Bilin ki, onlar yerlə göy arasında hidayət çırağlarıdır. Aralarındakı üləmaların hörmətini saxlamayanlar və qədrini bilməyənlər özlərini Allahın nemətindən uzaqlaşdırırlar. De: Gözləyin, Allah da Öz nemətini sizdən uzaqlaşdıracaqdır, çünki heç bir şey Allahın elmindən gizli qala bilməz. O göylərin və yerin sirlərindən agahdır və həqiqətən, hər şeyi Biləndir. Etdiklərinizə, edəcəklərinizə və Bizim başımıza gətirdiklərinizə baxıb sevinməyin, çünki bununla sizin məqamınız yüksəlməz. Əgər öz əməllərinizə yəqinlik gözü ilə nəzər salsanız, bunu bilərsiniz. Bunların nəticəsində Bizdən bir şey əskilməz, əksinə, bəlalara dözdüyümüzə görə Allah Bizim mükafatlarımızı artırar. Həqiqətən, o, səbr edənlərin mükafatını artırandır. Bilin ki, bəlalar və müsibətlər əzəldən Allahın seçilmişləri və dostlarının, dünyadan əlini üzmüş bəndələrin, yəni dünyanın ticarətinə və alverinə uymayıb Allahın zikrini unutmayanların, Ondan əvvəl danışmayanların və Onun hökmlərinə əməl edənlərin nəsibi olub. İndiyə qədər Allahın qoyduğu qayda belə olub və bundan sonra da belə olacaq. Xoş o səbrlilərin halına ki, bütün əzablara və çətinliklərə dözərək heç nədən şikayət etmir və səbr yolu ilə gedirlər...

Tezliklə Allah elə bir tayfanı meydana çıxaracaq ki, onlar Bizim günlərimizi və başımıza gələnlərin hamısını xatırlayacaq və günahsız yerə açıq-aşkar Bizə zülm edənlərdən Bizim haqqımızı tələb edəcəklər. Bunun ardınca Allah onların əleyhinə qalxaraq onların əməllərinə şahidlik edəcək və günahlarına görə onları cəzalandıracaq. Həqiqətən, O, intiqam alanların ən amansızıdır.

Beləcə Biz sizə Haqqın hekayətlərini danışdıq və indiyə qədər Allahın buyurduqlarını çatdırdıq ki, bəlkə siz Onun qarşısında tövbə edib Ona doğru qayıdasınız, öz əməllərinizi dərk edib yuxudan və qəflətdən oyanasınız, itirdiklərinizi əldə edərək yaxşılardan olasınız. Kim istəyirsə, Mənim sözlərimi qəbul etsin, kim istəmirsə, üz döndərsin. Mən yalnız Allahın Əmrindən çıxdığınızı sizə xatırladıram ki, bəlkə xatırlayanlardan oldunuz. Elə isə Mənim sözlərimi eşidin, sonra da Allaha doğru qayıdaraq, Onun qarşısında tövbə edin ki, Allah öz fəzli sayəsində sizə rəhm etsin, səhvlərinizi bağışlasın və günahlarınızdan keçsin. Həqiqətən də, Onun mərhəməti qəzəbindən üstündür və Onun fəzli əvvəldən axıracan varlıq libasına bürünənlərin hamısını əhatə edir...

š 67 ›

Bu zühurda əvvəllər görünməmiş şeylər aşkara çıxdı və müşriklər bunu görəndə dedilər: "Bu, Allaha iftira deyən bir sehrbazdır". Bilin ki, onlar atılmış tayfadır.

Ey Əzəli Qələm, İraqda baş verənləri insanlara çatdır. O zaman üləmalar dəstəsinin göndərdiyi elçi gələrək, hüzura yetişdi və müxtəlif elmlərdən sual verdi. Biz öz yanımızda olan elmlə ona cavab verdik. Həqiqətən, sənin Rəbbin qeybdə olanları Biləndir. O dedi: "Biz şəhadət veririk ki, sənin bildiklərini heç kəs mənimsəyə bilməz. Lakin bu, insanların sənə aid etdikləri məqamı təsdiqləmək üçün kifayət deyil. Elə bir şey et ki, yer üzündə olanların hamısı onun kimisini etməkdə aciz olsunlar". Sənin şərəfli və Mehriban Rəbbinin hüzurunda məsələ belə oldu. Ona deyildi: "Bax, gör nə görürsən?!" Onda o, ildırım vurmuş kimi donub qaldı. Özünə gələndə isə dedi: "Şərəfli və Tərifəlayiq Allaha iman gətirdim!" Ona deyildi: "Öz tayfanın yanına get və söylə: Ürəyinizdən keçəni istəyin, çünki O istədiyi hər şeyə qadirdir, yaranmışlar və yaranacaqlar Onu aciz edə bilməzlər. De: Ey üləmalar tayfası, bir məsələdə razılığa gəlin, sonra onu mərhəmətli Rəbbinizdən diləyin. Əgər O öz qüdrəti sayəsində sizin istəyinizi yerinə yetirərsə, ona iman gətirin və kafirlik edənlərdən olmayin. O dedi: "İndi irfanın dan yeri işıqlandı və Rəhmanın dəlili tamamlandı». O, ayağa durdu və Şərəfli, Sevimli Allahın Əmrinə əsasən öz tayfasının Yanına qayıtdı.

Bir necə gün keçdi, amma o, geri dönmədi. Nəhayət, başqa bir elçi gəldi və bizə xəbər verdi ki, o tayfa öz istədiyindən imtina edib. Həqiqətən, onlar alçaq bir tayfadır. İraqda məsələ belə oldu və Mən dediklərimə şahidəm. Bu məsələ hər tərəfə yayıldı, lakin heç kəs bunu anlamadı. Bizim hökmümüz belə oldu, bunu bilin.

Canıma and olsun, ötən əsrlərdə də ilahi əlamətlər diləyən kəslər Biz onları göstərdikdən sonra belə, Allaha qarşı küfr etmişlər, çünki insanların əksəriyyəti qafildir. Amma o kəslər ki, gözləri irfan nuru ilə açılmışdır, onlar Rəhmanın ətrini duyar və onu qəbul edərlər. Bilin ki, onlar sadiq bəndələrdir...

š 68 ›

Ey Mənim Meyvəm, ey Mənim Yarpağım! Mənim şərəfim və mərhəmətim sənə nəsib olsun! Başına gələnlərdən kədərlənmə. Əgər aləmin dəftərinə nəzər salsan, qəm və qüssəni dağıdan şeyləri müşahidə edərsən.

Ey Mənim Meyvəm, qəzavü-qədərlə bağlı Həqiqi Hökmdarın iki cür hökmü mövcuddur. Onların hər birinə itaət etmək, lazım və təslim olmaq vacibdir. Biri labüd əcəldir, digəri isə xalq arasında deyildiyi kimi, qəfil əcəldir. Birinciyə bütünlüklə təslim olmaq gərəkdir, çünki o, qaçılmazdır. Hərçənd Haqq onu dəyişdirməyə və əvəz etməyə qadir olmuşdur və qadirdir. Amma bunun zərəri əvvəlkindən də böyük olur. Odur ki, Allahın İradəsi ilə razılaşmaq və Ona təvəkkül etmək yaxşıdır. Qəfil əcəlin isə dua və münacat vasitəsilə qarşısını almaq mümkün olmuşdur və mümkündür. İnşaallah, Mənim Meyvəm və yanındakılar ondan qorunacaqlar.

De: İlahi, İlahi! Sən mənim yanımda Özünün bir əlamətini qoymuşdun, sonra isə Öz iradənlə onu geri aldın. Sənin bu kənizin bununla əlaqədar olaraq "nə üçün?" və "niyə?" deyə bilməz, çünki Sənin hərəkətlərin bəyənilməli, Sənin əmrlərinə itaət olunmalıdır. Ya Rəbb, Sənin bu kənizin nəzərlərini Sənin fəzlinə və səxavətinə dikib. Ona qismət elə ki, Sənə yaxınlaşsın və Sənin aləmlərinin hamısında xeyir görsün, çünki Sən Bağışlayan və Səxavətlisən. Səndən başqa Allah yoxdur, Sən — Əzəli hökmdarsan.

İlahi, xeyir-dua ver o kəslərə ki, Sənin düşmənlərinin istəyinə rəğmən insanların gözü qarşısında Sənə məhəbbətin şərabını içdilər, Sənin birliyini və yeganəliyini təsdiq və etiraf etdilər və bununla da Sənin məxluqatına zülm edənləri və Sənin məmləkətlərində fironluq edənləri lərzəyə saldılar. Şəhadət verirəm ki, Sənin səltənətin fənaya uğramaz və Sənin İradən dəyişməz. Sənə üz tutanlara və Sənin ipindən yapışan kənizlərinə Öz səxavət dənizinə və fəzilət asimanına yaraşan şeyləri qismət eylə!

İlahi, Sən o Kəssən ki, Özünün Varlı, bəndələrinin isə yoxsul olduğunu bildirmisən. Necə ki, buyurmusan: "Ey iman gətirənlər, siz Allaha ehtiyacı olan yoxsullarsınız, Allah isə Ehtiyacsız və Tərifəlayiqdir". Madam ki, Mən öz yoxsulluğumu və Sənin zənginliyini etiraf edirəm, onda məni öz nemətlərindən məhrum etmə. Həqiqətən, Sən Qoruyan, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibisən!

š 69 ›

...Özünü "Za" torpağında[25] fəda etmiş Əşrəfin anasının hərəkətini yada sal. Bil ki, o, Qadir və Qüdrətli Allahın yanındakı həqiqət taxtındadır.

Müşriklər onu zülm ilə qətlə yetirmək istəyəndə, anasını onun yanına göndərdilər ki, ona nəsihət versin, bəlkə o, tövbə edib aləmlərin Rəbbi olan Allaha qarşı küfr edənlərə tabe olsun. O, oğlu ilə üzbəüz olarkən, elə sözlər dedi ki, Haqq aşiqlərinin və səma sakinlərinin könülləri sızlayıb ağladı. Sənin Rəbbin dediklərimə şahiddir və bunu bilir.

O dedi: "Oğlum, ey oğlum, özünü Rəbbinin yolunda fəda eylə! Məbada göylərdə və yerdə olanların səcdə etdikləri Kəsə qarşı küfrə yol verəsən. Ey oğlum, Rəbbinin Əmrində səbatlı ol və aləmlərin Məhbubuna üz tut!"

Ona Mənim salavatım, mərhəmətim, tərifim və şərəfim nəsib olsun! Onun oğlunun qan bahası şəxsən Mənim boynumadır. O indi Mənim əzəmət və böyüklük sarayımdadır. Qəsrlərdəki hurilər, eləcə də behişt əhli və müqəddəslik şəhərlərinin sakinləri onun üzündən nur alırlar. Kim onu görərsə, söyləyər: "Bu, kəramətli Allahın mələyindən başqa bir kəs deyildir"...

š 70 ›

Bu əzəmətli nizamın təsirindən dünyanın nizamı pozuldu, məxluqatın gözünün bənzərini görmədiyi bu ecazkar qaydanın təsirindən dünyanın qaydası dəyişdi.

Mənim sözlərimin dənizinə baş vurun ki, bəlkə onda olan hikmət və sirr gövhərlərindən agah olasınız. Allahın səltənət və qüdrətini aşkara çıxaran bu Əmrdə lənqiməkdən çəkinin. Bəyaz üzlərlə ona doğru tələsin. Bu, Allahın bundan əvvəlki və bundan sonrakı dinidir. Kim istəyirsə, qəbul etsin və kim istəmirsə, bilsin ki, Allahın aləmdəkilərə ehtiyacı yoxdur.

De: Bu, göylərdə və yerdə olanlar üçün hidayət tərəzisi və ən böyük dəlildir — bunu ailayın! De: Bütün dövrlərdəki dəlillər onunla sübuta yetdi — bunu yəqin bilin! De: Onunla bütün yoxsullar varlandı, bütün alimlər elm öyrəndi və Allaha doğru ucalmaq istəyənlər yüksəldi. Onda ixtilafa yol verməkdən çəkinin. Qüdrətli və Mehriban Rəbbinizin əmrində dağlar kimi möhkəm olun...

š 71 ›

Ey yer əhli, Mənim camalımın günəşi qürub edəndə və Mənim varlığımın səması görünməz olanda, iztiraba düşməyin. Mənim Əmrimə kömək etməkdən və sözlərimi insanlar arasında yaymaqdan ötrü ayağa qalxın. Bütün hallarda Biz sizinləyik və haqqın gücü ilə sizə kömək edərik. Həqiqətən, Biz hər şeyə qadirik. Hər kəs Məni tanısa, Mənə xidmət etmək üçün elə ayağa qalxar ki, göylərin və yerin qoşunları onu yerində oturda bilməz.

İnsanlar yuxuya gediblər, əgər ayılsalar, ürəkdən hər şeyi Bilən və hikmət Sahibi olan Allaha doğru tələsərlər və Ağalarının onları öz yanında olan bircə kəlmə ilə xatırlaması üçün əllərində olan hər şeyi, hətta dünyanın bütün xəzinələrini belə kənara atarlar — gizli elmləri bilən Kəs dünyada misli görünməyən və aləmləri qoruyan Özündən başqa heç kəsə bəlli olmayan Lövhə vasitəsilə sizə belə xəbər verir. Onları ehtiraslarının məstliyi elə bürüyüb ki, aləmin Ağasını görmürlər, halbuki Onun nidası hər tərəfdən ucalır: "Məndən — Qüdrət və Hikmət Sahibindən başqa Allah yoxdur!"

De: Axşam malik olduğunuz şeylərə görə sevinməyin, çünki səhər onlara başqası malik olacaq. Hər şeyi Bilən və hər şeydən Agah olan Allah sizə belə xəbərdarlıq edir, De: Malik olduğunuz şeylərdən sabitlik və vəfa gördünüzmü?! Rəhmana and olsun ki, yox! Əgər siz insaf əhlisinizsə, bilin ki, sizin həyatınızın günləri yellər kimi ötüb keçər, sizdən əvvəlkilərin büsatı pozulduğu kimi sizin də izzətinizin büsatı pozular. Düşünün, ey insanlar! Hanı keçmiş günləriniz, hanı ötən əsrləriniz?! Xoş o günlərə ki, Allahın zikri ilə keçdi və o çağlara ki, Hikmət Sahibinin zikrinə sərf olundu! Canıma and olsun, nə qüdrətlilərin qüdrəti qalacaq, nə varlıqların sərvəti, nə də zalımların şövkəti! Hamısı Onun bir sözü ilə tezliklə fənaya uqrayacaq. Həqiqətən, O, Müqtədir, Qadir və Qüdrətlidir. İnsanların malik olduqları şeylərin onlara faydası yoxdur, onlara faydası olan şeylərdən isə qafildirlər. Tezliklə onlar yuxudan ayılacaqlar və Qüdrətli, Tərifəlayiq Rəbblərinin günlərində itirdiklərini tapa bilməyəcəklər. Əgər onlar anlasalar, adlarının ərşdə xatırlanması üçün malik olduqları şeyləri qurban verərlər. Bil ki, onlar ölülərdən sayılırlar...

De: Ey insanlar, Mənim zührumun səltənəti görünməz olanda və Mənim bəyan dənizimin dalğaları sakitləşəndə, sizi iztirab bürüməsin. Mənim zühurumda bir hikmət, qeyb olmağımda isə başqa bir hikmət var. Bunu Bənzərsiz və Hər şeydən Xəbərdar olan Allahdan başqa kimsə bilməz. Mən sizi öz nurlu üfüqümdən görürəm və Mənim Əmrimin köməyinə qalxanlara Səma sakinlərinin qoşunu və yaxın mələklərin ləşkəri ilə yardım edərəm.

š 72 ›

Ey yer əhli! Haqq olan Allaha and olsun ki, sizin ixtiyar sahibi olan Rəbbinizin nitqinin şirinliyindən daşlardan duru və sərin çaylar axmaqdadır, siz isə bundan xəbərsizsiniz. Malik olduğunuz şeylərdən əl çəkin, sonra da fədakarlıq qanadlarında dünyanın fövqünə yüksəlin. Qələminin hərəkəti ilə insanları dəyişdirən məxluqatın Sahibi sizə belə əmr edir.

Anlayırsınızmı şərəfli Rəbbiniz hansı üfüqdən sizi çağırır?! Bilirsinizmi Adlar sahibi olan Rəbbiniz hansı qələmlə sizə əmr edir?! Canıma and olsun ki, yox! Əgər siz anlasaydınız, dünyanı tərk edib ürəkdən Məhbuba doğru üz tutardınız. Və Onun sözü sizi elə bir şövqə salardı ki, bundan Böyük Aləm həyəcana gələrdi — qalsın ki, bu kiçik aləm. Beləcə Mənim fəzlimin nişanəsi olaraq, inayətamin səmasından kəramət yağışları yağdı ki, siz şükr edənlərdən olasınız...

Ehtiyatlı olun ki, nəfsiniz və ehtirasınız aranıza təfriqə salmasın. Bir əlin barmaqları və bir bədənin üzvləri kimi olun. Əgər siz yəqinlik hasil edənlərdənsinizsə, vəhy Qələmi sizə belə nəsihət verir.

Allahın mərhəmətinə və lütflərinə diqqət yetirin. Həqiqətən, O sizə sizin üçün faydalı olan şeyləri əmr edir, halbuki Onun aləmdəkilərə ehtiyacı yoxdur. Sizin yaxşı işlərinizin Bizə xeyri olmadığı kimi, sizin bəd əməlləriniz də Bizə ziyan vurmaz. Bilin ki, Biz yalnız Allah xatirinə sizi dəvət edirik. Bütün elm və bəsirət sahibləri buna şəhadət verərlər...

š 73 ›

Cənabınıza məlumdur ki, bütün adların və sifətlərin, aşkar və görünən, gizli və görünməz şeylərin üzərindən pərdələr götürülərsə, onlarda Allahın əlamətlərindən başqa bir şey qalmaz. Bunları Allahın Özü onlarda əmanət qoymuşdur və sənin Rəbbin, göylərin və yerin Rəbbi olan Allahın istədiyi qədər onlarda qalacaqdır. Belə olan halda xilqətin yaradılışının və mövcudluğunun məqsədi olan möminin məqamı özlüyündə aydındır. Və "iman" sözü əvvəli olmayan əvvəldən axırı olmayan axıra qədər olduğu və olacağı kimi, mömin də daim diri olmuş və olacaqdır, həmişə də Allahın Məşiyyəti ətrafında dövr edəcəkdir. O, Allah durduqça duracaq, Allah qaldıqça qalacaq, Allahın zühuru ilə üzə çıxacaq və Allahın əmri ilə gizli olacaqdır. Və bu aydındır ki, Əbədiyyətin ən uca üfüqü Allaha və onun əlamətlərinə iman gətirənlərin məskənidir. O müqəddəs məkana ölüm heç vaxt yol tapa bilməz. Beləcə Biz sənə Rəbbinin əlamətlərindən bəzilərini çatdırdıq ki, Ona məhəbbətində səbat göstərəsən və ariflərdən olasan,..

š 74 ›

Əgər siz ariflərdənsinizsə, bilin ki, Allahın ağzından çıxan hər bir kəlmə bəndələrə həyat bəxş edər. Yer üzündə gördüyünüz bütün şeylər Onun uca, ali, qəti və ecazkar əmri ilə meydana çıxmışdır. Onun ağzının üfüqündən "Yaradıcı" adının günəşi parlayan zaman bütün əsrlərdəki sənətlər meydana gəldi. Bu, şəksiz bir həqiqətdir. Və bu Ad bütün məxluqata nur saçdıqda, bunun nəticəsində dünyəvi vasitələrdən istifadə edən sənətlər yarandı. Əgər siz yəqinlik hasil edənlərdənsinizsə, bunu bilin. Gördüyünüz bütün ecazkar sənətlər hamılıqla bu Adın sayəsində meydana çıxıb və bundan sonra elələri meydana gələcək ki, indiyədək onların haqqında eşitməmisiniz. Lövhələrdə belə hökm olunmuşdur və bəsirət sahiblərindən başqa bunu heç kəs anlamaz. Və bu anda nitq üfüqündən "Hər şeyi Bilən" Adımın günəşi parladısa, bütün şeylər bu Addan öz imkanları və qabiliyyətləri çərçivəsində eçazkar biliklər kəsb edərlər və zaman keçdikcə Qüdrətli və Hər şeyi Bilən Allahın əmri ilə bunu nümayiş etdirərlər. Bütün Adlara beləcə nəzər sal və yüksək yəqinliyə nail ol. De: Allahın ağzından çıxan hər bir hərf – hərflərin anasıdır, eləcə də Əmr mədənindən aşkar olan hər bir söz – sözlərin anasıdır və Onun Lövhəsi də lövhələrin anasıdır. Xoş bunu anlayanların halına...

š 75 ›

Mənim adımla qalın pərdələri cırın, tövhidin gücü ilə təqlid bütlərini sındırın və Rəhmanın müqəddəs cənnətinə daxil olun. Qəlbinizi Allahdan savayı hər şeydən təmizləyin, böyük Əmrin vətənində və yüksək ismətin məskənində dincəlin. Nəfsin hicabı ilə özünüzü pərdələməyin, çünki Mən hər bir kəsi kamil şəkildə xəlq etmişəm ki, yaradıcılığımın kamilliyi aydın olsun. Belə olan surətdə hər kəs özlüyündə Sübhanın Camalını dərk etmək qabiliyyətinə malik olmuşdur və olacaqdır. Əgər o, bu məqama çatmaq qabiliyyətinə malik olmasaydı, məsuliyyət onun üzərindən götürülərdi. Böyük Qiyamət zamanı Allahın qarşısında bir nəfərdən soruşulanda ki, nə üçün Mənim Camalıma iman gətirməyib Məndən üz çevirdin, əgər o bütün aləm əhlinə istinad edərək: "Heç kəsin qəbul etmədiyini və hamının üz döndərdiyini görüb onların ardınca getmişəm və əbədi Camaldan uzaq düşmüşəm" — desə, bu üzr heç vaxt eşidilməz və qəbul olunmaz. Çünki heç kəsin imanı başqasından asılı olmamışdır və olmayacaqdır.

Vəhyin sirlərindən biri də budur ki, onu bütün səmavi Kitablarda möhtəşəm Qüdrət dili ilə nazil etmiş və Qüvvət qələmi ilə yazmışam. Elə isə indi bir qədər düşünün ki, zahiri və batini gözünüzlə bu uca və əbədi lövhədə qətiyyətli və təkidli müraçiətlə nazil etdiyim hikmətlərin incəliklərini və səmavi biliklərin cövhərlərini görüb dərk edəsiniz və özünüzü ən yüksək məskəndən, Sidrətül-müntəhadan, qüdrət və şərəf məkanından uzağlaşdırmayasınız.

Haqqın əlamətləri günəş kimi bəndələrin yaratdıqlarında açıq-aşkar nur saçır. Onun işlərindən heç biri Ondan başqasının işinə bənzəməz. Onun elminin məşriqindən elm və məna günəşləri parlayar, Onun Qələminin çənnətindən Rəhmanın ətirli yelləri əsər. Xoş bunu anlayanların halına!..

š 76 ›

Ey Bəndə, Ulu və Əzəmətli Rəbbinin ərşindən Sənə göndərilən vəhyi eşit! Ondan başqa Allah yoxdur. O, məxluqatı Özünün — Rəhimli və Mərhəmətlinin tanınmasından ötrü yaratdı və bütün şəhərlərə Öz yanından bir elçi göndərdi ki, onlar insanlara Allahın cənnətinin müjdəsini versinlər, insanları əmin-amanlıq məkanına və uca müqəddəslik məqamına yaxınlaşdırsınlar. İnsanların bir qismi Allahın göstərdiyi doğru yolu taparaq, Onun hüzuruna yetişdilər və Onun ətirli əllərindən dirilik şərbəti içib yəqinlik hasil etdilər. Onların bir qismi isə etiraza qalxaraq Güclü, Qüdrətli və Hər şeyi Bilən Allahın ayələrini inkar etdilər.

Beləcə əsrlər keçdi və zaman gəlib günlərin Ağasına yetişdi_, Həmən gün Bəyan Günəşi Rəhmanın üfüqündən parladı və Sübhanın Camalı əzəmətli Əli adı ilə işıq saçdı. O zaman hamı etiraza qalxdı. Onlardan bir qismi dedi: "Bu günlərdə bir kişi Qüdrətli və Əzəli Allaha qarşı iftira söyləyir". Bir qismi isə dedi: "O, dəli olub". Belə ki, üləmalardan biri Mənim hüzurumda bu sözü söylədi və Mən özüm bunun şahidiyəm. Onlardan bəziləri də dedi: "Onun dedikləri fitri deyil və o, Allahın sözlərini oğurlayıb öz sözlərinə qarışdırır". Onların ağzından çıxan bu sözlərə görə Əzəmət gözləri ağladı, onlar isə öz mövqeyində qalıb şadlandılar.

O dedi: "Ey insanlar, Allaha and olsun, Mən sizin Rəbbiniz və ulu babalarınızın Rəbbi olan Allahın əmri ilə gəlmişəm. Ey insanlar, yanınızda olan şeylərə diqqət yetirməyin. Allah tərəfindən nazil olana nəzər salın. Həqiqətən, o sizə bütün şeylərdən xeyirlidir — əgər arifsinizsə, bunu bilin. Ey insanlar, nəzərlərinizi həm Allahın yanınızda olan dəlil və sübutlarına, həm də bu gün nazil olana yönəldin ki, həqiqət aydın və aşkar əlamətlərlə sizə bəlli olsun. Ey insanlar, Şeytanın ardınca getməyin, Rəhmanın dininə itaət edin və möminlərdən olun. Allahın zühurundan sonra insana xeyir verəcək bir şey varmı?! Qüdrətli, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Özümə and olsun ki, yox!"

Onun nəsihətləri çoxaldıqca, onların ədavəti də artırdı. Nəhayət, Onu zülm ilə qətlə yetirdilər. Bilin ki, zalımlar Allahın lənətinə düçar olacağlar.

İnsanların az bir qasmi Ona iman gətirdilər. Bəndələrimizin az bir hissəsi şükr edəndir. O bütün Lövhələrində, hətta hər bir gözəl sətrində onlara vəsiyyət etdi ki, zühur vaxtı göylərdə və yerdə xəlq olunmuş heç bir şeyə üz tutmayın. Və dedi: "Ey insanlar, Mən özümü Ondan ötrü zahir etdim və Bəyanı Onun əmrinin isbatı üçün nazil etdim. Allahdan çəkinin və Quran əhli Mənə etiraz etdiyi kimi siz də Ona etiraz etməyin. Onun sorağını eşidən kimi Ona doğru can atın və Onun dediklərini qəbul edin, çünki keçmiş hökmləri əvvəldən axıradək yerinə yetirsəniz belə, Ondan başqa heç kəs sizə kifayət etməz"...

Məlum sayda aylar və məhdud miqdarda illər ötdükdən sonra İlahi hökmün səması parçalandı və Əlinin Camalı, həqiqətən, Adlar buludunda başqa bir libasla gəldi. O zaman onlar üfüqdə parlayan bu nurun əleyhinə çıxdılar, əhd-peymanı pozaraq, Onu inkar etdilər, Onunla çəkişməyə başladılar, ayələrinə inanmayıb dəlillərini yalan sandılar və müşriklərdən oldular. Axırda Onu qətlə yetirmək fikrinə düşdülər. Qafillərin işi belə olur. Lakin özlərinin aciz olduqlarını gördükdə, hiyləyə əl atdılar və hər an yeni bir hiylə qurdular ki, Allahın Əmrinə ziyan vursunlar. De: Vay sizin halınıza! Bununla siz özünüzə ziyan vurursunuz, çünki sizin mərhəmətli Rəbbinizin aləmdəkilərə ehtiyaçı yoxdur — Onun nə bir şeyi artar, nə də azalar. İman gətirdinizsə, özünüz üçündür, küfr etdinizsə, özünüzə qayıdar. Onun ətəyi müşriklərin çirkabını götürməz.

Ey Allaha iman gətirmiş bəndə! Allaha and olsun, əgər Mən başıma gələnləri danışsam, ürəklər və ağıllar buna dözməz. Allah Özü buna şahiddir. Sən özünü qoru və onların arxasınça getmə. Rəbbinin əmri barəsində düşünənlərdən ol. Rəbbini başqalarının köməyi ilə deyil, Onun özünün vasitəsilə tanı, çünki başqası heç vaxt sənə kifayət etməz və əgər sən eşidənsənsə, buna bütün şeylər şəhadət verir. Qüdrətli və Səxavətli Rəbbinin izni ilə pərdə arxasından çıx, yerlə göy arasında Ulular Ulusu Rəbbinin adı ilə ölməzlik piyaləsini al və onu iç — ləngiyənlərdən olma! Allaha and olsun, piyalə sənin dodağlarına toxunanda, Səma sakinləri deyər: "Nuş olsun sənə, ey Allahın yolunda yəqinlik hasil edən bəndə!" Əbədiyyət şəhərinin sakinləri söyləyər" "Xoş sənin halına, ey Allaha məhəbbət piyaləsindən içən kəs!" Böyüklük dili isə belə nida edər: "Müjdə olsun sənə, ey bəndə, sən elə bir şərəfə nail oldun ki, ona yalnız göylərdə və yerdə olan bütün şeylərdən əlini üzərək, fədakarlıq göstərənlər nail olurlar!.."

š 77 ›

...Amma sənin fitrət barədə sualına gəldikdə isə, bil ki, bütün insanlar Qoruyan və Qəyyum Allahın fitrəti ilə yaranıb və hər bir kəsin imkanları qüdrətli və qorunan lövhələrdə yazılan miqdarda müəyyən olunub. Lakin bunların hamısı sizin öz iradənizlə aşkara çıxır, necə ki, siz bunu öz əməllərinizdə müşahidə edirsiniz. Məsələn, Kitabda bir şeyin haram olunmasını götürün. Əgər siz Bəyana nəzər salsanız, görərsiniz ki, Allah onda öz əmri ilə istədiyini halal edib və öz hökmü ilə istədiyini haram buyurub. Siz Kitabda bunların hamısının şahidi ola bilərsiniz. Lakin insanlar bunu bilə-bilə haram işlər törədirlər. Əgər insaf əhlisinizsə, deyin, bunlardan hansı Allaha aiddir, hansı sizin özünüzə? De: Bütün yaxşı əməllər Allahdandır, bütün pis işlər isə sizin özünüzdəndir. Məgər bunu bilmirsiniz? Əgər siz anlayansınızsa, bu, bütün Lövhələrdə nazil olub. Bəli, Allah sizin əməllərinizi onlar aşkara çıxdıqdan sonra bildiyi kimi, aşkara çıxmazdan qabaq da bilir. Həqiqətən, Ondan başqa Allah yoxdur. Xilqət və Əmr aləmləri Ona məxsusdur. Onun bildiklərinin hamısı müqəddəs və gizli lövhələrdə yazılmışdır. Lakin Onun hər şeyi bilməsi insanların əməllərinin səbəbi ola bilməz, necə ki, sizin bir şeyi qabaqcadan bilməyiniz onun baş verməsinin səbəbi ola bilməz — bu, sizin istəyib-istəməməyinizə və bilib-bilməməyinizə bağlı deyil...

š 78 ›

...Xilqət haqqında sualın barədə. Bil ki, xilqət əzəldən olub və həmişə də olacaq. Onun əvvəlinin başlanğıcı və axırının sonu yoxdur. "Xaliq" adı özlüyündə "məxluq"un simasını tələb edir və eləcə də "Rəbb" adı "tərbiyələnən"in mövcudluğunu nəzərdə tutur.

Keçmiş zamanlarda deyilən: "Allah var idi, lakin Onu tanıyan yox idi", "Rəbb var idi, lakin tərbiyələnən yox idi" və digər bu kimi kəlamlara gəldikdə isə, onların mənası həmişə aydın olmuşdur. Və həmin kəlamlardan biri də budur ki, buyurur: "Allah var idi, Onunla heç bir şey yox idi və O həmişə olduğu kimi qalacaq". Hər bir bəsirət sahibi təsdiq edər ki, indi Rəbb mövcuddur, lakin tərbiyələnən yoxdur. Yəni Onun dərgahında Ondan başqası ola bilməz. Dünyəvi məqamda Onun barəsində deyilənlər dünyəvi hədlərlə məhdudlaşır, Haqq isə bunlardan ucadır. O əzəldən belə olub və Onunla heç kəs olmayıb. O heç bir ada, təsvirə və tərifə sığmaz. Və həmişə də özündən başqalarından uca olacaqdır.

Məsələn, ümumi Məzhərin zühuru anına diqqət yetir. O Əzəli Mahiyyət özünü tanıtdırmazdan və əmr kəlməsi ilə danışmazdan qabaq Bilən var idi, amma bilinən yox idi, eləcə də Xaliq var idi, amma Onun məxluqu yox idi. Çünki hamının ruhunun alındığı həmin anda hər şey Ona təslim olur. Bu, həmən gündür ki, onun barəsində buyurur: "Bu Gün hökmranlıq kimə məxsusdur?" Və buna cavab verən bir kəs tapılmaz...

š 79›

Aləmlər barədə sual vermişdin. Bil ki, həqiqətən, Allahın tükənməz aləmləri vardır və onların sonu yoxdur. Onları hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Allahın özüvdən başqa heç kəs əhatə edə bilməz. Yuxu barəsində fikirləş. Əgər fikirləşsən, görərsən ki, o, insanlar arasında Allahın ən böyük əlamətidir. Məsələn, gecə yuxuda bir şey görürsən və bir ildən, iki ildən, yaxud bundan çox və ya az müddətdən sonra həmən yuxu eynilə çin olur. Əgər yuxu gördüyün aləmlə sənin olduğun bu aləmdə baş verməliydi və sən də bunun şahidi olmalıydın. Halbuki, sənin yuxuda gördüyün şey həmən anda bu aləmdə mövcud olmur və yalnız sonradan aşkara çıxır. Bu, onu sübut edir ki, sənin yuxu gördüyün aləm başqa bir aləmdir və onun nə əvvəli var, nə də axırı. Əgər desən ki, bu aləm sənin özündəndir və onda olanlar Şərəfli və Qüdrətli Allahın əmri ilə orada cəmləşir, haqlısan. Eləcə də desən ki, ruh yuxu zamanı bütün dünyəvi əlaqələrdən təmizlənərək, Allahın köməyi ilə bu aləmin mahiyyətində gizlənmiş başqa bir aləmdə seyrə çıxır, bu da doğrudur. Həqiqətən, Allahın bu aləmdən başqa aləmləri və bu xilqətdən başqa xilqətləri vardır. Və Onun bütün aləmlərdə təyin etdiyi şeyləri hər şeyi hesablayan və hər şeyi Bilən Özündən başqa kimsə hesablaya bilməz. Sənə deyilənlər üzərində düşün ki, sənin Rəbbin və aləmlərin Rəbbi olan Allahın istəyini anlayasan. Bu sözlərdə ilahi hikmətin sirləri gizlənib. Biz ona görə təfsilata varmadıq ki, sözümüzlə yarananların əməlləri nəticəsində Bizi kədər bürüyüb. Əgər eşidənlərdənsinizsə, bunu bilin...

š 80 ›

Sən Məndən soruşursan ki, cismani ölümdən sonra peyğəmbərlər və övliyalardan başqa, digər insan övladında əvvəlki fərdiyyət, şəxsiyyət, idrak və şüur qalır, yoxsa itib gedir? Əgər onların qaldığını fərz etsək, onda necə olur ki, sağlığında, məsələn, huşsuzluq və ya ağır xəstəlik nəticəsində insanın əqli qabiliyyətləri zədələndikdə, o, şüurunu və idrakını itirir? Bədənin tərkibinin və ünsürlərinin yox olduğu ölümdən sonra şəxsiyyət və şüurun qaldığını necə təsəvvür etmək olar ki, onların mövcudluğunu təmin edən vasitələr büsbütün dağılıb sıradan çıxır? (Sualın sonu).

Cənabınıza məlum olsun ki, ruh öz məqamında möhkəm və sabitdir. Xəstədə müşahidə olunan zəiflik müxtəlif maneələrdən doğur və əslində bu zəifliyin ruha aidiyyəti yoxdur. Məsələn, çırağa diqqət yetirin: o yanır və işıq saçır, lakin arada bir maneə olduqda, onun nurunun qarşısı kəsilir. O öz yerində işıq saçmaqda davam etsə də, maneələr onun nurunun yayılmasına imkan vermir. Eləcə də xəstəlik zamanı müxtəlif maneatər xəstənin bədənində ruhun qüdrət və qüvvətinin aşkara çıxmasına əngəl törədərək, onu gizli saxlayır. Lakin ruh bədəni tərk etdikdən sonra misli-bərabəri olmayan bir qüdrət, qüvvət və güc kəsb edir. Bütün incə, pak və müqəddəs ruhlar hədsiz qüdrət və sevinc içərisində olmuş və olmaqdadır.

Əgər çıraq dəmir örtüyün içərisində olarsa, kənardan onun işığı qətiyyən görünməz, halbuki, o öz yerində işıq saçmaqda davam edər. Buludun arxasındakı Günəşə diqqət yetirin. O öz yerində parlayıb işıq saçır, lakin bulud qarşısını kəsdiyi üçün onun nuru zəif görünür. Həmin günəşi insanın ruhuna bənzədin, bütün şeyləri isə onun bədəninə. Bədən bütünlüklə o nurun işığı və ziyası ilə işıqlanır, amma bu, o vaxta qədər davam edir ki, müxtəlif maneələr arası kəsib maneçilik törətməsin. Maneə yarandıqdan sonra günəşin nuru zəif görünməyə başlayır. Necə ki, buludlu günlərdə yer günəşin nuru ilə işıqlansa da, həmin işıq zəif olur və olmalıdır. Buludlar çəkiləndən sonra Günəşin nuru bütün gücü ilə görünür. Lakin hər iki halda Günəş öz yerində bir həddə işıq saçır. İnsan bədəninin "ruh" adlandırılan günəşi də belədir.

Həmçinin hələ ağacın özündə olan meyvənin zəifliyini Göz önünə gətirin. Ağacdan çıxmazdan əvvəl o, ağacda mövcud olsa da, o qədər zəif olur ki, qətiyyən görünmür. Əgər kimsə ağacı parça-parça etsə, həmin meyvədən əsər-əlamət tapmaz. Amma ağacdan çıxdıqdan sonra o, ecazkar gözəllik böyük qüvvətlə görünməyə başlayır, necə ki, bu, bütün meyvələrdə müşahidə olunur. Elə meyvələr də var ki, Yalnız ağacdan dərildikdən sonra tam yetişir...

š 81 ›

Ruh və insan öləndən sonra onun yaşaması haqqında sual vermişdin. Bil ki, bədəndən ayrıldıqdan sonra ruh elə bir görkəmdə Allahın hüzuruna yüksəlir ki, qərinələr, əsrlər, dünyanın fəlakətləri və hadisələri onu dəyişdirə bilməz. Və Allahın səltənəti, hökmranlığı, qüdrəti və hakimiyyəti durduqca, o da qalar. Və onda Allahın əlamətləri və sifətləri, Allahın inayət və lütfləri təzahür edər. Qələmin, bu məqamı, onun ülviyyət və ucalığını təsvir etməyə qüdrəti çatmır. Fəzlin əli onu elə bir məqama daxil edər ki, bunu heç bir sözlə anlatmaq və dünyada olan şeylərlə təsvir etmək mümkün deyil. Xoş o ruhun halına ki, insanların şühbələrindən pak bir halda bədəndən çıxar. Belə bir ruh öz Rəbbinin İradəsi ilə hərəkət edib uca cənnətə daxil olar, yüksək behiştin huriləri onun ətrafına toplaşar, o, Allahın peyğəmbərləri və övliyaları ilə ünsiyyətdə olub onlarla söhbət edər və aləmlərin Rəbbi olan Allahın yolunda başına gələnləri onlara danışar. Əgər bir kəs ərşin və yerin Rəbbi olan Allahın aləmlərində onun üçün müəyyən olunanlardan agah olsa, dərhal bu ən uca, ən yüksək, ən müqəddəs və ən şərəfli məqama çatmaq şövqü ilə alışıb yanar.

İndi də fars dilində eşit. Ey Əbdülvəhhab, sənə mənim şərəfim nəsib olsun! Sən ruhun əbədi yaşaması barədə sual vermşndin. Bu Məzlum onun əbədi yaşamasını təsdiq edir. Həm də onun necəliyini soruşmuşdun. Bunu təsvir etmək mümkünsüzdür və lazım da deyil, ondan yalnız bildirilən qədər danışmaq olar.

Peyğəmbərlər və Elçilər yalnız insanları haqqın doğru yoluna istiqamətləndirmək üçün gəlmişlər. Məqsəd bu olmuşdur ki, bəndələr tərbiyə alsınlar və dünyalarını dəyişərkən, tam paklıq, müqəddəslik və saflıq halətində Ulu Rəfiqin hüzuruna yollansınlar. Allaha and olsun, belə ruhların işığı dünyanın tərəqqisinə və insanların məqamının yüksəlməsinə səbəb olur. Onlar varlığın mayası, dünyadakı zühurların və sənətlərin başlıça səbəbləridirlər. Onların sayəsində buludlardan yağış yağar və yerdə bitkilər bitər. Heç bir şey səbəbsiz, məqsədsiz və əsassız mövcud deyil. Və ən böyük səbəb pak ruhlar olmuşdur və olacaqdır. Bu aləmlə o aləmin fərqi ana bətni ilə bu dünyanın fərqi kimidir.

Xülasə, ruh bədəndən ayrılıb Allahın hüzuruna çatanda, əbədi yaşamağa və o aləmdə qalmağa layiq olan bir görkəm alar. Bu əbədi yaşayış — zamanca əbədilikdir, mahiyyətcə əbədilik deyil, çünki bir səbəbə bağlıdır. Mahiyyətcə əbədilik heç nədən asılı olmur və bu da yalnız Şərəfli haqqa məxsusdur. Xoş bunu anlayanların halına!

Əgər peyğəmbərlərin əməlləri barədə düşünsən, tam yəqinliklə təsdiq edərsən ki₅ bu aləmdən başqa da aləmlər vardır. Uca Qələmdən nazil olmuş "Hikmət Lövhəsi"ndə yazıldığı kimi yer üzünün əksər filosofları İlahi Kitablarda nazil olanları qəbul və təsdiq edirlər. Hətta təbiətə əsaslanan materialistlər də peyğəmbərlər barəsində yazmışlar ki, onlar filosof olmuşlar və bəndələri tərbiyə etmək məqsədilə cənnətdən və cəhənnəmdən, savabdan və əzabdan bəhs etmişlər. Elə isə diqqət yetirin ki, tutduğu mövqedən asılı olmayaraq, hamı peyğəmbərləri bütün insanlardan üstün bilir. Bəziləri o xalis cövhərlərə "filosof" deyirlər, bəziləri də onları Allahın adından Danışan şəxslər hesab edirlər. Əgər bu şəxslər Allahın aləmlərinin yalnız bu aləmdən ibarət olduğunu düşünsəydilər, heç vaxt özlərini düşmənlərin əlinə verməz və misli görünməmiş əzab-əziyyətlərə qatlaşmazdılar…

š 82 ›

Ruhun mahiyyəti barədə sual vermişdiniz. Bilin ki, ruh — Allahın əlamətidir və elə bir səmavi cövhərdir ki, bütün elm sahibləri onun mahiyyətini dərk etməkdə və bütün irfan əhli onun sirrini anlamaqda acizdir. Ruh — yaradıcısı olan Allahdan söz açan, Ona üz tutan, Ona sığınan və Ona səcdə edən ilk şeydir. Bu halda o, haqqa mənsubdur və Ona bağlıdır, əks halda isə ehtiraslara mənsubdur və onlara bağlıdır.

Bu Gün insanların şübhələrinə uymayıb haqdan uzaqlaşmayın, üləmaların hay-küyünə və əmirlərin hökmünə baxmayıb pərdə arxasında qalmayan şəxs kainatın sahibi olan Allahın nəzərində Onun ən böyük əlamətlərindən sayılar və həmin şəxsin adı Uca Qələmlə ilahi Kitaba yazılar. Xoş buna nail olanın və onun şərəfini və məqamını anlayanın halına!

Ruhun mərtəbələri, o cümlədən, ehtiraslı, nurlanmış, ilhamlanmış, arxayınlaşmış, razılanmış, şadlanmış və digər bu kimi ruhlar barədə əvvəllər çox sözlər deyilmişdir və müxtəlif xalqların kitabları bu cür sözlərlə doludur. Uca Qələm bu mərtəbələri şərh etmək istəməmişdir və istəmir. Bu Gün Allaha itaət göstərən və ona sığınan hər bir ruh bütün adlarla şadlandırılar və bütün məqamlara layiq görülər.

Yuxu zamanı ruhun heç bir xarici şeylə əlaqəsi olmur və öz məqamında sakit və rahat qalır. Bütün işlər müxtəlif səbəblər nəticəsində meydana çıxır. Səbəblərdən asılı olaraq, ruhun yüksəliş, idrak və duyum səviyyəsi də müxtəlif olur. Gözə diqqət yetirin. O, yerdə və göydə olan bütün şeyləri — ağacları, çayları, dağları görə bilir. Lakin cüzi bir səbəb üzündən bu qabiliyyətdən məhrum olur. Ucadır o Kəs ki, bu səbəbləri yaratdı və yüksəkdir o Kəs ki, bütün işləri onlardan asılı elədi. Dünyada olan şeylərin hər biri Onu tanımağın qapısıdır, Onun hökmranlığının əlamətidir, Onun Adlarının təzahürüdür, Onun əzəmət və qüdrətinin dəlilidir və Onun doğru yoluna aparan cığırdır...

Bil ki, ruh mahiyyət etibarilə Allahın əlamətlərindən və sirlərindən biridir. O, böyük bir əlamətdir və ilahi aləmlərdən xəbər verən bir carçıdır. Onda elə bir şey gizlənib ki, hazırkı aləm onu xatırlamaq qabiliyyətinə malik olmamışdır və malik deyildir. İndi nəzər sal Öz qaydalarında möhkəm olan Allahın Ruhuna və Ondan üz döndərən ehtiraslı ruha ki, insanları Adlar Sahibindən uzağlaşdırır, onları zülm və pozğunluğa təhrik edər. Bil ki, belələri açıq-aşkar ziyandadırlar...

Və bir də soruşmuşdunuz ki, bədən məhv olandan sonra ruh hara gedir. Əgər o, Haqqa mənsubdursa, Ulu Rəbbin hüzuruna qayıdır. Allaha and olsun, o elə bir məqama qayıdır ki, bütün dillər və qələmlər həmin məqamı təsvir etməkdə acizdir. Allahın Əmrində dönməz və qətiyyətli olan hər bir ruh Allahın hüzuruna döndükdən sonra bütün aləmlər ondan feyz alırlar. Həqiqi Sultanın və Həqiqi Tərbiyəçinin əmri ilə aləmin, onda olan sənətlərin və digər şeylərin meydana çıxmasının mayası odur. Xəmirə nəzər salın— onun mayaya ehtiyacı var. Mücərrəd ruhlar da aləmin mayasıdır. Bu barədə düşün və şükr edənlərdən ol!

Bu məqamlardan və eləcə də ruhun mərtəbələrindən Lövhələrdə müəyyən qədər bəhs olunub. Ruh hər cür giriş və çıxışdan üstün olan bir əlamətdir. O eyni zamanda dayanan və ucan, yeriyən və durandır. O həm əvvəli və axırı olan aləmə, həm də əvvəli və axırı olmayan aləmə şəhadət verir. Bu gecə bir yuxu görürsən və iyirmi ildən, yaxud bundan çox və ya az müddətdən sonra onun eynilə çin olduğunu müşahidə edirsən. İndi bax gör, bu, nə aləmdir. Allahın hikməti və onun təzahürləri barədə düşün...

Xilqətin xüsusiyyətlərinə və əlamətlərinə nəzər sal və düşün. Xatəmi-ənbiya (Həzrət Məhəmməd) buyurub: "İlahi, mənim sənə olan heyrətimi çoxalt!"

Maddi aləmin sonu barəsində sualına gəldikdə isə bu məsələnin anlaşılması müşahidəçilərin baxışından asılıdır. Bir mənada o, sonludur, başqa bir mənada isə bundan üstündür. Haqq əzəldən olub və həmişə də olacaq. Xilqət də həmçinin. Sadəcə, ikincisi müəyyən bir səbəbdən asılıdır. Belə olan surətdə Yaradanın birliyi sübut və təsdiq olunur.

Bir də fələklər barədə sual vermişdiniz. Əvvəla, aydınlaşdırmaq lazımdır ki, keçmiş və sonrakı kitablarda fələklərdən və səmadan danışarkən nəyi nəzərdə tutmuşlar. Həmçinin onların maddi aləmlə əlaqəsi və ona təsiri hansı şəkildə həyata keçir. Bütün ağıllar və ürəklər bu məqamda mat-məəttəl qalmışlar. Bir olan Allahdan başqa heç kəs bu məsələdən agah deyil. Dünyanın həyatını neçə-neçə minilliklər boyu müşahidə edən alimlər bu müddət ərzində planetlərin nə qədər olduğunu hesablaya bilməmişlər. Əvvəlki və sonrakı sözlər arasında açıq-aşkar ziddiyyət müşahidə olunur. Hər bir sabit ulduzun öz planetləri və hər bir planetin öz məxluqatı var — hesablayanlar onları saymaqda acizdir.

Ey nəzərlərini Mənim üzümə dikən kəs! Bu Gün Uca Üfüq işıqlanıb və Allahın nidası yüksəlib. Biz Lövhələrdə nazil etmişik ki, bu Gün sual günü deyil. Uca Üfüqdən yüksələn nidanı eşidən hər bir kəs ayağa qalxmalı və deməlidir: "Ləbbeyk, ləbbeyk, ey Adların Sahibi! Ləbbeyk, ləbbeyk, ey Səma Qurucusu" Şəhadət verirəm ki, Sənin zühurunla Allahın kitablarında və peyğəmbərlərin səhifələrində yazılanlar yerinə yetdi!"

š 83 ›

İnsanın mahiyyətindəki ilahi əmanətə — danışan ruha diqqət yetirin. Məsələn, özünə nəzər sal — onda görərsən ki, səndə olan hərəkət və sükunət, iradə və istək, eləcə də eşitmə və görmə, iybilmə və nitq qabiliyyətləri, digər zahiri və batini duyğular onun sayəsində mövcuddur. Belə ki, əgər onun bədənlə əlaqəsi kəsilsə, bütün bu duyğular təsirini itirər və fəaliyyətdən qalar. Və bu, tamamilə aydın və məlumdur ki, qeyd olunan qabiliyyətlərin mövcudluğu Bənzərsiz Sultanın təzahürünün əlaməti olan danışan ruhdan asılıdır və onunla şərtlənmişdir və həmişə də belə olacaqdır. Belə ki, onun görünməsi ilə bütün bu adlar və sifətlər meydana gəlir, onun itməsi ilə onların hamısı yox olub fənaya uğrayırlar.

Belə olan halda əgər deyilsə ki, o, görmə qabiliyyətidir, bu, düzgün olmaz, çünki o, görmə qabiliyyətindən üstündür — görmə qabiliyyəti onun vasitəsilə yaranır və onun sayəsində mövcud olur. Yaxud deyilsə ki, o, eşitmə qabiliyyətidir, bu da doğru olmaz, çünki eşitmə qabiliyyətinin ona bağlı olduğu göz qabağındadır. Eləcə də insanın vücudunda müşahidə olunan böyüklü-kiçikli digər adlar və sifətlər hamılıqla ona tabedir. Bütün bu müxtəlif adlar və görünən sifətlər həmin ilahi əlamətdən doğur və aşkara çıxırlar. O isə öz mahiyyəti baxımından bütün bu adlardan və sifətlərdən üstündür, hətta ondan başqaları onun qarşısında bir heçdir və unudulmağa layiqdir.

Əgər sonsuzluğa qədər əvvəlki və sonrakı ağılların bəhrələrindən faydalanmaqla bu ilahi cövhər, Şərəfli və Əbədi Varlığın bu təzahürü barədə düşünsən, təbii ki, onun mahiyyətani dərk etməkdə özünün aciz və gücsüz olduğunu görərsən. Əgər özündə olan əlamətin dərk edilməsində öz acizlik və gücsüzlüyünün şahidi oldunsa, əlbəttə, özünün və bütün məxluqatın Bənzərsiz Mahiyyəti və Əzəli Şərəf Günəşini tanımaqda aciz olduğunu batini və zahiri gözünlə görərsən. Bu məqamda öz acizliyini etiraf etmək bəsirət baxımından bəndənin idrakının ən yüksək səviyyəsi və bəndələrin yetkinliyinin ən son həddidir...

š 84 ›

...Haqqın hər şeydən pak və üstün olduğuna şahid ol. O hər şeydə təzahür edir, amma hər şeydən ucadır. Tövhidin mənası budur ki, Bir olan haqqın hər şeyə hakim olduğunu və mövcudatın güzgüsündə əks etdiyini etiraf edəsiniz, hər şeyin Ondan asılı olduğunu və Ondan güc aldığını qəbul edəsiniz. Budur tövhidin mənası və məqsədi!

Mövhumata uymuş bəzi şəxslər öz təsəvvürlərində bütün şeyləri Haqqa şərik etmişlər, bununla belə özlərini tövhid əhli saymışlar. And olsun Haqqa ki, bu şəxslər təqlid, asılılıq və məhdudluq əhli olmuşlar və olacağlar.

Tövhid — "bir"i "bir" bilməkdir və onu bütün ədədlərdən üstün tutmaqdır, daha "iki"ni "bir" saymaq deyil.

Tövhidin mahiyyəti odur ki, haqqın zühurunun Şəfəqini əlçatmaz və dərkolunmaz Qeyb ilə bir biləsən, bu mənada ki, heç bir şərh, izah və işarə olmadan birincinin hərəkətlərinin, əməllərinin, əmrlərinin və qadağalarının ikincidən olduğunu düşünəsən. Budur tövhid mərhələlərinin ən son məqamı! Xoş bu məqama çataraq, dönməzlərdən olanların halına!..

š 85 ›

Ey bəndələr, yaxşı olar ki, bu könül oxşayan baharda ilahi leysan yağışı ilə yuyunub təravətlənəsiniz. Böyüklük Günəşi işıq saçır, səxavət buludu kölgə salıb, O kəs xeyir götürdü ki, özünü məhrum etmədi və Yarı bu libasda tanıdı.

De: Ey insanlar, Allahın çırağı yanır, onu itaətsizlik küləkləri ilə söndürməyin. Bu Gün — ibadət günüdür, bədəninizin qayğısına qalıb qəlbinizi çirkaba bulaşdırmaqla məşğul olmayın. Əhrimənlər pusquda dayanıblar, ayıq olun. Bir olan Allahın adının işığı ilə özünüzü zülmətdən xilas edin. Yara diqqət yetirin, özünüzə yox!

De: Ey yolunu azmışlar, doğruçu Qasid müjdə verdi ki, Yar gəlir. Budur O gəlib, nə üçün süstlük göstərirsiniz? O pak və gizli Kəs pərdəsiz gəlmişdir, niyə pərişan olmusunuz? Əvvəl və axır, hərəkət və sükunət aşkara çıxıb. Bu Gün əvvəl axırda görünür, hərəkət sükunətdən doğur. Bu hərəkət məxluqatda Pərvərdigarın kəlamının hərarətindən yarandı. Bu hərarəti duyan hər bir kəs Yarın yanına tələsdi. Kim duymadısa elə süst oldu ki, bir daha ayağa qalxmadı. Bu gün bilikli o şəxsdir ki, məxluqat onun Xaliqi görməsinə mane olmadı, danışıq onu əməldən uzaqlaşdırmadı. Ölü o kəsdir ki, bu xoş səhərdə bu könül oxşayan küləkdən oyanmadı. Əsir o kəsdir ki, Xilaskarı tanımadı və tamah zindanında sərkərdan qaldı.

Ey bəndələr, kim bu çeşmədən içdisə, əbədi həyata qovuşdu, kim içmədisə, ölülər çərkəsinə qoşuldu. De: Ey bədxahlar, tamahınız sizi Ehtiyacsızın sədasını eşitməkdən uzaq saldı. Tamahdan əl çəkin ki, Onun işinin sirrini anlayasınız. O, dünyanı işıqlandıran Günəş təki parlaq və aşkardır.

De: Ey nadanlar, sizi qəfil bəlalar gözləyir. Çalışın ki, onlar sovuşsun və sizə ziyan vurmasın. Əzəmətlə gələn Allahın böyük adını tanıyın. Hər şeyi Bilən, Hər şeyin Sahibi və Hamını Qoruyan Odur...

š 86 ›

İndi də ruhların bədəni tərk etdikdən sonra bir-birindən xəbər tutmasına dair sualın barədə. Bil ki, Qırmızı Gəmidə məskən salan Bəha əhlinin ruhları bir-biri ilə əlaqədə və ünsiyyətdə olar, bir yerdə oturar, bərabər uçar, bir məqsədə doğru gedər, birgə yüksələrlər və beləcə bir ruh kimi olarlar. Həqiqətən, onlar bilən, görən və anlayandırlar. Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Allahın əmri ilə belə müəyyən olunmuşdur.

İlahi Gəmidə məskən salan Bəha əhli hamılıqla bir-birinin əhvalından xəbərdar olar, bir-birilə əlaqə saxlayar, həmsöhbət və munis olarlar. Lakin bu məqama çatmaq ruhların yəqinlik səviyyəsindən və əməllərindən asılıdır. Bir səviyyədə duran ruhlar bir-birinin kəmiyyət, keyfiyyət, dərəcə və məqamlarından isə özlərindən yüksəkdə duran ruhların səviyyələrindən və məqamlarından lazım olduğu qədər xəbər tutmazlar. Rəbbinin yanında hərənin öz qisməti var. Xoş o kəsin halına ki, Allaha üz tutar və ruhu Hökmlü, Qüdrətli, Bağışlayan və Rəhmli Allaha doğru uçana qədər Ona məhəbbətində dönməz olar.

Kafirlərin ruhuna gəldikdə isə, canıma and olsun, onlar son anda nə itirdiklərini anlayar və ağlayıb yalvararlar. Onların ruhları bədənlərindən çıxdıqdan sonra bu hala düşərlər.

Bu, kifayət qədər məlum və aydındır ki, hər bir kəs öləndən sonra öz hərəkətlərindən və əməllərindən agah olacaq. Qüdrət Günəşinə and olsun ki, həmən anda Həqiqət əhlini təsvirəgəlməz bir sevinc bürüyər. Günaha batanlar isə ağlasığmaz qorxuya, iztiraba və dəhşətə düşərlər. Xoş o kəsin halına ki, imanın əbədi və ləziz şərabını Dinlər Sahibinin lütf və inayət əlindən alıb içdi...

Bu gün Allahın dostları zühura və onun üzə çıxardıqlarına nəzər salmalıdırlar. Bir çox keçmiş rəvayətlərin əsası olmamışdır və yoxdur. Və əvvəlki məzhəblərin dərk etdiklərinin və kitablarında yazdıqlarının əksəriyyəti nəfsin istəklərindən irəli gəlmişdir. Gördüyünüz kimi, insanların Allah kəlamına verdiyi şərhlərin və təfsirlərin çoxu həqiqətdən uzaqdır. Necə ki, bu, pərdə götürüləndən sonra məlum və aydın oldu və onlar özləri də təsdiq etdilər ki, Allah kəlamından bir kəlməni belə dərk etməmişdilər. Bunları deməkdə məqsəd odur ki, əgər Allahın dostları qəlblərini və qulaqlarını əvvəllər eşitdiklərindən təmizləsələr və bütün diqqətlərini Əmrin Məzhərinə və Onun aşkara çıxardıqlarına yönəltsələr, bu, Allahın yanında ən çox bəyənilən bir iş olar...

Həmd elə və şükr edənlərdən ol! Mənim tərəfimdən Allahın Öz məhəbbətinə layiq gördüyü və uğur qazandırdığı dostlara salam yetir. Həmd olsun Allaha— aləmlərin Rəbbinə!

š 87 ›

Bir də sual vermişdiniz ki, nə üçün tarix kitablarında bəşərin Atası Adəmdən əvvəlki peyğəmbərlər və o zamanın sultanları barədə bir şey yazılmayıb. Belə bir yazının yoxluğu onların mövcud olmamasına dəlalət etməmişdir və etmir. Uzun müddət keçdiyinə və yerdə baş verən dəyişikliklərə görə bu barədə məlumatlar qalmamışdır. Bundan əlavə, Bəşərin Atası Adəmdən əvvəl indi insanlar arasında yayılmış yazı qaydaları və şəkilləri mövcud deyildi. O vaxtlar yazı ümumiyyətlə yox idi və başqa üsullardan istifadə olunurdu. Əgər bunu təfsilatı ilə danışsaq, söhbət uzanar.

Adəmdən sonrakı dəyişikliklərə diqqət yetirin. Əvvəllər yer üzündə indi məlum və məşhur olan dillər və iidi istifadə olunan qaydalar mövcud deyildi. İnsanlar indiki dillərdən fərqlənən bir dildə danışırdılar. Dillərin müxtəlifliyi Babilistan adı ilə məşhur olan yerdə meydana çıxdı. Buna görə də o yer "Babilistan" adlandı ki, bunun da mənası "dillərin müxtəlifliyinin yarandığı yer" deməkdir. Bundan sonra Suriya dili insanlar arasında nüfuz qazandı. Əvvəllər ilahi Kitablar bu dildə nazil olunurdu. O vaxta qədər ki, Xəlil ər-Rəhman (Həzrət İbrahim) ilahi nurla varlıq üfüqündə göründü. O Həzrət İordan çayını keçərkən bir dildə danışdı ki, bu da "ibrani" adlandı. Xəlil ər-Rəhman çayı keçdiyi zaman həmin dildə danışdığından ona "ibrani" adı verildi[26]. Bundan sonra ilahi Kitablar və Səhifələr ibrani dilində nazil oldu. Bir müddət keçdikdən sonra isə o, ərəb dili ilə əvəz olundu...

İndi görün ki, Adəmdən sonra dildə, nitqdə və yazı qaydalarında nə qədər dəyişikliklər olub. Eləcə də Adəmdən əvvəl.

Bu sözləri deməkdə məqsəd odur ki, əzəldən Haqq öz ülvi ucalığında və əlçatmaz yüksəkliyində Özündən başqasının zikrindən üstün olub və həmişə də belə olacaq.

Xilqət də həmişə olmuşdur, Şərəfli Birlik Məzhərləri və Əbədi Qüdsiyyət Şəfəqləri də əvvəl olmayan çağlardan göndərilmiş və insanları Haqqa dəvət etmişlər. Lakin dünyada baş verən dəyişikliklər və təbəddülatlar nəticəsində bir sıra adlar və məlumatlar bizə gəlib çatmamışdır. Kitablarda Tufandan söz açılır. Həmin hadisə zamanı yer üzündə olan bütün şeylər suya qərq olub — istər tarix kitabları, istərsə də digər şeylər. Həmçinin çoxlu fəlakətlər baş verib ki, bu da yaradılmış bir sıra şeylərin məhvinə səbəb olub.

Bütün bünlardan əlavə, yer üzündə mövcud olan tarix kitablarında ziddiyyətlər müşahidə olunur. Müxtəlif millətlərin yazılarında dünyanın yaşı barədə müxtəlif sözlər deyilib və müxtəlif hadisələr qələmə alınıb. Bəzilərinin səkkiz min il tarixi var, bəzilərinin daha artıq, bəzilərinin də on iki min il. Hər kəs Cukun kitabına baxsa, kitablar arasında nə qədər fərq olduğundan hali olar.

Allahın istəyi budur ki, nəzərləri Böyük Mənzərə dikmək, bütün bu ziddiyyətlərə və məlumatlara fikir verməmək lazımdır.

š 88 ›

Əgər siz ariflərdənsinizsə, bilin ki, ədalətin əcacı və mənbəyi zühur günü Allahın Mahiyyətinin Məzhəri tərəfindən əmr olunanlardır. De: Həqiqətən, o, yerlə göy arasında ədalət tərəzisidir. Onun öz Əmri ilə gəlişi yerdə və göylərdə olanları qorxuya salsa belə, həmin Əmr açıq-aşkar ədalətdir. İnsanların Əmrdən qorxuya düşməsi ana südündən ayrılan körpənin ağlamasına bənzər – əgər görənlərdənsinizsə bunu bilin. Əgər insanlar Əmrin mənasını anlasaydılar, qorxuya düşməzdilər, əksinə, sevinər və şükr edənlərdən olardılar...

š 89 ›

Allah kəlamının zavala uğramadığını yəqin etdiyin kimi, Onun mənalarının da heç zaman tükənmədiyini yəqin bil. Bu mənalar yalnız onları bəyan edənlərin və onların sirlərinin xəzinəsi olan kəslərin yanındadır. Və o kəslər ki, müqəddəs kitablara baxıb onlarda hökmranlıq Mücəssəmələrinə etiraz etmək üçün bir şey axtarırlar, onlar ölüdürlər — yerisələr də, danışsalar da, yeyib-içsələr də, diri deyillər.

Ah, əgər Adlar Sahibi olan Rəbbinin öyrətdiklərindən Bəhanın qəlbində gizli saxlananlar aşkara çıxarsa, yer üzündə olanlar ildırım vurmuş kimi donub qalarlar. Çoxlu mənalar var ki, onlar sözlərin libasına sığmır. Və onlardan bir çoxu ifadəyə gəlmir — onları nə bəyan etmək olur, nə də onlara işarə etmək. Bir çoxlarını isə lazımi hazırlıq olmadığı üçün söyləmək mümkün deyil. Necə ki, bu barədə deyilib: "Hər bildiyini deyə bilməzsən, hər dediyinin vaxtı çatmayıb və hər vaxtı çatanı adamlar dinləməyə hazır deyil".

Bu mənalardan elələri də var ki, elmləri şərh etdiyimiz və gizli sirləri aldığımız nurlu şəxslərin irfanına uyğun olaraq, onları söyləməyi dayandırmadıq.

Allahdan diləyimiz budur ki, səni Məlumu tanımağa müvəffəq eyləsin və buna imkan yaratsın. Beləliklə də, sən Dünyəvi elmlərdən əlini üzəsən, çünki "Məluma çatdıqdan sonra elm axtarmaq məzəmmətə layiq bir işdir". Elmin mənbəyindən və mədənindən yapış ki, heç bir dəlili və nurlu kitabı olmadan elm iddiasına düşənlərə ehtiyacın qalmasln..

š 90 ›

Göylərdə və yerdə olan bütün şeylərdə ilahi adlar və sifətlər öz təzahürünü tapır. Belə ki, hər bir zərrədə o Həqiqi Günəşin nuru açıq-aşkar görünür, sanki həmin nur olmasa, Mülk aləmində heç bir şey varlıq libasına bürünməz və mövcudluq şərəfinə layiq bilinməz. Hər bir zərrədə neçə-neçə bilik günəşləri gizlənib və hər bir qətrədə neçə-neçə hikmət dənizləri pünhan olub. Xüsusən insan mövcudatın içərisində bu xalata bürünüb və bu şərafətlə seçilib. Belə ki, bütün ilahi adlar və sifətlər insanın xüsusiyyətlərində ən kamil və ən üstün bir şəkildə təzahür edir. Və bütün bu adlar və sifətlər onda cəmlənmişdir. Buna görədir ki, buyurub: "İnsan Mənim sirrimdir və Mən də onun sirriyəm". Bütün səmavi Kitablarda və ilahi Səhifələrdə bu yüksək və incə mətləbə dəlalət edən çoxsaylı ayələr yazılmış və qeyd olunmuşdur. Necə ki, buyurur: "Biz Öz əlamətlərimizi həm xarici aləmdə, həm də onların öz daxilində mütləq göstərəçəyik".[27] Və başqa bir məqamda buyurur: "Sizin özünüzdə də [Allahın əlamətləri] vardır, məgər görmürsünüz?!"[28] Digər bir məqamda isə buyurur: "Allahı unudan kəslərdən olmayın, çünki o da belələrinə özlərini unutdurdu".[29] Necə ki, Əbədiyyət Sultanı (Həzrət Məhəmməd) — görünməz sarayda olanların ruhu Ona fəda olsun! — buyurur: "Özünü tanıyan Rəbbini də tanıyar".

Xülasə, bu sözlərdə məlum olur ki, bütün şeylər ilahi adlardan və sifətlərdən danışır və onların hər biri öz qabiliyyəti çərçivəsində Allahın tanınmasına doğru yol göstərir və onu nişan verir. Belə ki, Onun sifətləri və adlarının təzahürləri bütün görünən və görünməz şeyləri bürümüşdür. Buna görədir ki, buyurur: "Səndən başqasında Səndən olmayan zühur qüdrəti olsaydı, o Sənə məzhər olardımı?! Kordur o göz ki, Səni görmür". Yenə də Əbədiyyət Sultanı buyurur: "Elə bir şey görmədim ki, onda və ondan əvvəl və sonra Allahı görməyim". Kümeyl rəvayətində isə deyilir: "Əzəl sübhündə bir nur parladı — onun əlamətləri bütün tövhid mücəssəmələrində görünər". İnsan məxluqatın ən şərəflisi və ən kamili olduğu üçün başqaları ilə müqayisədə ilahi əlamətlərin ən güclü dəlili və ən böyük ifadəsidir. İnsanların ən kamili, ən üstünü və ən ləyaqətlisi isə Həqiqət Günəşinin Məzhərləridir — onlardan başqa hər şey onların iradəsi ilə mövcuddur və onların mərhəməti sayəsində hərəkət edir...

š 91 ›

Bu Əmri isbat edən dəlillərdən biri də budur ki, hər bir dövrdə və hər bir əsrdə Görünməz Mahiyyət bəşər qiyafəsində zühur edərkən, bir sıra tanınmayan, dünyaya bağlılığı və mənsəbi olmayan insanlar peyğəmbərlik günəşinin ziyası ilə nurlanaraq, hidayət Ayının işığında doğru yolu tapır və Allahın hüzuruna yetişirdilər. Buna görədir ki, zəmanənin üləmaları və dövranın varlıları onlara istehza ilə yanaşırdılar. Necə ki, həmin yolunu azmışların dilindən buyurur: "Onun (Həzrət Nuhun) tayfasının kafir əyanları dedilər: "Biz Səni yalnız özümüz kimi bir insan sayır, elə ilk baxışda təkcə aramızdakı səfillərin Sənə uyduğunu görürük. Və sizin bizdən üstün olduğunuzu da görmürük. Əksinə, biz sizi yalançı hesab edirik".[30] Beləcə etiraz edib o müqəddəs Məzhərlərə deyirdilər: "Sizin ardınızca yalnız bizim aramızda olan səfillər gedirlər ki_, onlar da heç bir diqqətə layiq deyillər". Məqsədləri bunu söyləmək idi ki, tayfanın üləmaları, varlıları və tanınmış adamları sizə iman gətirməyiblər. Bu və buna bənzər dəlillərlə onlar haqlı olan kəsin yalan danışdığını sübut etməyə çalışırdılar.

Amma bu ən parlaq zühurda və ən əzəmətli səltənətdə bir sıra böyük üləmalar, mükəmməl fəzilət sahibləri və yetkin fəqihlər yaxınlıq və vüsal piyaləsindən içdilər, hədsiz inayətə nail oldular və Cananın yolunda dünyadan və bütün yaranmışlardan keçdilər...

Onların hamısı zühur günəşinin sayəsində doğru yolu tapıb Onun həqiqiliyini təsdiq və etiraf etdilər. Belə ki, onların əksəriyyəti mal-dövlətindən və əhli-əyalından keçdi və Cəlal Sahibinin razılığını qazandı. Onlar Canandan ötrü canlarını qurban verdilər, bütün malik olduqlarını Ona fəda etdilər. Belə ki, onların sinələri düşmən güllələrinə hədəf oldu, onların başları müşriklərin nizələrinin bəzəyinə çevrildi. Elə bir torpaq qalmadı ki, bu mücərrəd ruhların qanını içməsin, elə bir qılınc qalmadı ki, onların boynunu vurmasın. Onların əməlləri sözlərinin doğruluğuna ən yetərli sübutdur. Məgər Yarın yolunda bu cür canlarından keçən və öz fədakarlıqları ilə dünyanı heyrətə salan həmin müqəddəs şəxslərin şəhadəti bu bəndələr üçün kifayət etmirmi?!

Məgər bu, dini bir dirhəmə satan, əbədiyyəti faniliyə dəyişən, yaxınlıq Kövsərini şor bulaqlarla əvəz edən, xalqın malını ələ keçirməkdən özgə istəkləri olmayan bir çox bəndələrin sözlərini inkar etmək üçün kifayət deyilmi?! Göründüyü kimi, onlar hamılıqla dünyanın bər-bəzəyinə uymuş və Ulu Rəbbdən uzaq düşmüşlər.

İndi özünüz insaf edin: sözləri ilə əməlləri bir olan, zahirləri ilə batinləri uyğun gələn, öz hərəkətləri ilə ağılları mat qoyan, dəyanətləri və bədənlərinin dözümü ilə qəlbləri heyrətə salan o şəxslərin şəhadəti eşidilib qəbul olunmalıdır, yoxsa nəfsin istəyi olmadan bir an belə nəfəs almayan, yanlış gümanlar qəfəsindən qurtula bilməyən bu inkarçıların şəhadəti?! Axı bunlar zülməti sevən yarasalar kimi gündüzlər yalnız fani dünyanın nemətlərini əldə etmək üçün başlarını yataqdan qaldırırlar, gecələr isə alçaq işlərin tədbirini görməyincə, rahatlıq tapmırlar; bunlar nəfsin istəklərinə uyaraq, ilahi təqdiri unudublar, gündüzlər qazanc dalınca qaçır, gecələr isə yataqlarını bəzəməklə məşğul olurlar. Hansı şəriətdə və hansı məzhəbdə caizdir ki, bu cür məhdud şəxslərin etirazına qoşularaq, haqqın rizası naminə öz canlarından, mallarından, adlarından, sanlarından, şöhrətlərindən və şanlarından keçən kəslərin sözlərini qəbul və təsdiq etməkdən boyun qaçırasan?!..

Onlar necə də eşq və məhəbbətlə, şövq və həyəcanla canlarını Sübhanın yolunda fəda etdilər! Bu ki hamıya aydın və bəllidir! Belə olan halda bu Əmri necə kiçiltmək olar?! Hansı əsrdə belə əzəmətli Əmr zahir olub?! Əgər bu əshabələr də Allahın yolunda mücahid sayılmasalar, onda daha kim mücahid sayılmalıdır?! Məgər onlar şöhrət, dövlət və sərvətmi istəyirdilər?! Onların Haqqın rizasından özgə məqsədləri var idimi?! Əgər həmin əshabələr bütün bu qəribə əlamətləri və heyrətamiz hərəkətləri ilə birlikdə yanlış yolda olublarsa, onda daha kim haqlı olduğunu iddia etməyə layiqdir?! And olsun Allaha, əgər insanlar əmrin sirləri üzərində düşünsələr, onların bu hərəkətləri yer üzündə olanların hamısı üçün yetərli bir sübut və danılmaz bir dəlildir. "Zülm edən kəslər isə hansı fəlakətlə üzləşəcəklərini tezliklə biləcəklər"...

İndi bu sədaqətli şəhidlərə diqqət yetirin ki, Kitabın mətni onların sözlərinin doğruluğunu təsdiq edir. Siz gördünüz ki, onların hamısı canını, malını, əhli-əyalını və malik olduğu bütün şeyləri fəda etdilər və Cənnətin uca qəsrlərinə yüksəldilər. Ola bilərmi ki, bu uca şəxsiyyətlərin və fədakar kəslərin bu yüksək və əzəmətli Əmri təsdiq edən şəhadəti məqbul sayılmasın, amma qızıldan ötrü dinlərindən keçən, başda oturmaq naminə ən Başda olandan qaçan bu dəstənin bu aşkar nuru inkar edən şəhadəti qəbul olunsun?! Halbuki bütün insanlar artıq onları tanımışlar və dərk etmişlər ki, onlar Allahın dini yolunda nəinki canlarından, mallarından və digər şeylərindən, hətta dünyəvi mənsəblərinin bir zərrəsindən belə keçməzlər...

š 92 ›

Allahın Kitabı aşkardır və Kəlamı səslənir. Lakin ondan yapışan və onun yayılması üçün çalışan kəslər gözə dəymir — kiçik bir dəstədən savayı. Həmin kiçik dəstə aləmin misli üçün qırmızı İksir və Adəm övladının sağalması üçün ən böyük dərmandır. Əbədi həyat bu ən şərəfli, ən ecazkar və ən uca Əmrin qəbul edilməsinə bağlıdır.

Ey Allahın dostları, bu Məzlumun sədasını eşidin və İlahi Əmrin yüksəlişinə səbəb olan işlərdən yapışın! Həqiqətən, O istədiyi kəsi doğru yola yönəldər. Bu, elə bir Əmrdir ki, onun sayəsində zəiflər qüvvət bəzəyi ilə görünər, yoxsullar sərvət çələngi ilə zinətlənər. Dostluq və birlik ruhu ilə bir-birinizlə məsləhətləşin və qiymətli ömrünüzü dünyanın islah edilməsinə, Əzəl hökmdarının Əmrinin yayılmasına sərf edin. Həqiqətən, O hamıya yaxşı işlər görməyi əmr edir və insanın məqamına əksiklik gətirən bütün şeyləri qadağan edir...

š 93 ›

Bütün şeylər öz səviyyələri çərçivəsində və müəyyən bir məqamda Allahın əlamətləri olmuş və olacaqdır. Nurlu Sultanın adlar və sifətlər səltənətində təzahür etdiyi məqamda bütün şeylər Onun əlamətinə çevrilir. Bu halda əlamətlərdən savayı bir şey görünmədiyi üçün yaxınlıq və uzaqlıq barədə təsəvvürlərə yer qalmır...

Əgər Allahın qüdrət Əli şeylərdən Onun əlaməti olmaq xüsusiyyətini alsa, dünyada heç bir şey gözə dəyməz. Gör sənin Pərvərdigarın nə qədər pak və müqəddəsdir, Onun səltənəti və hökmranlığı necə də əzəmətlidir! Əgər Onun - qoy Onun şəni ucalsın! — adları və sifətlərinin təzahürləri olan məxluqat və mövcudat müəyyən bir məqamda yaxınlıq və uzaqlıq anlayışlarından yüksəkdə durursa, gör Onun Özünün Mahiyyəti nə qədər ucadır...

Şairin: "Yar mənə məndən yaxındır; Qəribə burasıdır ki, mən Ondan uzağam" — beytini hansı məqsədlə yazdığı barədə düşün... Haqq buyurub ki, Mən insana onun şah damarından da yaxınam. Buna görə də şair deyir: baxmayaraq ki, Həzrət Məhbubun təzahürü mənə şah damarımdan da yaxındır və mən də bu məqamı yəqin bilir, bu rütbəni təsdiq edirəm, bununla belə, mən Ondan uzağam. Yəni Rəhmanın qərar tutduğu yer və Rəbbin təzahür etdiyi taxt olan qəlb Onun zikrindən qafildir və başqaları barədə düşünməklə məşğuldur, Ondan uzaq düşərək, dünyaya və onun çirkabına meyl edir.

Haqq özlüyündə yaxınlıq və uzaqlıq məfhumlarından yüksəkdə durur. O, bu məqamlardan ucadır və Onun bütün şeylərlə əlaqəsi bərabərdir. Yaxınlıq və uzaqlıq məzhərlərin özündə meydana çıxır.

Bu, aydın bir məsələdir ki, qəlb — Rəhmanın təzahür etdiyi taxtdır. Necə ki, keçmiş müqəddəs hədislərdə bu məqamı bəyan etmiş və o çümlədən buyurmuşuq: "Mən yerə və göyə sığmaram, lakin mömin bəndəmin qəlbinə sığaram". Rəbbin zühur etdiyi yer və Rəhmanın nur saçdığı məkan olan qəlb bir çox hallarda Nur Sahiblərində qafil olur. Bu cür qəflətdə olarkən, o, Haqqdan uzaqdır və ona "uzaq" deyilməsi Düzgündür. Zikr etdiyi zaman isə qəlb Haqqa yaxınlaşır və ona "yaxın" adı yaraşır. Buna da diqqət yetir ki, insan bir çox hallarda hətta özündən də qafil olur, lakin haqq özünün hər şeyi əhatə edən elmi ilə daim onu xatırlayır, parlaq Günəşin nuru həmişə açıq-aşkar onun üstünə işıq saçır. Buna görə də O, təbii ki, hamıdan yaxın olmuş və olacaqdır. Çünki O hər şeyi Bilən, hər şeyi Görən və hər şeyi Əhatə edəndir, insan isə qafildir və özündə olan sirlərdən bixəbərdir...

Bütün şeylərin Allahın əlamətləri olması barədə sözlərimizdən belə təsəvvür yaranmasın ki, Allah eləməsin, xeyirxah və ya zalım, müşrik və ya mömin olmasından asılı olmayaraq, bütün insanların məqamı birdir. Yaxud da Qüdrətli və Şərəfli Haqq ilə məxluqat arasında birbaşa əlaqə və rabitə mövcuddur. Necə ki, bəzi cahillər öz yanlış xəyallarının səmasına ucaldıqdan sonra tövhidi belə mənalandırmışlar: bütün şeylər Haqqın əlamətləridirsə, deməli, onlar arasında heç bir fərq yoxdur. Bəziləri isə bundan da qabağa gedərək, əlamətləri haqqa şərik etmiş və Ona bənzətmişlər. Sübhanallah! Həqiqətən, O Öz Mahiyyətində yeganədir, öz sifətlərində yeganədir! Ondan başqaları nəinki Onun Özünün, hətta Onun adlarından birinin, Onun sifətlərindən birinin təzahürü qarşısında bir heçdir.

And olsun Rəhman adıma ki, Uca Qələm bu sözləri yazarkən iztirab keçirir və titrəyir. Əbədi və əzəmətli dəryanın dalğaları yanında fani bir damlanın nə dəyəri ola bilər?! Əzəli Varlığın qarşısında yaradılmış və heç olan şeylər barədə nə demək olar?! Bu cür fikirlərə və sözlərə görə böyük Allah bizi bağışlasın. De: Ey insanlar, mövhumi şeylərin Qəyyumla nə əlaqəsi və məxluqatın haqqa nə oxşarlığı ola bilər?! Axı bunlar Onun Qələminin təsiri ilə yaranmışlar və həmin təsirin özü də bütün şeylərdən müqəddəs, pak və ucadır. Bu məqamdan keç və ilahi əlamətlər məqamına diqqət yetir: Günəş ilahi əlamətlərdən biridir. Məgər onu zülmətlə bir məqamda görmək olarmı?! Haqq olan Allaha and olsun ki, yox! Qəlbini toz basanlardan və gözləri əyri görənlərdən başqa heç kəs bunu söyləməz. De: Özünüzə diqqət yetirin. Dırnağlarınız da, gözləriniz də sizə məxsusdur. Məgər onların hər ikisi sizin üçün eyni məqama və eyni dəyərəmi malikdir?! Əgər "Bəli!" söylənilərsə, de: Şərəfli Rəbbinizə yalan danışırsınız, çünki bunlardan birincisini kəsib atır, ikincisini isə canınız kimi əziz tutursunuz. Rütbə və məqamı aşmaq çaiz deyil, səviyyələri gözləmək lazımdır, yəni hər bir şeyi öz məqamında görmək gərəkdir.

Bəli, mənim təsirli Adımın Günəşi bütün şeylərə saçanda, hər bir şeydə təyin olunmuş miqdarda məziyyət və fayda əmələ gəldi. Necə ki, məsələn, zəhər öldürücü bir şey olsa da, öz məqamında onun müsbət təsirə və faydaya malik olduğu müşahidə edilir. Şeylərdəki bu təsir gücü həmin mübarək Adın təsirindəndir. Pakdır adların və sifətlərin xaliqi! Qurumuş ağacı yandırarlar və təzə-tər ağacın kölgəsində məskən salıb onun meyvələrindən dadarlar.

İlahi məzhərlərin zamanında insanların çoxu bu cür nalayiq sözlər söyləmişlər. Necə ki, ilahi Kitablarda və səmavi Səhifələrdə bütün bunlar təfsilatı ilə nazil olunmuşdur.

Tövhid — bütün şeylərdə haqqın təzahürünün əlamətini görməkdir, xilqəti haqqa bərabər tutmaq deyil. Məsələn, "Rəbb" adının günəşinin bütün şeylərdə nur saçmasına diqqət yetirin. Belə ki, bütün şeylərdə bu adın təzahürünün əlamətləri müşahidə edilir və hamının tərbiyəsi ondan asılıdır. Tərbiyə də iki cürdür. Biri bütün şeyləri əhatə edir, yəni Allah hamını tərbiyələndirir və ruzi verir. Buna görə də O Özünü "Aləmlərin Rəbbi" adlandırmışdır. Digəri isə yalnız bu Adın kölgəsində bu əzəmətli zühura daxil olan kəslərə məxsusdur. Ondan kənarda qalan şəxslər isə bu məqamdan məhrum olmuş və bu ulu Adın mərhəmət səmasından nazil olan Birlik süfrəsindən uzaq düşmüşlər. O şəxslərlə bu şəxslər arasında nə əlaqə ola bilər? Əgər pərdə qaldırılarsa, kainatda olanlar Allaha üz tutaraq Onun məhəbbəti naminə aləmdən əlini üzənlərin məqamlarını görər və ildırım vurmuş kimi donub qalarlar.

Tövhid əhli, deyildiyi kimi, bu iki tayfada həmin iki Adın təzahürünü müşahidə edər, çünki təzahür olmazsa, hər şey məhv olar.

Həmçinin "Vahid" Adının Günəşinin parıltısına Diqqət yetir. O bütün şeylərə nur saçıb, yəni bütün şeylərdə Allahın birliyinin əlaməti özünü göstərir. Belə ki, bütün şeylər Haqdan söz açır, Onun hökmranlığına, Onun vahidliyinə və Onun qüdrətinə dəlalət edir. Bu təzahür — Onun mərhəmətidir ki, hər şeyi bürüyüb. Lakin müşriklər bu təzahürdən qafildirlər, buna görə də yaxınlıq və görüş hüququndan məhrum olmuşlar. Göründüyü kimi, bütün müxtəlif millətlər Onun vahidliyini təsdiq edir, Onun yeganəliyini etiraf edirlər. Əgər bu insanlarda Allahın vahidliyinin əlaməti olmasaydı, onlar heç vaxt mübarək: "Ondan başqa Allah yoxdur" — kəlamını qəbul etməzdilər. Bununla belə, onlar həqiqətdən qafil və uzaqdırlar və Allahın yanında tövhid əhlindən sayılmırlar, çünki onlar nurlu Sultanı dərk etməmişlər. Müəyyən mənada müşriklərdə müşahidə olunan bu təzahür tövhid əhlinin saçdığı nurun inikasıdır. Bunu qəlb sahiblərindən başqa kimsə anlamaz, Tövhid əhli isə bu Adın ən yüksək rütbəli məzhərləridir. Məhz onlar ilahi piyalədən birlik şərabı içmiş və Allaha doğru üz tutmuşlar. Bu müqəddəs şəxslərlə o uzaq düşmüş kəslər arasında haradan əlaqə ola bilər?..

İnşaallah, sən iti gözlə baxıb bütün şeylərdə Əzəl Sultanının təzahürünün əlamətini müşahidə edərsən və o ən müqəddəs və ən pak Mahiyyətin bütün şeylərdən uca və üstün olduğunu görərsən. Allahın vahidliyinə və yeganəliyinə inamın əsası və cövhər budur. Allah vardı və heç bir şey Onunla deyildi. İndi də O necə vardısa, elədir. Ondan başqa Allah yoxdur. Odur Yeganə, Vahid, Qüdrətli, Ulu və Əzəmətli!

š 94 ›

İndi də sənin iki Allahın mövcudluğuna dair sualların barədə. Çəkin, çəkin, Rəbbin olan Allaha şərik qoşma! O əzəldən vahid, yeganə, bənzərsiz, dəyişməz, pak, əbədi, daimi və qəyyumdur. O, Mülk aləmində heç kəsi Özünə şərik tutmayıb, Onun vəziri, bənzəri, əvəzi, və oxşarı yoxdur. Dünyanın bütün zərrələri buna şəhadət verirlər, eləcə də uca məkandakı nurlu üfüqdə olanlar və adları ərşdə xatırlananlar bundan söz açırlar.

Allahın Özünün Özü üçün şəhadət verdiyinə sən də özlüyündə şəhadət ver ki, Ondan başqa Allah yoxdur, Ondan savayı hər şey Onun əmri ilə yaranıb, Onun izni ilə qurulub, Onun hökmünə tabedir, Onun şərəfli yeganəliyinin işləri qarşısında bir heçdir, Onun şərəfli birliyinin təzahürləri önündə puçdur. Həqiqətən, O əzəldən və həmişə Öz Mahiyyəti baxımından vahiddir, Öz sifətlərinə görə bənzərsizdir, öz əməlləri baxımından misilsizdir. "Oxşar" sözü yalnız Onun xəlq etdiklərinin vəsfində, "şərik" anlayışı yalnız Onun bəndələrinin təsvirində işlədilə bilər. Onun Özü isə xəlq etdiklərinin vəsfindən üstündür, çünki O, ucalıq zirvəsində və əlçatmazlıq yüksəkliyində təkdir. Aləmdəkilərin könül quşları Onu tanımağın müqəddəs havasına doğru uca bilməz. O, məxluqatı yaratdı və onun əmrinin bircə kəlməsi ilə mövcudat meydana gəldi. Onun İradəsinin barmaqları ilə hərəkətə gələn Qələmdən süzülmüş bir kəlmə ilə yaranan şey Onun şəriki və dəlili ola bilərmi?! O elə ucadır ki, heç kəsin işarəsi ilə göstərilməz və heç kimin idrakı ilə dərk olunmaz. Ondan başqa hamı Onun qapısını kəsdirən yoxsuldur, Onun qüdrətinin təzahürü qarşısında acizdir, onun səltənətində bir quldur. Onun isə aləmdəkilərə ehtiyacı yoxdur. İbadət zamanı bəndələrlə Onun "Məbud" adı arasında, yaxud məxluqatla Onun "Xaliq" adı arasında yaranan əlaqə Onun insanlara mərhəmətindən doğur, onların buna haqqı çatmasından irəli gəlmir. Bütün yəqinlik hasil edənlər və bəsirət sahibləri buna şəhadət verir.

š 95 ›

Sənin Pərvərdigarının və aləm əhlinin Pərvərdigarının Kitabında nemətin tükənməz səviyyələri müəyuən olunub və həmişə də olacaq. İnsan vücuduna bəxş edilmiş ilk və başlıça nemət ağıldır və ondan məqsəd Şərəfli haqqı tanımaqdır. Dərk edən odur, yol göstərən odur, izah edən odur. Rütbəçə ikinci nemət görmə qabiliyyətidir, çünki ağıl gözün şahidliyi vasitəsilə bilgi əldə edir. Eləcə də eşitmə, duyma və sair bu kimi nemətlər insan vücudunda görünür və müşahidə olunur. Ucadır, ucadır qadir Allah ki, bu qabiliyyətləri insan vücudunda xəlq etmiş və aşkara çıxarmışdır. Onların hər birində Şərəfli haqqın əzəmət, qüdrət, qüvvət və vüsətinin əlamətləri üzə çıxır və müşahidə olunur. Bütün bədəni bürüyən lamisə qüvvəsi barədə düşün. Eşitmə və görmə qabiliyyətlərinin müəyyən bir məkanı olduğu halda, lamisə qüvvəsinin məkanı bütün bədəndir. Onun əzəməti necə də yüksəkdir və səltənəti necə də böyükdür!

Bu deyilənlər insanın məqamına aiddir. Lakin ən ümumi və həqiqi ilahi nemət zühurun özüdür ki, bütün zahiri və batini nemətlər ondan doğur. Əslində ilkin Səmavi Süfrə o olub və o da olacaq. Ən əzəmətli dəlil, ən güclü sübut, ən kamil nemət, ən üstün mərhəmət, ən yüksək inayət və ən böyük fəzilət odur. Bu gün onu qəbul edən hər bir kəs ilahi nemətə nail olar. Rəbbinin bu böyük mərhəmətinə şükr elə və de: Həmd olsun Sənə, ey ariflərin Məqsədi!

š 96 ›

Uca Qələm hər zaman çağırır, lakin eşidən azdır. Dünyanın müxtəlif bər-bəzəkləri Adlar səltənətinin sakinlərini özünə məşğul edib, halbuki görən və eşidən hər bir kəs onun faniliyinə şəhadət vermişdir və verir.

Bu əsrdə bütün yer əhli hərəkətdədir, lakin hələ heç kəs bunun səbəbini tapmayıb və mahiyyətini anlamayıb. Görürük ki, Qərb əhalisi əslində heç bir faydası olmayan cılız bir şeydən yapışıb, özü də onun meydana çıxıb yüksəlməsi yolunda minlərlə canı qurban vermiş və verməkdədir. İran əhalisi isə sədası, ülviyyəti və əzəməti bütün aləmi bürümüş bu möhkəm və sarsılmaz əmrin zühuruna baxmayaraq, ölgün və solğun bir haldadır.

Ey dostlar, Öz qədrinizi və məqamınızı bilin. Çəkdiyiniz zəhmətləri onun-bunun mövhumi təsəvvürləri ilə hədər etməyin. İrfan səmasının ulduzları və sübh çağının nəsimləri sizsiniz. Hamının həyatının asılı olduğu axar sular sizsiniz. Kitabın hərfləri sizsiniz. Tam birlik və ittifaqla səy göstərin ki, bəlkə İlahi günə yaraşan şeyə nail oldunuz. Doğrusunu deyirəm: fəsad, çəkişmə və ağlın ikrah etdiyi şeylər insanın şəninə layiq olmamışdır və layiq deyildir. Bütün qüvvənizi ilahi Əmrin təbliğinə sərf edin. Kim bu uca məqama layiqdirsə, özü bu işə başlasın, əks-təqdirdə bütün binaların təməlini sarsıdan, dağları parçalayan və insanları mat qoyan bu Əmri yaymaqdan ötrü özünə bir vəkil tutsun. Əgər bu Günün məqamı aşkarlanarsa, insanlar onun bir anını yüz min canla istəyər və arzulayarlar. Və təbii ki, dünyadan və onun sərvətlərindən əllərini üzərlər.

Bütün işlərə hikmətlə yanaşın və ona təşəbbüs göstərib ondan yapışın. İnşaallah, hamınız Allahın istədiyini yerinə yetirər və Onun övliyalarının məqamını anlamağa nail olarsınız ki, Onun xidmətində dayanır və Ona tərif söyləyirlər. Onlara Allahın şərəfi, göylərdə və yerdə olanların şərəfi, yüksək behiştdə və uca cənnətdə olanlar şərəfi nəsib olsun!

š 97 ›

Bəzi müşriklərin insanlara təlqin etdiyi şübhələrdən biri də budur ki, qızıl misə çevrilə bilərmi? De: And olsun Rəbbimə ki, bəli! Lakin onun elmi Bizim yanımızdadır. Biz kimə istəsək, yanımızdakı elmi öyrədərik. Kimin buna şübhəsi varsa, qoy Rəbbi olan Allahdan diləsin ki, bunu ona göstərsin və ona yəqinlik bəxş etsin. Əgər siz anlayansınızsa, bilin ki, misin qızıl rütbəsinə yetişməsi qızılın əvvəlki halına qayıda bilməsinə aşkar bir dəlildir. Bütün filizlər çəki, görünüş və maddə baxımından bir-birinə çevrilə bilərlər, lakin onun elmi Bizim yanımızdakı gizli kitabdadır...

š 98 ›

...De: Ey üləma tayfası! Allahın Kitabını öz yanınızda olan qaydalar və elmlərlə ölçməyin, çünki O, məxluqat arasında Haqqın tərəzisidir. İnsanların yanında olan şeylər bu böyük tərəzidə çəkilər, həm də öz-özünə — bunu bilin!

Mənim inayət gözüm sizin halınıza ağlayır, çünki siz gecə-gündüz, səhər-axşam çağırdığınız Kəsi tanımadınız. Ey insanlar, ağ üzlərlə və işıqlı könüllərlə o mübarək və qırmızı məkana üz tutun ki, orada Sidrətül-müntəha car çəkir: "Həqiqətən, Məndən — Qoruyan və Qəyyumdan başqa Allah yoxdur!"

Ey üləma tayfası! Sizlərdən kiminsə qüdrəti çatarmı ki, kəşf və irfan meydanında Mənə rəqib olsun, yaxud hikmət və bəyan səhnəsində Mənimlə yarışsın?! Mərhəmətli Rəbbimə and olsun ki, yox! Dünyada olanların hamısı fanidir, bu isə Qüdrətli və Sevimli Rəbbinizin üzüdür.

Ey insanlar, Biz elmləri Məlumu tanımaqdan ötrü müəyyən etdik, siz isə onu bütün gizli işləri aşkara çıxaran Kəsin nuru qarşısında özünüz üçün bir pərdəyə çevirdiniz. Əgər siz kəlam günəşinin doğduğu üfüqü tanısaydınız, bütün məxluqatdan və onlarda olanlardan əl çəkib bu bəyənilmiş məqama üz tutardınız.

De: Bu, elə bir səmadır ki, orada Ana Kitab saxlanılır — bunu anlayın. Bu, O Kəsdir ki, Onun sayəsində qaya dilə gəldi və Sidrə mübarək torpaqda ucalan Tur dağında nida etdi: "Hökmranlıq — Hər şeyin Sahibi, Qüdrətli və Mehriban Allaha məxsusdur!"

Biz mədrəsələrə getməmişik və sizin yazdıqlarınızı oxumamışıq. Eşidin, bu Ümmi sizi Əbədi Allaha doğru dəvət edir. Əgər siz başa düşsəniz, bu sizə yer üzünün bütün xəzinələrindən xeyirlidir...

š 99 ›

Dünyanın bütün bölgələrində imanın gücü və bünövrəsi zəifləyib — böyük bir dərman lazımdır. İnsanları mis qarası tutub — qüdrətli bir İksir gərəkdir. Ey Həkim, məgər qələbə tacında o qüdrət varmı ki, bütöv bir şeydən müxtəlif hissələri dəyişdirib xalis qızıl məqamına çatdırsın?! Belə bir dəyişmə çətin və müşkül görünsə də, səmavi qüvvə ilə insani qüvvəni dəyişdirmək mümkündür. Bu Məzlumun nəzərində bu qüvvəni dəyişdirən şey İksirdən də böyükdür. Bu məqam və bu qüdrət isə Allah kəlamına məxsusdur...

š 100 ›

Birlik carçısı ilahi məqamdan nida edir: Ey dostlar, müqəddəs ətəyi dünyanın palçığına bulaşdırmayın, nəfsinizin və ehtirasınızın istəyi ilə danışmayın. And olsun Əmr üfüqünün Günəşinə ki, bütün parlaqlığı ilə məhbəs səmasından işıq saçır! Varlığın qibləsinə üz tutanlar bu gün görünən və görünməz bütün şeylərdən pak və təmiz olmalıdırlar. Əgər onlar təbliğlə məşğul olsalar, tam diqqətlə, xalis fədakarlıq və təmənnasızlıqla, yüksək səy və pak qəlblə hər yana üz tutub İxtiyar Sahibinin ətrini yaymalıdırlar. Bu şəxslərin yol azuqəsi Allaha təvəkkül, libası isə ulu və nurlu Rəbblərinə məhəbbət olmalıdır ki, onların sözlərinin təsiri olsun.

Bu gün nəzərlərini nəfsin istəklərinə və fani dünyanın sərvətlərinə dikən şəxslər Bizdən çox-çox uzaq düşmüşlər. Əksər vaxtlar Rəhmanın məkanında dünya malı olmamışdır və onun ətrafına fırlananlar böyük ehtiyac çəkmişlər. Bununla belə, Uca Qələmin məşriqindən dünya malından danışan və ya ona işarə edən bir kəlmə də çıxmamışdır. Kim müqəddəs məkana bir hədiyyə göndərməyə müvəffəq olubsa, öz fəzlimizin əlaməti olaraq onu qəbul etmişik, baxmayaraq ki, əgər Biz yer üzünün bütün sərvətinə yiyələnmək istəsək, heç kimin "niyə?" və "nə üçün?" deməyə cürəti çatmaz. Bundan qəbahətli bir iş ola bilməz ki, Haqqın adından insanlar arasında dilənçilik edəsən.

Cənabınız və Haqqın əshabələri bütün insanları böyük paklığa və hədsiz müqəddəsliyə dəvət etməlidir ki, Onun dostlarından Əbhanın köynəyinin ətri duyulsun. Varlılar isə yoxsullara diqqət yetirməlidirlər, çünki Allahın yanında səbr edən yoxsulların məqamı böyükdür. Çanıma and olsun ki, Allahın istədiyindən başqa, bu məqamla müqayisə ediləcək bir məqam yoxdur! Xoş o yoxsulun halına ki, səbr edər və öz yoxsulluğunu gizli saxlar və o varlının halına ki, ianə verər və özündən bir iz qoyar. Allahın köməkliyi ilə yoxsullar da çalışmalı və bir işlə məşğul olmalıdırlar. Bu, elə bir məsələdir ki, bu əzəmətli zühurda hər bir kəsə vacib buyurulub və Allahın yanında gözəl əməllərdən sayılır, Kim buna əməl edərsə, əlbəttə, Qeybdən ona kömək yetişər, çünki Allah Öz fəzli sayəsində istədiyi kəsi varlı edər. Həqiqətən, O hər şeyə qadirdir...

Ey Əli, Allahın dostlarına de ki, insanlığın ilkin şərti insafdır və bütün işlər ondan asılıdır. Bu Məhbusun çəkdiyi əziyyətlər və müsibətlər barədə bir qədər düşünün — O bütün ömrü boyu düşmənlərin əlində əsir olub, Allaha məhəbbətin yolunda hər gün yeni bir bəla ilə üzləşib və nəhayət, Allahın Əmri bəndələr arasında ucalıb. İndi əgər bir kəs öz yanlış xəyalları ilə gizli və aşkar şəkildə insanlar arasında təfriqə salmaqla məşğul olarsa, onu insaf əhlindən saymaq olarmı?! Aləmlərə hökmran olan Allaha and olsun ki, yox! Canıma and olsun, Allahın Əmri üçün və bilmədiklərini deyən, anlamadıqlarını özlüyündə təsəvvür edən kəslərdən ötrü Mənim könlüm ağlayır və gözlərim yaş tökür.

Bu Gün hamı İsmi-Əzəmə üz tutmalıdır — ondan başqa pənah aparılası sığınacaq yoxdur — və bütün insanları birləşdirməlidir. Əgər bir şəxs ən yüksək məqama malik olduğu halda, insanların böyük dənizin sahillərindən uzaq düşməsinə və bəşəri ölçülər çərçivəsində zühur edən bəyənilmiş və bəlli vücuddan başqa bir şeyə üz tutmasına səbəb olan sözlər söyləyərsə, bütün məxluqatın şəhadətinə görə, o, Rəhmanın ətirli nəsimindən məhrum qalar.

De: İnsaflı olun, ey qəlb sahibləri! Kimdə insaf yoxdursa, onda insanlıq da yoxdur. Haqq bütün insanlardan və onların qəlbində olanlardan xəbərdardır. Haqqın həlimliyi insanların cürətlənməsinə səbəb olub, çünki O, vaxtından əvvəl pərdəni cırmır və mərhəmət üstün olduğundan qəzəbinin təzahürlərinin qarşısını alır. Buna görə də əksər insanlar gizlində törətdikləri işlərdən Haqqın xəbərsiz olduğunu düşünürlər. Yox, and olsun Hər şeyi Bilən və Hər şeydən Xəbərdar olan Allaha ki, hər şey Onun elminin güzgüsündə aşkar, aydın və bəllidir. De: Həmd olsun Sənə, ey zəiflərin eyiblərini gizlədən, şükr olsun Sənə, ey qafillərrin günahlarını bağışlayan!

Biz mövhumatı insanlara qadağan etdik ki, Məlum Sultanı və onun üzə çıxardıqlarını tanısınlar. Hal-hazırda onların əsir olduqlarını görürük. Canıma and olsun, onlar mövhumata bürünüblər, amma bunu anlamırlar. Onların dedikləri də mövhumatdır, amma bunu dərk etmirlər.

Allahdan diləyimiz budur ki, bütün insanları Onu və özlərini tanımağa müvəffəq eyləsin. Canıma and olsun, Onu tanımağa nail olan kəs Onun məhəbbətinin havasında uçar və aləmdəkilərdən əlini üzüb yer üzündə olan heç bir şeyə məhəl qoymaz — o da qalsın ki, öz nəfsinin hökmü ilə Allahın izn vermədiyi şeyləri danışanlara.

De: Bu Gün — eşitmək günüdür. Məzlumun sədasını dinləyin, haqqın adı ilə danışın, Onun zikrinin bəzəyi ilə zinətlənin, Onun məhəbbətinin nuru ilə işıqlanın. Budur qəlblərin açarı və varlığın çilası! Və Allahın İradəsinin barmağından süzülənlərə göz yuman kəs açıq-aşkar qəflətdədir. İmanın şərti sülh və düzgünlükdür, ixtilaf və fitnə-fəsad deyil.

Doğru söyləyən və Etibarlı kəs tərəfindən sənə əmr olunanı insanlara çatdır. Sənə Mənim şərəfim nəsib olsun, ey Mənim adımı çəkən, nəzərlərini Mənə dikən və Rəbbinin tərifini söyləyən!

š 101 ›

Səmavi kitablardan və ilahi ayələrdən məqsəd odur ki, insanlar düzgünlük və biliklə tərbiyə alsınlar, bu da bəndələrdən hər birinin və hamısının rahatlığını təmin etsin. Qəlbə rahatlıq gətirən, insanın böyüklüyünü artıran və onu razı salan hər bir iş Allah tərəfindən qəbul olunacaqdır. İnsan — insaniyyətlə bəzənərsə, onun məqamı uca olar, əks-təqdirdə isə o, bütün məxluqatdan aşağıda durar. De: Ey dostlar, bu Günü qənimət bilin və özünüzü ülvi dənizin feyzlərindən məhrum etməyin! Haqqdan istəyim odur ki, bu Mübarək Gündə hamını pak və təmiz əməl bəzəyi ilə zinətləndirsin. Həqiqətən, o, İxtiyar Sahibidir.

š 102 ›

Ey bəndələr, sizə doğrusu deyilir, doğrusunu eşidin. Haqq— Onun şəni daha da yüksəlsin! — nəzərlərini bəndələrin qəlbinə dikib, ondan başqa hər şeyi — qurunu və dənizi, sərvəti və zinəti hökmdarların, sultanların və əmirlərin ixtiyarına qoyub. Belə ki, əzəldən bəri "O istədiyini edər" bayrağı Onun zühurlarının önündə görünmüş, parlamış və işıq saçmışdır. Bu gün lazım olan şey hökumətə itaət etmək və hikmətdən yapışmaqdır. Həqiqətən də, yer üzündə insanların mühafizəsini, rahatlığını və əmin-amanlığını təmin etmək səlahiyyəti hökumətin qüdrətli əlindədir. Haqq belə istəmiş və belə müəyyən etmişdir...

Ümid edirik ki, hökmdarlardan biri Allah xatirinə bu məzlum ümmətin köməyinə qalxacaq və bununla da əbədi xatirəyə və daimi duaya nail olacaq. Allah bu ümmətə vacib buyurub ki, ona kömək edənə yardımçı olsun, xidmət göstərsin və əhdinə vəfa eyləsin. Bu ümmət bütün hallarda ona kömək edənin xidmətində durmalı və daim vəfa ipindən yapışmalıdır. Xoş bu sözlərə qulaq asıb əməl edənlərin halına və vay bu yolu tərk edənlərin halına!

š 103 ›

Allah həqiqəti söyləyən dili ilə Özünün bütün Lövhələrində bu sözləri bəyan edib: "Mən o Kəsəm ki, Əbha məqamında qərar tutmuşdur".

Haqq olan Allaha and olsun! Bu əzəmətli, müqəddəs, qüdrətli və mükəmməl məqamının ucalığından O hər şeyi görür, hər şeyi eşidir və bu an belə nida edir: Xoş sənin halına, ey Cavad, çünki sən əvvəllər heç kəsin yetişmədiyi bir şeyə nail oldun. And olsun Haqqa ki, səni gördükdə, uca çənnət əhlinin gözləri sevindi, lakin insanlar bundan büsbütün qafildirlər. Əgər Biz sənin məqamın barədə həqiqəti açıqlasaq, insanların qəlbini heyrət bürüyər və onlar yerlərində donub qalarlar, fani şan-şöhrət sahiblərinin isə nitqi tutular və onlar bunu eşitməkdən qorxub yerə yıxılar və əlləri ilə qulaqlarını tutarlar.

Dünya malına uyaraq, ulu Allahın zikrini unudanlara baxıb kədərlənmə. And olsun Haqqa! Elə bir gün gələcək ki, onlar Qüdrət Sahibinin şiddətli qəzəbinə düçar olacaqlar. Həqiqətən, O, Qadir, Qüdrətli və Qüvvətlidir. O yer üzünü onların çirkabından təmizlər və bunun Özünə yaxın olan bəndələrə keçməsinə imkan verməz.

De: Ey insanlar, sizin diliniz tutulsun və gözləriniz kor olsun, çünki siz ilahi Yusifi çox ucuz qiymətə satdınız. Ey bədbəxtlər və yolunu birdəfəlik azmışlar, məgər siz elə zənn edirsiniz ki, sizin hökmünüz Ondan və Onun Əmrindən üstündür?! Bu, necə də həqiqətdən uzaqdır! Qüdrətli, Uca və Böyük Allahın Özü buna şahiddir.

Tezliklə Onun qəzəbinin tufanı sizi bürüyər və cəhənnəmin külü başınıza tökülər. Aləmin fani şeylərini və bər-bəzəyini toplayaraq Allahdan üz döndərən kəslər həm bu dünyanı, həm də axirəti əldən vermişlər. Çox çəkməz ki, Allahın qüdrətli Əli onları malik olduqlarından məhrum edər və Öz nemətlərinin xalatını onlardan alar. Tezliklə onlar özləri bunu görəcəklər və sən də bunun şahidi olacaqsan.

De: Ey insanlar, bu dünyanın fitnə-felinə uyub yolunuzu azmayın, çünki dünya və onda olan bütün şeylər Onun İradəsinin ovcundadır. O kimə istəyirsə, bəxş edir və kimdən istəyirsə, geri alır. O, İxtiyar Sahibidir. Əgər Onun nəzərində dünyanın bir dəyəri olsaydı, öz düşmənlərinin hətta xardal toxumu qədər də dünyaya yiyələnməsinə heç vaxt imkan verməzdi. Lakin O sizin dünyəvi işlərin çirkabına bulaşmağınıza şərait yaradır və Onun Əmrinə qarşı etdiklərinizə görə sizi cəzalandırır. Əgər siz anlayanlardansınızsa, bu, əslində sizin könüllü olaraq özünüz üçün seçdiyiniz cəzadır. Məgər siz Allahın nəzərində alçaq və faydasız olan şeylərdən ləzzətmi alırsınız?! Halbuki, O, bu şeylərlə şübhə edənlərin qəlbini sınağa çəkir.

š 104 ›

De: Ey yer əhli, doğrusunu bilin ki, sizi qəfil bir bəla gözləyir və ağır bir cəza izləyir. Güman etməyin ki, sizin törətdikləriniz nəzərdən qaçıb. Camalıma and olsun ki, sizin bütün əməlləriniz Uca Qələmlə yaşıl Lövhələrdə qeyd edilib.

š 105 ›

Ey hökmdarlar tayfası, hər şeyin Sahibi gəldi, hökmranlıq Qoruyan və Qəyyum Allaha məxsusdur. Ayıq olun, Allahdan başqa heç nəyə ibadət etməyin və işıqlı könüllərlə üzünüzü Adlar Sahibi olan Rəbbinizə tutun. Bu, elə bir Əmrdir ki, yanınızda olanlar onunla müqayisəyə gəlməz — bunu anlayın.

Biz görürük ki, siz başqaları üçün yıqdığınız şeylərə görə sevinirsiniz və Mənim Qorunan Lövhələrimdən savayı heç kəsin saya bilməyəçəyi aləmlərdən özünüzü uzaq salmısınız. Dünya malına bağlanmağınız sizi son məqsəddən yayındırıb. Bu, sizə yaraşmır — bunu bilin. Qəlblərinizi dünya ehtirasından təmizləyib yerin və göyün Qurucusu olan Rəbbinizin səltənətinə doğru tələsin; O Rəbbinizin ki, dünyada zəlzələlər qopardı və aləmi atıb Gizli Lövhədəki əmrləri tutan kəslərdən başqa bütün qəbilələri ağlatdı.

Bu, elə bir Gündür ki, onda Kəlim Əzəli Varlığın nuruna qərq oldu və dənizləri dolduran piyalədən vüsalın saf suyunu içdi. De: Haqq olan Allaha and olsun, Tur dağı zühur şəfəqinin ətrafına fırlanır və Ruh ilahi səltənətdən nida edir: "Gətirin və gəlin, ey qürur övladları!" Bu, elə bir Gündür ki, Allahın dağı (Kərmel) Onun görüşünə can atır, Sion isə belə söyləyir: "Vədə yetişdi və Uca, Qüdrətli və Sevimli Allahın Lövhələrində yazılanlar aşkara çıxdı".

Ey hökmdarlar tayfası, nurlar məkanında ən Böyük Qanun nazil oldu və İradə Sahibi tərəfindən bütün gizli işlər aşkara çıxarıldı, bununla da Qiyamət yetişdi, Ay parçalandı və bütün qaçılmaz əmrlər şərh olundu.

Ey hökmdarlar tayfası, siz bir qulsunuz. Əsil hökmdar ən gözəl bəzəyi ilə zühur etmişdir və sizi Özünün — Qoruyan və Qəyyumun yanına çağırır. Ehtiyatlı olun ki, təkəbbür sizi zühur məşriqindən məhrum etməsin və dünya sizinlə Səma Qurucusu arasında pərdəyə çevrilməsin. Məqsudun xidmətinə qalxın — O sizi Öz yanında olan bircə kəlmə ilə xəlq etmiş və sizi yaranmış və yaranacaq bütün şeylər üçün Öz qüdrətinin təzahürləri etmişdir.

And olsun Allaha ki, Biz sizin məmləkətlərinizi tutmaq istəyində deyilik, əksinə, Biz könülləri tutmaq üçün gəlmişik, çünki Bəhanın nəzərləri məhz onlara dikilib. Əgər siz anlasanız, buna Adlar Səltənəti şəhadət verir. Öz Mövlasının ardinca gedən kəs dünyadan bütünlüklə üz çevirər — belədir bu bəyənilmiş məqam! Öz saraylarınızı buraxın, sonra da ilahi Səltənətə üz tutun. Bu, axirətdə və dünyada sizə fayda verər. Bilin ki, Cəbərüt Sahibi bunu təsdiq edir.

Xoş o hökmdarın halına ki, Mənim məmləkətamdə Mənim Əmrimin köməyinə qalxar və Məndən başqa hər şeydən əlini üzər. Həqiqətən, o, Allahın Bəha əhli üçün hazırladığı Qırmızı Gəminin əshabələrindən sayılar. Hamı ona ehtiram bəsləməli, onu uca tutmalı və ona kömək etməlidir ki, o mənim görünən və görünməz aləmlərdə olanları Qoruyan Adımın açarları ilə şəhərləri fəth etsin. Bu cür hökmdar bir növ bəşəriyyətin gözüdür, məxluqatın alnında parlayan nurdur, dünyanın bədənindəki kəramət başıdır. Ey Bəha əhli, malınız və canınızla ona kömək edin!

š 106 ›

Dünyanın nəbzi bilikli Həkimin əlindədir. O, dərdi görür və ağılla dərman verir. Hər günün öz sirri var, hər başın öz sevdası. Bugünkü dərdin bir dərmanı var, sabahkının başqa bir dərmanı. Bu Günə diqqət yetirin və bu gündən söz açın. Göründüyü kimi, dünyanı sonsuz dərdlər bürüyüb və onu uğursuzluq yatağına salıb. Xudpəsəndlik şərabından məst olan kəslər bilikli Həkimi onun yanına buraxmayıblar. Odur ki, özlərini də, bütün insanları da çətin vəziyyətə salıblar — nə dərdi bilirlər, nə də dərmanı tanıyırlar. Onlar düzü əyri sanıblar və dostu düşmən biliblər.

Bu Məhbusun sədasını eşidin və ayağa qalxıb deyin, bəlkə yatanlar yuxudan ayıldı. De: Ey ölülər, Allahın bəxşiş əli dirilik suyu paylayır, tələsin və onu alıb için. Bu Gün dirilən kəs heç zaman ölməz və bu Gün ölən kəs heç zaman dirilik tapmaz...

š 107 ›

Sizin Mərhəmətli Rəbbiniz istəyir ki, dünyada olan bütün insanlar vahid ruh və vahid bədən kimi olsunlar. Məxluqatın gözünün bənzərini görmədiyi bu günlərdə Allahın fəzlini və mərhəmətini qənimət bilin. Xoş o kəsin halına ki, Allahın yanında olanlara çatmaq ümidi ilə öz yanındakıları boşlayar. Şəhadət veririk ki, o, şərəfə nail olanlardandır...

š 108 ›

Biz sizin üçün bir vaxt təyin etmişik. Əgər vaxt tamam olarsa və siz üzünüzü Allaha doğru çevirməzsinizsə, onda O hər yandan sizi cəzalandırar və hər tərəfdən sizə əzab küləkləri göndərər. Rəbbinizin cəzası şiddətli olur...

š 109 ›

Ey Kamal, bu Gün ilahi inayətin məqamları hələ gizli saxlanılır, çünki varlıq aləmi onun aşkar edilməsi üçün lazımi qabiliyyətə malik olmamışdır və malik deyildir. Lakin tezliklə Onun tərəfindən bir Əmr zühur edər. Həqiqətən, qoşunların qüvvəti və hökmdarların qüdrəti Onu zəiflədə bilməz. O, həqiqəti danışar və hamını Bənzərsiz və Hər şeyi Bilən Allaha doğru çağırar.

Hamı dünyanı islah etməkdən ötrü xəlq olunub. And olsun Allaha, yer üzündəki yırtıcı heyvanlar tək işlər tutmaq insana yaraşmayıb və yaraşmır. İnsana layiq olan işlər mərhəmət, məhəbbət, şəfqət və bütün aləm əhlinə qarşı dözümlü olmaqdır. De: Ey dostlar, bu saf Kövsər Adlar Sahibinin inayət barmağından süzülür. İçin və Onun adı ilə başqalarına da içirdin - qoy yer üzünün başçıları tam yəqinliklə bilsinlər ki, Haqq nədən ötrü gəlib və onlar nə üçün xəlq olunublar...

š 110 ›

Həzrət Mövcud buyurur: "Ey insan oğulları! Allahın dini və Allahın məzhəbi dünyanın qorunması, birliyi, ittifaqı, məhəbbəti və ülfəti üçündür. Onu nifaq, ixtilaf, düşmənçilik və ədavətin səbəbinə çevirməyin. Budur düz yol və möhkəm, sarsılmaz təməl. Bu təməl üzərində qurulan şeyi dünyanın hadisələri tərpətməz və zamanın gərdişi dağıda bilməz".

Ümidvarıq ki, yer üzünün üləmaları və əmirləri birləşərək dünyanı islah etməyə qalxacaqlar, düşünüb məsləhətləşdikdən sonra indi xəstə olan dünyanın bədəninə tədbir dərmanı ilə şəfa bəxş edəcək və onu sağlamlıq bəzəyi ilə zinətləndirəcəklər...

Başçılar bütün işlərdə orta həddi gözləməlidirlər. Çünki orta həddi aşan hər bir iş təsirlik ölçüsündən məhrum olur. Məsələn, azadlıq, təməddün və digər bu kimi şeylər mərifət əhli tərəfindən bəyənilsə də, orta həddi keçdikdə, ziyanlı nəticələr verir.

İnşaallah, yer üzünün başçılarının və müdrik şəxslərin səyləri sayəsində aləm əhli onlara xeyir verən şeylərdən agah olar. Bu qəflət nə vaxta qədər davam edəcək? Haqsızlıq nə vaxta qədər hökm sürəcək? İnqilab və ixtilaflar nə vaxta qədər baş verəcək? Bu fani Xadimi heyrətə salan odur və eşitməkdən məhrumdur. Bu Bəndənin cənabınıza olan məhəbbəti Xadimi bu yazıları yazmağa vadar etdi, halbuki, əslində hər tərəfdən ümidsizlik yelləri əsməkdədir, dünyadakı qarışıqlıq və çəkişmələr günbəgün artmaqdadır. Hərç-mərçlik əlamətləri müşahidə olunur, çünki indi mövcud olan qaydalar şəraitə uyğun gəlmir. Şərəfli Haqqdan diləyim budur ki, yer əhlini agah etsin, axırını xeyrə calasın və layiqli işlərə şərait yaratsın...

š 111 ›

Ey müxtəlif məzhəblər, birliyə doğru üz tutun və ittifaq nuru ilə nurlanın! Allah xatirinə bir yerə toplaşın və ixtilaf doğuran şeyləri aradan qaldırın ki, bütün aləm ən böyük günəşin nuruna boyansın, insanlar bir şəhərə daxil olub bir taxtda otursunlar. Bu Məzlumun ilk gündən indiyə qədər deyiləndən özkə məqsədi olmayıb və yoxdur.

Şübhə yoxdur ki, bütün məzhəblər Uca Üfüqə üz tutublar və Haqqın Əmrini yerinə yetirirlər. Dövrün tələbinə görə, əmrlər və hökmlər müxtəlif olub, lakin hamısı Allah tərəfindən göndərilib və Onun yanından nazil olub, bəzi əmrlər də insanların itaətsizliyindən doğub. Xülasə, yəqinlik əli ilə mövhumat və ixtilaf yolunu tutun. Budur Ana Kitabdan nazil olan ən uca söz! Əzəmət dili öz yüksək məqamından buna şəhadət verir...

š 112 ›

Neçə illərdir ki, nə yer üzü sakitlik bilir, nə də onun əhalisi. İnsanlar gah müharibə edir, gah da qəfil bəlalardan əzab çəkirlər. Bədbəxtlik və fəlakət yer üzünü bürüyüb, buna baxmayaraq heç kəs agah deyil ki, bunun səbəbi nədir və nə üçün belədir.

Əgər həqiqi Nəsihətçi bir söz deyibsə, onu fəsad cəhdi kimi yozublar və həmin nəsihəti qəbul etməyiblər. İnsan mat qalır ki, nə desin və nə ərz etsin. İki nəfər tapılmır ki, həqiqətən zahirdə və batində bir olsun. Bütün dünyada təfriqə əlamətləri mövcud və aşkardır, baxmayaraq ki, hamı birlik və ittifaq üçün xəlq olunub.

Həzrət Mövcud buyurur: "Ey dostlar, birlik çadırı quruldu, bir-birinizə yad gözü ilə baxmayın. Hamınız bir ağacın meyvəsi və bir budağın yarpağısınız".

İnşaallah, ədalət nuru parlayar və dünyanı haqsızlıqdan təmizləyir. Əgər Şərəfli Haqqın hakimiyyətinin məzhərləri olan hökmdarlar və sultanlar səy göstərib yer əhlinə xeyir verən işlərə başlasalar, dünyanı ədalət günəşi bürüyər və işıqlandırar.

Həzrət Mövcud buyurur: "Dünya nizamının çadırı iki sütun üzərində qurulub: cəza və mükafat..." Başqa bir məqamda isə buyurur: "Ey əmirlər tayfası, dünyada ədalətdən və ağıldan güclü qoşun yoxdur... Xoş o hökmdarın halına ki, yürüyərkən qarşısında ağıl bayrağı, arxasında isə ədalət kitabəsi irəliləyir. Həqiqətən, o, insanlar arasında sülhün alnında parlayan nur, dünyada əmin-amanlıq cənnəti və məkanıdır".

Həqiqətən də, əgər ədalət günəşi zülm və buluddan xilas olarsa, dünya başqa bir dünyaya dönər.

š 113 ›

Ey İranın şəhərdəki (İstanbuldakı) səfiri, məgər sən elə güman edirsən ki, Əmrin ixtiyarı Mənim əlimdədir, yaxud Mənim həbs olunmağımla, alçaldılmağımla, hətta ölümüm və fənaya uğramağımla Allahın Əmri dəyişilə bilər?! Sənin özlüyündə zənn etdiyin səhvdir və sən yanlış xəyala düşənlərdənsən. Həqiqətən, Ondan başqa Allah yoxdur. O Öz Əmrini aşkar edər, Öz dəlilini yüksəldər və Öz İradəsini yeridib elə bir məqama ucaldar ki, sənin əlin və bütün Ondan üz döndərənlərin əlləri ona çatmaz.

Məgər sən elə zənn edirsən ki, Onu nədəsə aciz qoya bilərsən və ya Onun hökmünə və səltənətinə mane ola bilərsən, yaxud da göylərdə və yerdə olanların hamısının Onun Əmrinə qarşı çıxmağa qüdrəti çatar?! And olsun Haqqa ki, yox! Yaranmışlardan heç biri Onu aciz qoya bilməz. Elə isə bu zənnindən əl çək, çünki güman həqiqəti əvəz edə bilməz. Və üzünü o Allaha doğru çevir ki, səni xəlq etdi, sənə ruzi verdi və səni müsəlmanların səfiri eylədi.

Sonra bunu bil ki, O, göylərdə və yerdə olanları bir kəlmə əmri ilə xəlq etmişdir. Onun hökmü ilə yaranan şey necə Onun əleyhinə qalxa bilər?! Allah sizin zənn etdiyinizdən pak və ucadır! Ey ədavət əhli, əgər bu Əmr həqiqətən Allahdandırsa, onda heç kəsin ona mane olmağa qüdrəti çatmaz; əgər Allahdan deyilsə, o zaman sizin üləmalarınız və onların havasına oynayıb etiraz edən kəslər ona kifayət edər.

Məgər sən keçmişdə fironun tayfasından olan bir möminin söylədiyini eşitməmisənmi?! Onu Allah insanlar arasından seçib onlara göndərdiyi və aləmdəkilərə Öz mərhəmətinin əlamətinə çevirdiyi peyğəmbərinə hekayət etmişdir. O belə dedi və Onun söylədiyi həqiqətdir: "Nə üçün "Mənim Rəbbim — Allahdır!" deyən kişini öldürürsünüz? Halbuki, o, Rəbbiniz tərəfindən aydın dəlillərlə gəlmişdir. Əgər o, yalançıdırsa, onun yalanı özünə qalar; əgər doğruçudursa, onun sizə vəd etdiklərinin bəzisi başınıza gələr". Bunu Allah hikmətli Kitabında Öz Sevimlisinə nazil etmişdir.

Amma siz Allahın əmrini və hökmünü eşitmədiniz, Kitabda nazil olan nəsihətlərə qulaq asmadınız və qafillərdən oldunuz. Siz hər ay və hər il neçə-neçə bəndələri qətlə yetirdiniz. Siz öz günlərinizdə o qədər zülmlər törətdiniz ki, məxluqatın gözü onların bənzərini görməyib və tarixcilərdən heç biri onların oxşarı barədə xəbər verməyib. Sizin zülmünüz nəticəsində neçə-neçə südəmər körpələr anasız və atasız qaldı, nə qədər atanın övladı qətlə yetirildi, ey zalımlar tayfası! Nə qədər bacı qardaşının fərağında hönkürüb ağladı, nə qədər qadın ərsiz və arxasız qaldı.

Sizin zülmünüz o həddə qədər yüksəldi ki, siz üzünü ulu və əzəmətli Allahın üzündən döndərməyən Kəsi qətlə yetirdiniz. Barı siz Onu insanlardan bəzilərinin bəzilərini öldürdüyü kimi öldürəydiniz. Yox, siz onu elə bir tərzdə qətlə yetirdiniz ki, bunun bənzərini insanların gözü görməyib. Onun halına göylər ağladı, Allaha yaxın kəslərin ürəkləri sızladı. Məgər O sizin peyğəmbərinizin övladı deyildimi? Məgər O sizin aranızda peyğəmbərin nəslinə mənsubluğu ilə tanınmırdımı?! Elə isə nə üçün siz Onunla əvvəllər heç kəsin etmədiyi bir şəkildə rəftar etdiniz?! And olsun Allaha, varlığın gözü sizin kimisini görməyib! Siz peyğəmbərinizin övladını öldürdükdən sonra sevinc içərisində öz yerlərinizdə oturub şadlıq etdiniz. Siz əvvəllər sizin kimi hərəkət edənlərə lənət oxuyurdunuz, amma özünüzdən qafil idiniz. İndi özün insaf et: məgər sizin pisləyib lənətlədiyiniz kəslər sizin etdiklərinizdən başqa bir şeymi etmişdilər?! Onlar öz peyğəmbərlərinin övladını necə qətlə yetirmişdilərsə, siz də öz peyğəmbərinizin övladını eləcə öldürdünüz. Onlar nə törətmişdilərsə, siz də onu törətdiniz. Sizinlə onlar arasında nə fərq var, ey fəsad əhli?!

Siz Onu qətlə yetirdiyiniz zaman Onun dostlarından biri qisas almaq üçün ayağa qalxdı. Onu heç kəs tanımırdı və onun işi hamıdan gizli idi. O nə etdisə, olub keçdi. İndi siz buna görə heç kəsi günahlandırmamalısınız, əksinə, əgər insaf əhlisinizsə, özünüzü qınamalısınız.

Yer üzündə sizin kimi hərəkət edən bir kəs varmı? Aləmlərin Rəbbinə and olsun ki, yox! Bütün hökmdarlar və sultanlar öz peyğəmbərlərinin və rəsullarının nəslinə ehtiram bəsləyirlər — buna şahid olun! Siz isə heç kəsin etmədiyi kimi hərəkət etdiniz və elə işlər tutdunuz ki, bundan ariflərin çiyərləri yandı. Bununla belə, siz ayılmadınız və nə etdiyinizi anlamadınız. İş o yerə gəlib çatdı ki, heç bir günahımız və aşkar bir suçumuz olmadan Bizim əleyhimizə qalxdınız. Məgər sizi yaradan, sizi fərqləndirən, sizə güc verən və sizi müsəlman edən Allahdan qorxmursunuzmu?! Nə vaxta qədər siz ayılmayacaqsınız, ağıllanmayacaqsınız, yuxudan və qəflətdən oyanıb ayıqlar cərkəsinə qoşulmayacaqsınız?!

Özlüyündə bir düşün: Bütün bu hərəkətləriniz və əməllərinizlə siz Allahın odunu söndürə və Onun təzahürünün nurunu yox edə bildinizmi?! O nuru ki, əbədiyyət dənizinin sakinlərini işıqlandırdı və tövhid əhlinin ürəklərini cəzb etdi. Məgər eşitməmisiniz ki, Allahın əli sizin əlinizdən üstündür, Onun təqdiri sizin tədbirinizdən güclüdür, O öz bəndələrinin başı üzərində hakimdir, Öz Əmri ilə hər şeyə qalibdir, istədiyini edər və etdiyinə görə sorğu-sual olunmaz, istədiyi kimi hökm verər və O, Qadir və Qüdrətlidir?! Əgər siz bunu yəqin bilirsinizsə, nə üçün öz əməllərinizdən əl çəkib sakitləşmirsiniz və hər gün öz zülmünüzü təzələyirsiniz?! Necə ki, bu günlərdə siz Mənim əleyhimə qalxdınız, hərçənd Mən bu işlərə qarışmamışam, sizə müxalif olmamışam və sizin əmrinizə etiraz etməmişəm. Axırı siz Məni bu ucqar yerdə məhbus etdiniz. Amma bunu bil və yəqin et ki, belə işlər Allahın Əmrini və Onun qaydasını dəyişdirə bilməz. Necə ki, əvvəllər də sizin və müşriklərin əli ilə törənənlər onu dəyişdirməmişdir.

Sonra bunu bilin, ey İran əhli, əgər siz Məni qətlə yetirsəniz, Allah bir başqasını Mənim məqamıma qaldırar — bu, Allahın əvvəllər də özünü göstərmiş qaydasıdır və siz Onun qaydasında nə bir dəyişiklik, nə də təbəddülat görərsiniz. Siz Allahın Öz torpağındakı nurunu söndürməkmi istəyirsiniz?! Allah sizin bu istəyinizi rədd edir. Siz özlüyünüzdə bəyənməyib nifrət etsəniz də, O Öz nurunu tamamlayar.

Sən də, ey səfir, bir anlığa özlüyündə düşün və özün insaf elə: hansı günahıma görə sən vəkillərin yanında Mənə böhtan atdın, nəfsinin ardınca gedərək həqiqətdən üz döndərdin və iftiraçılardan oldun? Halbuki, sən Mənimlə ünsiyyətdə olmamısan, mən də səninlə. Sən Məni yalnız bir dəfə atanın evində Hüseynin (ə) müsibətləri xatırlanan günlərdə görmüsən. Belə məclislərdə də imkan olmur ki, kimsə ağzını açıb nə isə desin, bununla da onun fikirləri və əqidəsi anlaşılsın. Əgər sən doğruçusansa, bunu təsdiq edərsən. Mən bundan başqa məclislərdə olmamışam ki, sən Məni görəsən, yaxud başqaları Məni görsün. Bununla belə, sən necə Məndən eşitmədiyin bir söz barədə fitva verdin? Eşitməmisənmi ki, Qüdrətli və Şərəfli Allah buyurub: "Sizi salamla qarşılayana "Sən mömin deyilsən!" söyləməyin. Və səhər-axşam Rəbbini çağıraraq, Onun üzünü görmək istəyənləri yanınızdan qovmayın". Sən Kitabın hökmünü pozmusan, amma bundan sonra da ozünü möminlərdən sayırsan. Bununla belə, Allaha and olsun, mənim qəlbimdə nə sənə, nə də bir başqasına qarşı kin yoxdur, hərçənd siz Mənim başıma elə müsibətlər gətiribsiniz ki, tövhid əhlindən heç kəs onlara dözməzdi. Mənim işim yalnız Allahın əlindədir və Mənim təvəkkülüm yalnız onadır. Tezliklə sizin günləriniz və bu gün aşkar qürur içərisində olanların əyyamı ötüb keçər. Və siz Allahın hüzurunda cəm olub öz əlinizlə törətdiklərinizə görə sorğu-suala tutular və cəzalanarsınız. Necə dözülməz olar zalımların məkanı!

And olsun Allaha, əgər sən nə etdiyini anlasaydın, öz halına ağlayıb Allaha doğru qaçardın və ömrün boyu yalvarardın ki, Allah səni bağışlasın, çünki O, səxavətli və kəramətlidir. Lakin sən bütün zatınla, qəlbinlə və cisminlə dünya malına bağlandığın üçün ruhun bədənindən ayrılana kimi buna müvəffəq olmayacaqsan. O zaman sən Mənim təlqin etdiklərimi anlayacaqsan və bu əməllərinin bütün məxluqatın işlərinin bir zərrəsinin də ötürülmədiyi Kitaba yazıldığının şahidi olacaqsan. Elə isə Mənim nəsihətimə qulaq as, qəlbinin qulağı ilə Mənim dediklərimi eşit, Mənim sözlərimdən qafil olma, Məndən üz çevirmə və əlində olanlarla öyünmə. Qoruyan və Qüdrətli Allahın Kitabında nazil olana nəzər sal: "Onlar zikr olunanları unutduqları zaman bütün şeylərin qapılarını onların üzünə açdıq". Eləcə də Biz sənin və sənin kimilərin üzünə dünyanın və onun sərvətinin qapılarını açdıq. İndi bu mübarək ayənin sonunda nazil olanları gözlə — Qüdrət və Hikmət Sahibinin verdiyi bu vədə yalan çıxmaz.

Mən bilmirəm siz hansı yoldasınız və hansı yolla gedirsiniz, ey ədavət əhli! Biz sizi Allaha doğru çağırırıq, sizə Onun günlərini xatırladırıq, sizə Onunla görüşün müjdəsini veririk, sizi Ona yaxınlaşdırırıq, sizə Onun ecazkar hikmətini çatdırırıq. Siz isə bizi qovursunuz, küfrdə ittiham edirsiniz və yalançı dillərinizlə bunları söyləyərək Bizə qarşı tədbir tökürsünüz. Biz Allahın Öz səxavəti sayəsində Bizə bəxş etdiyini sizə göstərəndə isə deyirsiniz: "Bu, açıq-aşkar sehrdən başqa bir şey deyildir". Keçmişdəki ümmətlər də sizin kimi demişdilər — bunu anlayın. Beləcə siz özünüzü Allahın feyzindən və fəzlindən məhrum etdiniz və bundan sonra onu tapa bilməzsiniz — o vaxta qədər ki, Allah Bizimlə sizin aranızda hakimlik edər və O, hakimlərin ən hökmlüsüdür.

Sizlərdən biri dedi: "Bu, o kəsdir ki, özlüyündə Allahlıq iddiasına düşüb". And olsun Allaha ki, bu, ən böyük bir böhtandır. Mən yalnız bir bəndəyəm və Allaha, Onun ayələrinə, peyğəmbərlərinə və mələklərinə iman gətirmişəm. İndi də Mənim dilim, qəlbim, zahirim və batinim şəhadət verir ki, Allahdan başqa Allah yoxdur, Ondan başqa hər şey Onun Əmri ilə xəlq olunub, Onun İradəsi ilə yaranıb. Ondan başqa Allah yoxdur. Odur xəlq edən, ayağa qaldıran, dirildən və öldürən! Mən yalnız Allahın Öz səxavəti sayəsində Mənə bəxş etdiyi neməti söyləyib aşkar etmişəm. Əgər bu, Mənim günahlarımdırsa, Onda Mən günahkarların ən birincisiyəm. Və Mən öz ailəmlə birlikdə sizin əlinizdəyəm, nə istəyirsinizsə, edin, durmayın. Bəlkə bu yolla Mən Rəbbim Allahın yanına qayıdam və elə bir məqama yetişəm ki, ora sizin üzlərinizdən xalidir. Bu, Mənim ən son arzum və niyyətimdir. Hər şeyi Bilən və hər şeydən Xəbərdar olan Allah Mənə kifayət edər.

Ey səfir, özünün Allahın hüzurunda olduğunu düşün, çünki sən Onu görməsən də, O səni görür. Sonra Bizim Əmrimizə insafla bax. Əgər insaf əhlisənsə, de görüm, hansı günahımıza görə Bizim əleyhimizə qalxdın və insanlar arasında Bizə iftira söylədin? Biz şahın əmri ilə Tehrandan çıxdıq, onun icazəsi ilə İraqa yollandıq və ora çatıb orada qaldıq. Əgər Mən müqəssir idimsə, niyə Məni buraxdılar? Əgər müqəssir deyildimsə, niyə heç bir müsəlmanın başına gətirilməyən müsibətləri Bizim başımıza gətirdiniz?! İraqa varid olduqdan sonra Biz dövlətin əmrini pozan bir iş tutmuşuqmu? Kimsə Bizim qanunsuz hərəkətimizin şahidi olubmu? Oranın əhalisindən soruş ki, həqiqət sənə aydın olsun.

Biz on bir il orada qaldıq. Nəhayət, sizin səfiriniz ora gəldi. Həmən səfir ki, qələm onun adını belə çəkmək istəmir. O, şərab içirdi, günah və pis əməllər törədirdi, özü pozğun idi, İraqı da pozurdu. Əgər sən aydınlaşdırmaq istəyib soruşsan, Bağdad əhalisinin əksəriyyəti bunu təsdiq edər. O nahaq yerə insanların malını əllərindən alırdı, Allahın bütün əmrlərini unudaraq, Onun qadağan etdiyi işlərlə məşğul olurdu. Axırı o, nəfsinin və ehtirasının ardınca gedərək, Bizim əleyhimizə çıxdı və zalımların yolunu tutdu. Sənə göndərdiyi məktubda o Bizim haqqımızda böhtanlar yazdı, sən də heç bir dəlil və aşkar sübut olmadan onun dediklərini qəbul etdin və onun istəyinə tabe oldun. Sən heç aydınlaşdırmadın, axtarıb araşdırmadın ki, yalan doğrudan, haqq batildən ayrılsın və sən də onlara işıqlı gözlə baxasan. Sən onun haqqında İraqda olan səfirlərdən, eləcə də şəhərin valisindən və onun müşavirindən soruş ki, həqiqəti biləsən və agahlardan olasan.

And olsun Allaha, Biz heç bir şeydə onun və başqalarının əleyhinə çıxmamışıq, bütün hallarda Allahın hökmlərinə tabe olmuşuq və fəsad əhli olmamışıq. O özü də bunu təsdiq edər. Lakin o istəyirdi ki, öz adını ucalara qaldırmaq üçün Bizi tutub İrana qaytarsın. Necə ki, sən də həmin məqsədlə bu günahı törətdin. Hər şeyin Sahibi olan və hər şeyi Bilən Allahın yanında sizin hər ikiniz bərabərsiniz.

Mən bu sözləri sənə ondan ötrü demirəm ki, Mənim ağır halımı yüngülləşdirəsən, yaxud kiminsə yanında mənim üçün vasitəçilik edəsən. Aləmlərin Rəbbinə and olsun ki, yox! Biz bütün bu işləri ona görə şərh etdik ki, sən öz əməllərini anlayasan və Bi_Zim başımıza gətirdiklərini daha heç kəsin başına gətirməyəsən, səni və bütün şeyləri xəlq edən Allahın qarşısında tövbə edəsən, bundan sonra bəsirətli olasan — bu, sənə malik olduqlarından və qısa müddətli səfirliyindən daha xeyirlidir.

İnsaf vaxtı gözlərini yummaqdan çəkin. Qəlbinlə üzünü ədalətə doğru tut. Allahın Əmrini dəyişdirməyə çalışma və Kitabda nazil olanlara diqqət yetir. Heç bir işdə öz nəfsinə tabe olma, Əzəli və Səxavətli Rəbbin olan Allahın hökmünə tabe ol. Tezliklə sən torpağa dönərsən və nə özün qalarsan, nə də həyatında səni sevindirən şeylər. Uca Həqiqətin dili belə söyləyir. Nə üçün Allahın əvvəlki xəbərdarlığını yada salıb xatırlayanlardan olmadın? O deyib və Onun dediyi haqqdır: "Biz sizi ondan (torpaqdan) yaratdıq, ona da qaytaracağıq və bir daha ondan çıxaracağıq". Yüksək və alçaq rütbəli olmasından asılı olmayaraq, bütün yer əhli üçün Allahın müəyyən etdiyi budur. Torpaqdan yaranan, ona qayıdan və yenidən ondan çıxan kəsə yaraşmaz ki, Allahın və onun övliyalarının önündə təkəbbür göstərsin, onların qarşısında öyünsün və hədsiz qürur içərisində olsun. Əksinə, sən və sənin kimilər gərək tövhid məzhərlərini qəbul etsinlər və o möminlərin qarşısında təvazökarlıq göstərsinlər ki, onlar Allaha təzim edirlər və bəndələrin qəlbini özünə bağlayan, onları Şərəfli və Tərifəlayiq Allahın yolundan uzaqlaşdıran şeylərdən əllərini üzüblər. Beləcə biz sizə və Allaha təvəkkül edən kəslərə xeyirli olan şeyləri çatdırdıq...

š 114 ›

Agah ol, ey Sultan (Əbdüləziz), həqiqəti söyləyən Kəsin sözlərini eşit! O, Allahın sənə əta etdiklərindən bir şey istəmir və Haqq tərəzisində dönməz olaraq, səni Rəbbin Allaha doğru dəvət edir, sənə düzgün yolu, nicat yolunu göstərir ki, sən nicat tapanlardan olasan.

Ehtiyatlı ol, ey hökmdar, öz ətrafına elə vəkilləri yığma ki, yalnız nəfslərinin ardınca gedirlər və əmanəti arxalarına ataraq, aşkar bir xəyanət yolunu tuturlar. Allah sənə necə yaxşılıq edibsə, sən də bəndələrə yaxşılıq et, insanları və onların işlərini belə vəkillərin əllərinə tapşırma. Allahdan qorx və çəkinənlərdən ol. Ətrafına o vəkilləri topla ki, onlardan iman və ədalət ətri gəlir, sonra işlər barəsində onlarla məşvərət edib ən yaxşısını seç və yaxşılardan ol. Bil və yəqin et ki, dəyanət olmayan kəsdə etibar və sədaqət olmaz. Bu, aydın bir həqiqətdir. Allaha xəyanət edən kəs sultana da xəyanət edər və o heç nədən çəkinməz, insanların işlərində istədiyini edər və qorxu bilməz. Ayıq ol, işlərin çilovunu əlindən buraxma, belələrinə etibar etmə və qafillərdən olma. Ürəklərini başqasına bağlamış kəslərdən uzaqlaş, öz işlərini və müsəlmanların işlərini onların ixtiyarına vermə, qurdları Allahın qoyunlarına çoban etmə, dostları düşmənlərin əlinin altında qoyma. Allahın Əmrinə xəyanət edən kəslərdən etibar və dəyanət umma, onlardan gen gəz və özünü bərk-bərk qoru ki, onların hiylələrindən sənə zərər toxunmasın. Belələrindən üz döndər və Qüdrətli, Səxavətli Rəbbin olan Allaha üz tut. Kim Allahla olsa, Allah da onunla olar, kim Ona təvəkkül etsə, Allah onu bütün zərərlərdən və bütün məkrli bədxahların şərindən qoruyar.

Əgər sən Mənim sözlərimi eşitsən və nəsihətlərimə qulaq assan, Allah səni elə bir məqama ucaldar ki, yer üzündə olanların heç birinin əli ona çatmaz. Ey hökmdar, qəlbin və vücudunla Allahın qaydalarına tabe ol və zalımların yolu ilə getmə! İşlərin cilovunu öz ovcunda və qüdrətli əlində saxla, bütün işləri özün araşdır, heç bir şeydən qafil olma. Həqiqətən, bunun sənə böyük xeyri var.

Rəbbin olan Allaha şükr elə ki, səni yer üzündə seçərək müsəlmanların sultanı etmişdir. Sən Allahın Öz ecazkar səxavəti və kəraməti sayəsində sənə bəxş etdiklərinin qədrini bilməlisən və hər an Ona şükr etməlisən. Sənin Rəbbinə şükrün o ola bilər ki, Onun dostlarını sevəsən, bəndələrini hifz edəsən və xainlərdən qoruyasan ki, heç kəs onlara zülm etməsin. Sonra sən insanlar arasında Allahın hökmünü yerinə yetirməli və Allahın şəriətində qətiyyətli olmalısan. Əgər sən öz rəiyyətin arasında ədalət çaylarını axıtsan, Allah görünən və görünməz qoşunlarla sənə kömək göstərər və işlərində sənə yardımçı olar. Həqiqətən, Ondan başqa Allah yoxdur, əmr və xilqət aləmləri Ona məxsusdur, sadiqlərin əməlləri Ona qayıdar.

Xəzinələrinə arxayın olma, Rəbbin olan Allahın fəzlinə arxalan. Bütün işlərində Ona güvən və təvəkkül edənlərdən ol. Allahdan kömək istə və Onun sərvəti ilə zənginləş, çünki göylərin və yerin xəzinələri Onun yanındadır. O istədiyinə əta edər, istəmədiyini məhrum edər. Ondan başqa Allah yoxdur, Odur Ehtiyacsız və Tərifəlayiq! Hamı Onun mərhəmətinin qapısı önündə yoxsuldur, Onun qüdrətinin zühuru qarşısında zəifdir, hamı Onun səxavətini diləyir.

İşlərində ifrata varma, xidmətlərin arasında ədalətlə rəftar et, onlara ehtiyacları olan qədər ver — o qədər vermə ki, özlərinə sərvət toplasınlar, özlərini və evlərini bəzəsinlər, lazımsız işlərə xərcləyib israfçı olsunlar. Onlar arasında orta həddi gözləyib ədalətdə davran: elə et ki, bəziləri ehtiyac içində, bəziləri də sərvət içində olmasın. Bu, açıq-aşkar bir ədalətdir.

Nəcibləri yaramazların əlinin altında qoyma və alçaqları şərəflilərə başçı eləmə. Necə ki, Biz şəhərdə (İstanbulda) bunun şahidi olduq və buna şəhadət veririk. Şəhərə daxil olduğumuz zaman Biz bəzilərini dəbdəbə və sərvət içərisində, bəzilərini isə açıq-aşkar yoxsulluq və zillət içərisində gördük. Bu, sənin səltənətinə layiq deyil və sənin şəninə yaraşmır.

Mənim nəsihətimi eşit və insanlar arasında ədalətli ol ki, Allah bütün aləmdə sənin adını ədalətlə ucaltsın. Öz vəkillərinə firavanlıq verib rəiyyəti pis hala qoyma. Yoxsulların və möminlərin səhər naləsindən qorx və onlar üçün şəfqətli bir sultan ol, çünki onlar sənin yer üzündəki xəzinəndir. Sən özün öz xəzinəni oğruların əlindən qorumalısan. Onların işlərini və əhvalını hər il, hətta hər ay araşdır ki, onlardan bixəbər olmayasan.

Allahın tərəzisini gözlərin önündə qur, özünü elə bir məqamda tut ki, sanki Onu görürsən və sonra da hər gün, hətta hər an öz əməllərini həmin tərəzidə çək. Haqq-hesab günü gəlməmiş özündən hesabat istə. Həmən gün Allahın qorxusundan heç kəs ayaq üstə dura bilməz və qafillərin ürəkləri titrəyər.

Hər bir sultan gərək səxavətdə günəş kimi olsun — bütün şeyləri bəsləsin və bütün haqqı çatanlara öz haqqını versin. Bu isə onun özündən doğmur, Qüdrətli və Qadir Allah belə müəyyən etmişdir. Sultan bulud kimi öz mərhəmətini bəndələrə paylamalıdır, necə ki, bulud Müdrik və hər şeyi Bilən Allahın əmrinə əsasən, mərhəmət yağışını bütün yer üzünə səpir.

Ehtiyatlı ol, öz işlərini heç kəsə etibar etmə — heç kəs sənə sənin özün kimi ola bilməz. Beləcə Biz sənə hikmətli sözləri izah edirik və sənə o şeyləri çatdırırıq ki, səni zülm solundan ədalət sağına döndərər və sənə işıqlı yaxınlıq dənizinin yolunu göstərər. Bütün bunlar səndən əvvəl hakimiyyətdə olmuş hökmdarların xasiyyətləridir ki, insanlar arasında ədalətlə rəftar etmiş və dönmədən ədalət yolu ilə getmişlər.

Sən yer üzündə Allahın kölgəsisən. Elə isə bu uca və böyük məqama layiq olan tərzdə hərəkət et. Əgər sən Bizim dediklərimizə və öyrətdiklərimizə əməl etməsən, bu uca və şərəfli məqamı itirmiş olarsan. Öz qəlbinlə Allaha doğru qayıt, onu dünyadan və dünyanın bər-bəzəyindən təmizlə və Allahdan başqa heç kəsin məhəbbətinin ona daxil olmasına imkan vermə. Əgər başqasının məhəbbətini ona daxil etsən, Allahın təzahürünün nurları ona işıq saçmaz, çünki Allah heç kəsdə iki qəlb yaratmayıb. Bu, əzəli Kitabda da nazil olub. Madam ki, Allah insana bir qəlb verib, sən həzrət də gərək ona iki məhəbbəti daxil etməyəsən. Elə isə Allahın məhəbbətindən yapış və Ondan başqasının məhəbbətindən üz döndər ki, Allah səni Öz Birlik dənizinə qovuşdurub tövhid əhli etsin. And olsun Allaha, bütün bunları sənə təlqin etməkdə məqsədim yalnız budur ki, sən fani şeylərdən uzağlaşıb əbədi Cəbərut aləminə daxil olasan və Allahın izni ilə orada hökm edənlərdən olasan...

Ey hökmdar, and olsun Allaha, Mən onlardan sən həzrətə şikayət etmək istəmirəm, çünki Mən çəkdiyim əziyyətlər və dərdlər barədə O Allaha şikayət edirəm ki, Bizi və onları xəlq edib və Bizimlə onlar arasında şahid və vəkildir. Mənim istədiyim yalnız budur ki, əməlləri barədə onlara xəbərdarlıq edim və onlar Bizə etdiklərini başqa heç kəsə etməsinlər və bunu yaddan çıxarmasınlar.

Hər tərəfdən Bizi əhatə edən bəlalar, məhrumiyyətlər və çətinliklər mütləq ötüb kecəcək, eləcə də onların rahatlığı və içərisində olduqları firavanlıq keçib kedəcək. Bu, bir həqiqətdir və yer üzündə heç kəs bunu inkar edə bilməz. Tezliklə Bizim bu zillət torpağında sakin olmağımız da, onların izzət taxtında oturmaları da ötüb gecəcək və Allah Bizimlə onlar arasında hakimlik edəcək, çünki O, hakimlərin ən yaxşısıdır.

Biz bütün başımıza gələnlərə görə Allaha şükr edirik, Onun Bizim üçün müəyyən etdiklərinə və edəcəklərinə səbrlə dözmüşük və dözəcəyik. Mən Ona təvəkkül etmiş və Öz işimi Onun ixtiyarına buraxmışam. Həqiqətən, O, səbr edənlərin və Ona təvəkkül edənlərin əcrini verəcəkdir. Əmr və xilqət aləmləri Ona məxsusdur. O kimi istəsə ucaldar, kimi istəsə alçaldar və etdiklərinə görə sorğu-suala tutulmaz. Həqiqətən, O Qüdrətli və Qadirdir.

Ey sultan, sənin hüzuruna ərz etdiklərimi eşit! Zalımların zülmünün qarşısını al, onların əllərini müsəlmanların başı üstündən uzağlaşdır. And olsun Allaha, qələm Bizim başımıza gələnləri yazanda, qəmgin olmaya bilməz, tövhid əhli bunları dinləməyə tab gətirməz. Bizim işimiz elə bir yerə çatıb ki, hətta düşmənlərimiz və eləcə də bütün bəsirət əhli Bizim halımıza ağlayır. Halbuki, Biz insanları sənə üz tutmağa çağırır və onlara sənin kölgənə sığınmağı əmr edirdik ki, sən tövhid əhli üçün bir qala olasan.

Ey sultan, məgər Biz nədəsə sənin əleyhinə çıxmışıqmı?! Sənə, yaxud sənin icazənlə İraqda hakimlik edən vəzirlərinə itaətsizlik göstərmişikmi?! Aləmlərin Rəbbinə and olsun ki, yox! Biz nə sənə, nə də onlara bir göz qırpımı qədər də asi olmamışıq və başımıza indiyə qədər gələnlərdən daha böyük bəlalar gəlsə belə, inşaallah, bundan sonra da asi olmarıq.

Biz gecə-gündüz, səhər-axşam Allaha dua edirik ki, səni Ona itaət göstərməyə və Onun hökmlərini yerinə yetirməyə müvəffəq eyləsin, səni şeytanların qoşunlarından hifz etsin. İndi necə istəyirsənsə, sənə və sənin sultanlığına necə yaraşırsa, eləcə də hərəkət et, amma istədiyin və istəyəcəyin bütün işlərdə Allahın hökmünü unutma və de: Həmd olsun Allaha — aləmlərin Rəbbinə!..

š 115 ›

Ey Zəbih, Əmr Qələmindən nazil olan ilahi lövhələrin əksəriyyətində Allahın bütün dostlarına vəsiyyət etmişik ki, müqəddəs ətəyi qadağan olunan əməllərin palçığına və bəyənilməyən xasiyyətlərin tozuna bulaşdırmayın. Həmçinin vəsiyyət etmişik ki, Lövhələrdə nazil olanlara diqqət yetirin. Əgər insanlar Rəhmanın Qələminin məşriqindən parlayan ilahi vəsiyyətləri qəlblərinin qulağı ilə dinləsəydilər və onları eşitməyə nail olsaydılar, indi yer üzündə olanların əksəriyyətinin hidayət xalatı ilə bəzəndiyini müşahidə edərdiniz. Lakin nə müəyyənləşdirilmişdisə, o da oldu.

İndi Əzəli Varlığın Dili bir daha bu bəyaz vərəq vasitəsilə bu Böyük Məhbəsdən buyurur: Ey Haqqın dostları, nəfs və ehtirasın dar biyabanından çıxıb müqəddəs Birlik fəzalarına tələsin və paklıq və qüdsiyyət bağçalarında məskən salın! Qoy sizin əməllərinizin ətrindən bütün yer üzündə olanlar şərəfli Birlik dənizinə üz tutsunlar.

Dünyanın işləri, onlara aid məsələlər və dünyəvi rəhbərlər barədə danışmaq qətiyyən caiz deyil. Şərəfli və Qüdrətli Haqq dünyəvi hakimiyyəti hökmdarlara bəxş edib. Heç kəsə məmləkət başçılarının rəyinə müxalif olan bir iş tutmaq icazəsi verilməyib. Özü üçün isə O, bəndələrin könül şəhərlərini seçib. Bu Gün Haqqın dostları açarlara bənzərlər. İnşaallah, onların hamısı İsmi-Əzəmin gücü ilə həmin şəhərlərin qapılarını açmalıdırlar. Budur Haqqa kömək göstərmək ki, onun barəsində Sabahları İşıqlandıranın Qələmi ilə bütün Kitablarda və Lövhələrdə yazılıb!

Həmçinin onlar insanlarla mehribancasına davranmalı və o qədər yüksək müqəddəslik, paklıq, düzlük və ədalət nümayiş etdirməlidirlər ki, bütün insanlar onları bəndələr arasında Allahın etibarlı şəxsləri saysınlar. İndi özün bax: Haqqın əmrlərinin quşları hansı səmada uçurlar, o zəif şəxslər isə hansı məqamda məskən salıblar. Xoş o kəslərin halına ki, yəqinlik qanadlarında mərhəmətli Rəbbinin Qələminin göstərdiyi səmaya ucarlar.

Ey Zəbih, Haqqın əməllərinə nəzər sal və de: Böyükdür, böyükdür Onun qüdrəti ki, bütün aləmləri əhatə edib! Ucadır, ucadır Onun paklığı ki, bütün məxluqatın əli Ona yetişmir! Hədsizdir, hədsizdir Onun məzlumluğu ki, ondan yaxınların qəlbinə od düşür!

Düşmənlərin əlində saysız-hesabsız bəlalara mübtəla olmağımıza baxmayaraq, Biz Allahın istədiklərini bir-bir yer üzünün bütün başçılarına çatdırdıq. Qoy bütün ümmətlər bilsinlər ki, bəlalar Əzəli Varlığın Qələminin qarşısını kəsə bilməz, çünki o, çürümüş sümüklərə surət bəxş edən Allahın izni ilə hərəkət edir.

İndi bu əzəmətli işlə əlaqədar yaxşı olar ki, dostlar xidmət kəmərini möhkəm bağlasınlar, Allahın Əmrinə kömək etməyə başlasınlar və alçaq işlərlə məşğul olmasınlar. Əgər haqqın aşkara çıxan işlərinə və əməllərinə bir qədər diqqət yetirsən, üzünü torpağa qoyub deyərsən: "Ey Rəbblərin Rəbbi, şəhadət verirəm ki, Sən varlığın Mövlası, görünən və görünməz şeylərin Tərbiyəçisisən. Şəhadət verirəm ki, Sənin qüdrətin bütün kainatı bürüyüb, yer üzünün qoşunları Səni qorxuda bilməz və onların gücü Sənin qarşını kəsə bilməz. Şəhadət verirəm ki, Sənin, dünyanın yaşamasından, onun əhalisinin birləşməsindən və nicat tapmasından özgə bir istəyin yoxdur!"

İndi bir qədər düşünün ki, Haqqın dostları hansı məqamda hərəkət etməli və hansı havada uçmalıdırlar. Hər zaman öz Mərhəmətli Rəbbindən xahiş et ki, onları öz istədiklərinə müvəffəq eyləsin. Həqiqətən, O, Qüdrətli, Şərəfli və Hər şeyi Biləndir.

Ey Zəbih, məhbusluq, qarət, əsirlik, şəhidlik və aşkar zillət bu Məzluma heç bir ziyan vurmamışdır və vura da bilməz. Ona ziyan vuran Haqqın dostlarının törətdiyi əməllərdir ki, onları Haqqa mənsub edirlər. And olsun aləmlərə hökmran olan Kəsə ki, Mənə ziyan vuran budur! Ən böyük ziyan odur ki, hər gün Bəyan əhlindən kimsə bir iddiaya düşür. Bəziləri Mənim Budaqlarımdan birinə istinad edir, bəziləri də müstəqil şəkildə dediyini deyir və etdiyini edir.

Ey Zəbih, Əzəmət Dili buyurur: "And olsun Haqq olan Varlığıma! Bu ən böyük zühurla bütün zühurlar başa çatdı. Ondan sonra zühura iddia edən kəs yalançı və iftiraçıdır. Allahdan diləyimiz budur ki, onu bu iddiadan dönməyə müvəffəq eyləsin. Əgər o, tövbə edərsə, Allah onun tövbəsini qəbul edər. Əgər dediyində israr edərsə, Allah rəhmsiz bir kəsi onun üstünə göndərər. Həqiqətən, O, Qüdrətli və Qadirdir!"

Bax gör, Bəyan əhli bunu dərk etməyib ki, Mənim əvvəlki Məzhərim və Camalımın Müjdəçisi nə buyurubsa, Mənim zühurumu nəzərdə tutaraq və Mənim Əmrimi elan edərək buyurub. Yoxsa, and olsun Haqq olan Varlığa ki, O buyurduqlarından bir kəlməni də söyləməzdi. Bu cahillər Ulu və Ehtiyacsız Allahın Əmrini uşaq oyuncağı sanıblar, hər gün bir xəyala düşür və bir biyabanda dolaşırlar. Əgər Əmr onların dediyi kimi olsaydı, Rəbbinin Əmri necə ərşdə qərar tuta bilərdi?! Fikirləş və axtaranlardan ol! Fikirləş və duyanlardan ol! Fikirləş və dönməzlərdən ol! Fikirləş və əminlərdən ol! Əgər bütün insanlar mümkün olan və olmayan şeylərə iddia etsələr də, onlara fikir vermə və onları arxada buraxıb aləmlərin Qibləsinə üz tut!

Canıma and olsun, bu Əmr böyükdür, çox böyükdür! Və bu Gün əzəmətlidir, çox əzəmətlidir! Xoş o kəsin halına ki, aləmi bir kənara atıb üzünü öz nuru ilə göyləri və yerdəkiləri işıqlandıran Üzə tərəf tutar!

Ey Zəbih, iti göz və möhkəm ürək gərəkdir və misdən ayaq lazımdır ki, nəfs qoşununun təhrikləri önündə büdrəməsin. Budur qəti hökm ki, Əzəl Sahibinin iradəsi ilə İsmi-Əzəmin qələmindən süzülüb nazil oldu. Onu göz bəbəyi kimi qoru və şükr edənlərdən ol! Gecə-gündüz Haqqa xidmət elə və Ondan başqa hər şeydən əlini üz. Canıma and olsun, bu Gün gördüyün şeylər mütləq fənaya uğrayacaq. Əgər sən öz Mövlanın əmrində dönməz olsan, özünün ən uca məqamda dayandığını görəcəksən. Sənin narahatlığın Ondan ötrüdür və sənin son məkanın Onun yanında olacaq.

š 116 ›

Ey xristian hökmdarları! Məgər eşitməmisiniz ki, Ruh (Həzrət İsa) söyləyib: "Mən gedirəm və yenə gələcəyəm". Elə isə nə üçün O, buludların kölgəsində gəldiyi zaman Ona yaxınlaşmadınız və Onu görmək imkanı qazanıb şərəfə nail olmadınız? Başqa bir məqamda isə O deyib: "Haqqın Ruhu gəldiyi zaman sizə doğru yolu göstərəcək". Amma O, haqq ilə gələrkən, siz Ona üz tutmadınız, nəfsinizin istəyi ilə əylənməkdə davam etdiniz, Onu qarşılayıb hüzuruna yetişmədiniz ki, Onun dilindən Allahın ayələrini eşidəsiniz və Qüdrət və Hikmət Sahibi olan Allahın hikmətindən agah olasınız. Beləcə siz öz könüllərinizi Allahın nəsimindən və öz ürəklərinizi Allahın ətrindən məhrum etdiniz, ehtiraslar vadisində sərkərdan qaldınız. And olsun Allaha, siz və sizin malik olduqlarınız mütləq fənaya uğrayacaq və siz Allahın yanına qayıdaraq, bütün məxluqatın toplaşdığı yerdə həyatınız boyu etdiklərinizə görə sorğu-suala tutulacaqsınız...

Ey hökmdarlar, iyirmi ildir ki, hər gün bizə yeni bir bəla üz verir. Əgər siz eşidənlərdənsinizsə, bilin ki, bizim başımıza gələnlər bizdən əvvəl heç kəsin başına gəlməyib. Belə ki, bizi öldürdülər, qanımızı tökdülər, əmlakımızı əlimizdən aldılar, hörmətdən saldılar. Siz bunların əksəriyyətini eşitdiniz, lakin qarşısını almadınız. Halbuki, siz gərək zalımların zülmünə mane olasınız, insanlar arasında ədalətlə hökmranlıq edəsiniz və bununla da öz ədalətinizi bütün məxluqat içərisində nümayiş etdirəsiniz.

Allah insanların ixtiyarını sizin əlinizə onun üçün verib ki, siz onlar arasında düzgünlüklə hökm edəsiniz, məzlumların haqqını zalımlardan alasınız. Əgər siz Allahın Kitabında Əmr olunanlara əməl etməsəniz, sizin adlarınız Onun yanında ədalətlə xatırlanmaz — bu isə həqiqətən, ən böyük bir ziyandır. Məgər siz öz nəfsinizin hökmünə tabe olub Ulu, Uca, Qadir və Qüdrətli Allahın hökmündən çıxmaqmı istəyirsiniz?! Yanınızda olanları boşlayın və Allahın sizə əmr etdiklərindən yapışın, sonra da Ondan mərhəmət gözləyin — doğru yol budur!

Bizim halımıza nəzər salın, bizə dəyən ziyana və zərərə diqqət yetirin və bircə an da bizdən qafil olmayın. Sonra bizimlə düşmənlərimiz arasında ədalətlə hökm eləyin — bu, aşkar bir xeyirdir. Beləcə Biz sizə öz əhvalatımızı və başımıza gələnləri nəql etdik ki, Bizim ziyanımızı yüngülləşdirəsiniz. Kim istəyirsə, yüngülləşdirsin, kim istəmirsə, bilsin ki, Rəbbimiz ən yaxşı köməkçi və yardımçıdır.

Ey Bəndə, Sənə dediklərimi bəndələrə çatdır, heç kəsdən qorxma və tərəddüd edənlərdən olma. Tezliklə Allah göylərdə və yerdə olanlar arasında Öz Əmrini ucaldar və Öz dəlilini yüksəldər. Elə isə bütün işlərdə Rəbbinə təvəkkül et və üzünü Ona tut, sonra da inkarçılardan üz döndər. Rəbbin olan Allahın köməyi və yardımı ilə kifayətlən. Əgər sultanlardan heç biri Sənə üz tutmasa belə, Biz Özümüzə Mülk aləmində Sənə kömək göstərməyi və Əmrimizi ucaltmağı vacib buyurmuşuq.

š 117 ›

Həzrət Mövcud xalqların əmin-amanlıq və rahatlığının və aləmin abadlığının ilkin şərti və səbəbi barədə bir yerdə buyurur: "Labüd məsələ budur ki, yer üzündə böyük bir məclis qurulsun, hökmdarlar və sultanlar həmin məclisdə Böyük Sülh barədə müzakirələr aparsınlar. Onun da yolu budur ki, böyük dövlətlər dünyanın rahatlığı üçün möhkəm sülhə can atsınlar və əgər bir hökmdar başqa bir hökmdarın üstünə qalxsa, hamılıqla birləşib onun qarşısını alsınlar. Belə olan surətdə ölkələri və şəhərləri qorumaq üçün lazım olan miqdarı çıxmaq şərtilə, dünyanın hərbi sursatı və nizami orduya ehtiyacı qalmaz". Budur hökumətin, rəiyyətin və məmləkətin rahatlığının şərti! İnşaallah, Allahın Qüdrətli Adının güzgüsü olan hökmdarlar və sultanlar bu məqama nail olacaq və dünyanı zülmün hökmranlığından qoruyaçağlar...

Çox çəkməz ki, dünyadakı bütün insanlar bir dil və bir yazı ilə bəzənərlər. O zaman hər kəs hansı şəhərə yollansa, özünü evindəki kimi hiss edər. Bu işlər lazım və vacibdir. Hər bir göz və qulaq sahibi çalışmalıdır ki, deyilənlər zəruri olan şərtlər söz və nitq aləmindəki gerçəklik və mövcudluq səhnəsinə qədəm qoysun...

Bu gün insan o kəsdir ki, bütün yer üzündə olanlara xidmət göstərir. Həzrət Mövcud buyurur: "Xoş o kəsin halına ki, bütün xalqların xidmətində durur". Başqa bir məqamda isə buyurur: "Vətənini sevən kəs deyil, dünyanı sevən kəs fəxr etməlidir". Həqiqətən də, dünya bir vətəndir, yer üzündə olan insanlar isə onun vətəndaşları...

š 118 ›

Ey hökmdarlar, Allahdan çəkinin və Allahın müəyyən etdiyi hədləri aşmayın. Kitabda sizə Əmr edilənləri yerinə yetirin və təcavüzkar olmayın. Ehtiyatlı olun, heç kəsə xardal dənəsi qədər də zülm etməyin və ədalət yolu ilə gedin — bu, həqiqətən də, doğru yoldur.

Öz aranızda sülh yaradın və əsgərlərinizi azaldın ki, bununla da məsrəflərinizi azaldıb rahatlıq tapasınız. Əgər aranızdakı ixtilaflara son qoysanız, yalnız şəhərlərinizi və ölkələrinizi qorumaq üçün lazım olan miqdardan savayı, çoxlu qoşunlara ehtiyacınız qalmaz. Allahdan çəkinin, heç bir şeydə israfçılıq etməyin və israfçılardan olmayın. Biz bilirik ki, siz hər gün məsrəflərinizi artırırsınız və onları rəiyyətin boynuna qoyursunuz. Bu isə onların taqətindən artıqdır və həqiqətən, böyük bir zülmdür.

Ey hökmdarlar, insanlar arasında ədalətlə davranın və yer üzündə ədalət mücəssəmələrindən olun! Əgər insaflısınızsa, bilin ki, bu, sizə və sizin şəninizə yaraşar. Ehtiyatlı olun ki, sizə pənah gətirən və sizin kölgənizə sığınan kəslərə zülm etməyəsiniz. Allahdan qorxun və çəkinənlərdən olun. Öz qüdrətinizə, əsgərlərinizə və xəzinələrinizə güvənməyin, sizi yaradan Allaha arxalanın, öz işlərinizdə Ondan kömək diləyin — kömək yalnız Ondandır, O istədiyi şəxsə göylərin və yerin qoşunları ilə kömək köstərər.

Sonra bilin ki, yoxsullar sizin aranızda Allahın əmanətləridir. Ehtiyatlı olun, Onun əmanətlərinə xəyanət etməyin və onlara zülm edib xainlərdən olmayın. Siz Onun əmanəti barədə elə bir Gündə mütləq sorğu-suala tutularsınız ki, o Gün ədalət tərəzisi qurular, bütün haqqı çatanlara haqları verilər, bütün varlıların və yoxsulların əməlləri həmən tərəzidə çəkilər.

Əgər siz bu Kitabda misilsiz və aydın bir dillə sizə verdiyimiz nəsihətlərə qulaq asmasanız, hər tərəfdən sizi əzab bürüyər və Allah öz ədaləti ilə sizin üstünüzə gələr. O zaman sizin Ona müqavimət göstərməyə gücünüz çatmaz və siz acizlərdən olarsınız. Elə isə özünüzə və bəndələrə rəhminiz gəlsin, onlar arasında Allahın uca və müqəddəs Lövhədə hökm etdiklərinə əsasən hakimlik eləyin. Həmin Lövhədə O hər bir şeyin həddini müəyyənləşdirib, bütün şeyləri təfsilatı ilə izah edib və onu yəqinlik hasil edən bəndələr üçün bir xəbərdarlıqa çevirib.

Bizim Əmrimizi araşdırın və Bizim başımıza gələnləri aydınlaşdırın, sonra da Bizimlə düşmənlərimiz arasında hakimlik edərək ədalətlilərdən olun. Əgər siz zalımın zülmünə mane olmasanız və məzlumun haqqını almasanız, bəndələr arasında nə ilə öyünə və fəxr edə bilərsiniz? Yoxsa, siz yediklərinizlə, içdiklərinizlə, xəzinələrinizə yığdığınız sərvətlə, yaxud qırmızı və sarı daşlardan, qiymətli və parlaq ləl-cəvahiratdan ibarət olan zinətlərinizlə fəxr edirsiniz?! Əgər bu fani əşyalarla fəxr etmək mümkün olsaydı, onda gərək torpaq sizin qarşınızda öyünəydi, çünki hər şeyi müəyyənləşdirən qadir Allahın hökmünə əsasən, bütün bunları sizə o bağışlayır və əta edir. Allah bunların hamısını torpağın bətnində yerləşdirib və Öz fəzli sayəsində sizin üçün aşkara çıxarır. Elə isə öz məqamınıza nəzər salın və əgər görənlərdənsinizsə, bunlarla fəxr etməyin. Yox, and olsun yaranmışların səltənətini ovcunda saxlayan Kəsə, siz yalnız onunla fəxr edə bilərsiniz ki, özünüz Allahın qaydalarına tabe olasınız, heç kəsin Allahın hökmlərindən uzaqlaşmasına imkan verməyəsiniz və doğru yolla gedəsiniz...

š 119 ›

Ey əmirlər tayfası! Nə üçün bulud kimi Günəşin üzünü örtüb onun işıq saçmasına mane olursunuz? Uca Qələmin sizə verdiyi nəsihətləri eşidin ki, bunun sayəsində həm siz, həm də yoxsullar və kimsəsizlər rahatlıq tapsınlar. Allahdan diləyirik ki, hökmdarların sülh yaratmasına yardım göstərsin. Həqiqətən, O istədiyini etməyə qadirdir.

Ey hökmdarlar tayfası! Biz görürük ki, siz hər il məsrəflərinizi artırır və bunu rəiyyətin boynuna qoyursunuz. Bu isə böyük bir zülmdür, Məzlumun ahından və göz yaşlarından qorxun, rəiyyətin boynuna taqətlərindən artıq yük qoymayın, saraylarınızı abad etməkdən ötrü onların halını xarab etməyin, özünüzə rəva bildiyinizi onlara da rəva görün. Əgər siz anlayansınızsa, bununla Biz sizə faydası olan şeyləri bəyan edirik. Belə ki, onlar sizin xəzinələrinizdir. Məbada Allahın hökm etmədiklərini onlara hökm edəsiniz və məbada onları oğruların əlinə tapşırasınız. Siz onlara hökmranlıq edirsiniz, onlardan yeyirsiniz, onların sayəsində qalib gəlirsiniz, həm də onlara təkəbbürlə baxırsıiız. Həqiqətən, bu, qəribə bir işdir!

Əgər siz Böyük Sülhü bir kənara atırsınızsa, onda bu Kiçik Sülhdən yapışın ki, bəlkə onun vasitəsilə sizin və sizin kölgənizdə olanların işləri bir qədər yaxşılaşdı.

Ey əmirlər tayfası! Əgər siz öz aranızda sülh yaratsanız, o zaman olkələrinizi və şəhərlərinizi qorumaqdan ötru lazım olan miqdardan savayı, əsgərlərə və silah-sursata ehtiyacınız qalmaz. Hər şeyi Bilən və Etibarlı Kəs tərəfindən verilən nəsihəti qulaqardına vurmaqdan çəkinin.

Birləşin, ey hökmdarlar tayfası, əgər anlayansınızsa, bilin ki, bununla sizin aranızdakı ixtilaf yelləri sakitləşər, rəiyyətiniz və ətrafınızda olan kəslər rahatlıq tapar. Əgər sizlərdən biri digərinə hücum edərsə, hamınız onun əleyhinə qalxın. Bilin ki, bu, aşkar bir ədalətdir.

š 120 ›

Ey hər bir diyardakı Məclis üzvləri! Əgər siz axtaranlardansınızsa, dünyanı və onun halını yaxşılaşdıracaq şeylər barədə tədbir tegün və müzakirələr aparın. Baxın, dünya insan bədəninə bənzəyir: o, sağlam və kamil şəkildə xəlq olunub, amma müxtəlif və çeşidli səbəblərdən onu xəstəliklər bürüyüb. Onun halı bir gün də yaxşılaşmayıb, əksinə, xəstəliyi daha da ağırlaşıb, çünki o öz nəfslərinin atına minərək sərkərdan qalan bacarıqsız həkimlərin ixtiyarında olub. Və əgər müəyyən bir əsrdə onun əzalarından biri mahir həkimin sayəsində yaxşılaşıbsa da, digər əzaları əvvəlki halda qalıb. Beləcə Hər şeyi Bilən və Hər şeydən Xəbərdar olan Allah sizi agah edir.

Bu gün isə Biz onun təkəbbür şərabından elə məst olmuş adamların əli altında olduğunu görürük ki, onlar nəinki bu ecazkar və əzəmətli Əmri, hətta öz xeyirlərini də anlamırlar. Əgər onlardan kim isə onu sağaltmağa səy göstəribsə, onun məqsədi yalnız bundan aşkar və ya gizli şəkildə faydalanmaq olub. Buna görə də onu bir qədər sağaltsa da, tam sağaltmağa qüdrəti çatmayıb.

Dünyanın sağalması üçün Allahın təyin etdiyi ən böyük dərman və ən mükəmməl vasitə yer üzündəki insanların bir Əmrdə və bir şəriətdə birləşməsidir. Bu isə yalnız və yalnız mahir, kamil və Allahdan yardım alan Təbibin sayəsində mümkün ola bilər. Canıma and olsun, həqiqət budur və ondan savayı hər şey açıq-aşkar azğınlıqdan başqa bir şey deyildir...

š 121 ›

De: Ey ədavət əhli! Qəzəbinizdən ölün! Əzəmət Günəşi Əmr üfüqündən parladı və öz ziyası ilə bütün varlıq aləmini işıqlandırdı, siz isə ondan bixəbər qaldınız və qafillərdən oldunuz. Elə isə özünüzə rəhminiz gəlsin, iman gətirdiyinizə qarşı kafirlik etməyin və həddini aşanlardan olmayın. Haqq olan Allaha and olsun, əgər siz bu Əmri inkar etsəniz, bütün dünya sizə gülər, çünki siz insanlar arasında öz Əmrinizin doğruluğunu isbat etmək üçün Qoruyan, Qüdrətli, Şərəfli və Hər şeyi Bilən Allahın ayələrini dəlil gətirdiniz, amma O növbəti dəfə əzəmətli səltənətlə nazil olanda, Onu inkar etdiniz. Vay sizin halınıza, ey qəflət əhli!

Məgər siz özlüyünüzdə elə zənn edirsiniz ki, Günəşin və onun ziyasının qarşısını ala biləcəksiniz?! Yox, canıma and olsun ki, əgər siz və sizdən əlavə göylərdə və yerdə olan bütün məxluqat Ona qarşı birləşsəniz də, buna gücünüz və qüdrətiniz çatmaz. Allahdan qorxun, öz əməllərinizi batil etməyin, Allah kəlamını eşidin və pərdə arxasında qalanlardan olmayın.

De: And olsun Allaha! Mən gəlişimlə Özüm üçün bir şey istəməmişəm. Mən yalnız Allahın və Onun əmrinin qələbəsini istəmişəm, Onun Özünün dediklərimə şahid olması kifayətdir. Əgər siz gözlərinizi təmizləsəniz, görərsiniz ki, Mənim əməllərim sözlərimi təsdiq edir, sözlərim isə əməllərimə dəlildir.

Sizin gözləriniz kordur! Məgər siz Allahın qüdrət və səltənətini, Onun əzəmət və böyüklüyünü görmürsünüzmü? Vay sizin halınıza, ey ədavət əhli! Mənim sözlərimi eşidin və bircə an da durmayın! Rəhmanın Camalı sizə belə əmr edir, bəlkə siz yanınızda olanlardan əl çəkib elə bir səmaya ucalasıiız ki, orada bütün aləm əhlinin Əmrin kölgəsinə sıqındığının şahidi olasınız.

De: Bu gün Allahın qəzəbindən və hökmündən qaçmaq üçün heç kəsə bir yer, bir sığınacaq və ya bir havadar tapılmaz — Onun Əmrinin kölgəsindən başqa! Bu, Onun Əmridir ki, Qulamın qiyafəsində zühur edib. Bu parlaq, şərəfli və ecazkar görkəmə görə həmd olsun Allaha!

Özünüzü Məndən başqa hər şeydən azad edin, sonra da üzünüzü Mənim üzümə tutun, çünki bu, sizə malik olduqlarınızdan daha xeyirlidir. Allahın Dili Mənim danışan, hər şeyi əhatə edən və bilən Dilimlə buna şəhadət verir.

De: Siz elə düşünürsünüz ki, sizin qəbul etməyinizlə Ona bir şey artar? Canıma and olsun ki, yox! Yaxud sizin üz döndərməyinizlə Ondan bir şey əskilər? Qalibiyyətli, Əlçatmaz və Uca zatıma and olsun ki, yox! Adların və onların səltənətinin pərdələrini cırın! And olsun Camalıma, Adlar Sultanı gəlmişdir. O, əvvəli olmayan əvvəldən Öz əmri ilə adları yaratmışdır və bundan sonra da necə istəsə, onları yaradacaqdır. Həqiqətən, O, Qüdrət və hikmət Sahibidir!

Ehtiyatlı olun, bədənlərinizi hidayət libasından məhrum etməyin. Sonra zühur qılmanlarının başınız üstündə dolandırdığı piyalədən için. Belə əmr edir sizə o Kəs ki, sizə qarşı özünüzdən də mərhəmətlidir və sizdən nə əcr, nə də mükafat istəyir. Onun işi yalnız o Kəs üçündür ki, Onu haqq ilə göndərdi, Onu cəmi məxluqatdan ötrü Öz dəlilinə çevirdi və Onu bütün əlamətlərlə zühur etdirdi. Elə isə nəzərlərinizi Ona doğru çevirib Əzəli Varlığın Dilinin sizə dediklərini eşidin ki, bəlkə agah oldunuz.

Məgər siz ata-babalarınızdan və birinci Adəmə qədər gedib çıxan əcdadlarınızdan belə bir şey eşitmisinizmi ki, bir Kəs Əmr buludları üzərində açıq-aşkar hökmranlıqla gəlsin, Onun sağında Allahın Mələkutu, solunda — Onun Əzəli Cəbərutu, önündə isə Qüdrətli, Qabiliyyətli və Qadir Allahın qoşunları hərəkət etsin və O hər an elə ayələr söyləsin ki, ariflərin könülləri onları anlamaqda aciz qalsın, amma Onun dedikləri Allah tərəfindən olmasın?! Elə isə ayılın və əgər doğruçu və yüksək dil sahibisinizsə, xalis həqiqəti söyləyin.

De: İndi nazil olan qədər bundan əvvəl Əliyə (Həzrət Baba) də nazil olub. Əgər kimsə Ruhun dediklərinə şübhə edirsə, qoy Ərşin önündə hazır olsun və Allahın ayələrini eşidərək işıqlı bəsirət kəsb etsin.

De: And olsun Allaha! Allahın neməti tamamlandı, Onun sözü yerinə yetdi, Üzü işıq saçdı, səltənəti hər yeri bürüdü, Əmri aşkar oldu və səxavəti bütün aləmə yayıldı.

š 122 ›

İnsan — ən böyük tilsimdir. Lakin təlim-tərbiyənin olmaması onu olan şeydən məhrum edib. Allah onu bir kəlmə ilə xəlq etdi, digər kəlmə ilə təlim mənbəyinə doğru istiqamətləndirdi, başqa bir kəlmə ilə də onun mərtəbə və məqamlarını qorudu. Həzrət Mövcud buyurur: "İnsana qiymətli daşlara malik bir mədən kimi bax. Təlim-tərbiyə nəticəsində ondakı cəvahirat üzə çıxar və bəşəriyyət ondan fayda götürər".

Əgər bir kəs Birlik səmasından nazil olan Kitablara bəsirət gözü ilə nəzər salıb fikirləşsə, dərk edər ki, onların məqsədi bütün insanlara vahid bir şəxs kimi baxılmasına, bütün qəlblərdə "Hökmranlıq Allaha məxsusdur!" möhürünün həkk edilməsinə və inayət günəşlərinin, fəzl və mərhəmət ulduzlarının işığının hamını bürüməsinə nail olmaqdır. Şərəfli Haqq Özü üçün heç nə istəməyib — nə aləmin itaətindən Ona bir xeyir dəyər, nə də insanların üz döndərməsindən Ona bir ziyan yetişər. Hər an Bəyan səltənətinin Quşu bu sözləri söyləyir: "Hər şeyi sənin üçün istəmişəm, səni isə Özüm üçün!"

Əgər dövranın üləmaları yer üzündəki insanların məhəbbət və birlik ətrini duymasına imkan versələr, o zaman ariflər həqiqi azadlığın nə olduğunu anlayarlar və əsl rahatlıqa, əsl əmin-amanlığa qovuşarlar. Əgər yer üzü bu məqamın Günəşi ilə nurlansa, onda bu sözlər öz təsdiqini tapar: "Sən onda nə bir eniş görərsən, nə də bir yoxuş!"[31]

š 123 ›

Hanı sizdən əvvəl yaşamış və ən gözəl şeylərlə əhatə olunmuş kəslər?! İbrət alın, ey insanlar və qafillərdən olmayın!

Tezliklə sizdən başqaları gələr, sizin mallarınızı ələ keçirər və sizin evlərinizdə sakin olar. Mənim sözlərimi eşidin və cahillərdən olmayın!

Hər kəs özü üçün elə bir şey seçməlidir ki, heç kəs onu ələ keçirə bilməsin və bütün hallarda onun öz əlində qalsın. And olsun Allaha, əgər siz ariflərdənsinizsə, bilin ki, bu, Allahın məhəbbətidir.

Özünüzə elə evlər tikin ki, yağışlar onları dağıda bilməsin və onlar sizi zamanın hadisələrindən qorusun. Belə öyrədir sizi bu tənha Məzlum!

š 124 ›

Hər cür məhdudiyyətdən uzaq və mövcudatın idrakından üstün olan ecazkar Birlik Əbədi Varlığın şərəfli dərgahına necə də yaraşır! O əzəldən və həmişə Öz müqəddəs və şərəfli məkanında olub və əbədi olaraq da Öz istiqlal və cəlal məqamında qalacaqdır. Onun pak Mahiyyəti yaranmışların idrakından nə qədər ehtiyacsız olmuşdur və nə qədər də yerin və göylərin sakinlərinin zikrindən uca və yüksək olacaqdır!

Sonsuz səxavətinin ucalığı və hədsiz kəramətinin yüksəkliyi sayəsində O, görünən və müşahidə olunan bütün şeylərdə Öz irfanının əlamətini əmanət qoyub ki, heç bir şey öz imkanı və mərtəbəsi çərçivəsində Onu tanımaqdan məhrum qalmasın. Həmin əlamət — məxluqat içərisində onun Camalının güzgüsüdür. Və bu ən yüksək və ən uca güzgünün təmizlənməsi üçün nə qədər çox səy və cəhd göstərilsə, onun adları və sifətlərinin təzahürləri, Onun elm və əlamətlərinin görüntüləri həmin güzgüdə bir o qədər aydın görünər və əks olunar. İş o yerə çatar ki, hər şey öz məqamında müşahidə olunar, hər şey öz həddini və imkanlarını bilər və hər şeydən: "Həqiqətən, Ondan başqa Allah yoxdur!" nidası eşidilər...

Bu güzgü mənəvi cəhdlər və ruhani səylər nəticəsində qara tutqunluqdan və şeytani təsəvvürlərdən təmizlənib ilahi qüdsiyyət bağcasına və Rəbbani ünsiyyət məkanına yaxınlaşa və qovuşa bilər. Lakin hər bir işin öz vaxtı və hər meyvənin öz fəsli var, ona görə də bu inayətin təzahürü və bu səxavətin baharı Allahın günlərinə təsadüf edir. O, bütün günlərə onların mahiyyətinə uyğun olaraq, Öz fəzlinin möcüzələrindən bir pay bəxş etsə də, zühur Günləri üçün müdriklərin idrakına sığmayan bir məqam müəyyənləşdirib. Belə ki_, əgər göylərdə və yerdə olanların qəlbləri bu daimi sevinc günlərində o İlahi Şərəf Günəşinin qarşısında dayanıb Ona diqqət yetirsələr, hamılıqla özlərinin müqəddəsləşməsinin, nurlaşmasının və saflaşmasının şahidi olarlar. Necə də ucadır bu fəzl ki, heç bir fəzl ondan üstün ola bilməz! Necə də ucadır bu inayət ki, dünyada onun bənzəri və xilqətdə onun oxşarı ola bilməz! Necə də ucadır O — Ona aid edilən sifətlərdən və Onun haqqında deyilənlərdən!

Buna görədir ki, həmin günlərdə heç kəsin heç kəsə ehtiyacı olmayıb və olmayacaq. Artıq göründüyü kimi, o ilahi Gündə Rəbbin dərgahının qasidləri elə bir elm və hikmətlə dilə gəlmişlər ki, həmin müqəddəs şəxslərdən başqa heç kəs, lap min il təlim və təhsillə məşğul olsa da, onun bir sözündən belə agah olmamışdır və olmayacaqdır. Odur ki, İlahi Günəşin zühur etdiyi günlərdə Allahın dostları heç bir elmə ehtiyac duymamış və möhtaç olmamışlar, əksinə, elm və hikmət çeşmələri onların öz qəlbləri və fitrətlərindən fasiləsiz olaraq axmış və çağlamışdır.

š 125 ›

Ey mənim qardaşım! Əzəl Sultanını dərk etmək yoluna axtarış qədəmini qoymaq istəyən mücahid şəxs hər şeydən əvvəl gizli ilahi sirlərin aşkara çıxdığı məkan olan qəlbini kəsb edilmiş elmlərin qara tozlarından və şeytani istəklərin izlərindən büsbütün təmizləməli və pak etməlidir. Bundan başqa, Əzəli Məhbubun daxil olub oturduğu taxt olan sinəsini tamamilə saflaşdırmalıdır. Həmçinin ürəyini su və torpaq dünyasına bağlılıqdan, yəni kölgə kimi ötəri əkslərin və keçəri surətlərin hamısından xilas etməlidir. O qəlbini elə təmizləməlidir ki, orada sevgi və nifrət izləri qalmasın və beləliklə, sevgi onu əbəs yerə nəyəsə meylləndirməsin, yaxud nifrət ona nədəsə mane olmasın. Necə ki, bu gün insanların əksəriyyəti məhz bu iki səbəbdən Əbədi Üzdən və Mənalar Həzrətindən uzaq düşmüşlər və çobansız azğınlıq və unutqanlıq çöllərində otlayırlar.

Həmin şəxs hər zaman Haqqa təvəkkül etməli və insanlardan üz döndərməlidir. Torpaq dünyasından əl çəkməli və Rəbblər Rəbbinə bağlanmalıdır. Özünü heç kəsdən üstün tutmamalı, lovğalıq və təkəbbürü qəlbinin lövhəsindən silməlidir. Dözüm və səbrə könül verməli və susmağı özünə şüar etməlidir. Faydasız danışıqdan qaçmalıdır, çünki dil — közərən oddur, çox danışmaq isə öldürücü zəhərdir. Adi od bədənləri, dilin odu isə ruhları və könülləri yandırır. Birincinin təsiri bir saatdan sonra keçər, ikincinin təsiri isə bir əsr qalar. Qeybəti azğınlıq saymalı və heç vaxt ona aludə olmamalıdır, çünki qeybət qəlbin yanan çırağını söndürər və qəlbin həyatına son qoyar. Aza qane olmalı və çox istəmək fikrindən daşınmalıdır. Təvazökar insanlarla yoldaşlığı qənimət bilməli, acgöz və təkəbbürlü kəslərdən gen gəzməyi nemət sanmalıdır. Səhərlər zikrlə məşğul olmalı və var qüvvəsi ilə o Yarı axtarıb tapmağa çalışmalıdır. Məhəbbət və zikr odu ilə qəfləti yandırmalı, Allahdan başqa hər şeyin yanından şimşək tək ötüb keçməlidir. Binəsiblərə əl tutmalı, yoxsullardan öz səxavətini əsirgəməməlidir. Nəinki dili olan insanlara, hətta dilsiz-ağızsız heyvanlara qarşı da mehriban olmalıdır. Canını Canandan əsirgəməməlidir və xalqın tənəsindən qorxub Haqqdan uzaqlaşmamalıdır. Özünə rəva görmədiyini başqasına da rəva görməməlidir. Xəta edənlərdən tam qətiyyətlə yan keçməli və onların bağışlanmasını diləməlidir. Günahkarların günahı üzərindən əfv qələmi çəkməli və onlara həqarətlə baxmamalıdır, çünki heç kəsin aqibəti məlum deyil. Nə çox günahkarlar ölüm anında iman cövhərinə yetişib əbədiyyət şərabını içər və Səma Sakinlərinə qoşular. Və nə çox itaətkarlar və möminlər ruhları bədənlərindən çıxan zaman dəyişilər və cəhənnəmin dibinə vasil olar.

Xülasə, bütün bu inandırıcı sözlərdən və qətiyyətli göstərişlərdən məqsəd odur ki, həqiqəti axtaran yolçu Allahdan başqa hər şeyi fani bilməli və Məbuddan başqa hər şeyi bir heç sanmalıdır. Və bunlar ali şəxslərin xüsusiyyətləri və ruhanilərin keyfiyyətləridir ki, Elmül-yəqin yolu ilə gedən mücahidlər üçün lazım olan şərtlər kimi xatırlandı. Həqiqəti axtaran yolçu yalnız bu məqamlara yetişdikdən sonra ona "mücahid" demək doğru olar. Elə ki, o "Bizdən ötrü cihad edənlər"[32] sırasına qoşular, şübhəsiz, o zaman "onlara Öz yollarımızı göstəririk"[33] müjdəsini alar. Və elə ki, onun qəlbində axtarış, səy, duyum, şövq, eşq, valehlik, cazibə və sevgi çırağı yanar və Birlik dənizindən məhəbbət nəsimi əsər, həmin vaxt şəkk və şübhənin azdırıçı zülməti yox olar və elm və yəqinlik nurları onun bütün vücudunu bürüyər. O anda Gizli Müjdəçi ruhani müjdə ilə İlahi Şəhərdən sübh şəfəqi tək parlayar və irfan surunun səsi ilə ürəyi, qəlbi və ruhu qəflət yuxusundan oyadar. Və əbədi Müqəddəs Ruhun inayətləri və nemətləri ona yeni həyat bəxş edər. Belə ki, o özünün yeni göz, yeni qulaq, təzə qəlb və ürək sahibi olduğunu görər, kainatdakı aydın əlamətlərə və insanlardakı gizli nişanələrə diqqət yetirər, Allahın ecazkar gözü ilə baxıb hər bir zərrənin Eynül-yəqin və Nurül-yəqin məqamlarına qovuşmaq üçün açılmış qapı olduğunun şahidi olar və bütün əşyalarda Birliyin təzahürünün sirlərini və əbədiyyətin zühurunun əlamətlərini seyr edər.

And olsun Allaha, əgər hidayət yolu ilə gedən və möminlik mərtəbələrinə yetişmək istəyən kəs bu uca və ülvi məqama qovuşarsa, haqqın rayihəsini ən uzaq məsafələrdən duyar və hidayətin nurlu sabahının bütün şeylərin məşriqindən açıldığını dərk edər. Hər bir zərrə və hər bir şey onu Məhbubuna və İstəklisinə doğru istiqamətləndirər. O elə ayıq olar ki, haqq ilə batili günəşlə kölgə kimi bir-birindən seçər. Məsələn, əgər Haqqın nəsimi dünyanın Şərqindən əssə və o da həmin vaxt dünyanın Qərbində olsa, şübhəsiz onu hiss edər. Eləcə də Haqqın bütün əlamətlərini — onun ecazkar kəlamlarını, yüksək işlərini və parlaq əməllərini başqalarının işlərindən, əməllərindən və əlamətlərindən fərqləndirər. Necə ki, sərraf ləli adi daşlardan və hər bir insan yazı payızdan, istini soyuqdan seçə bilir. Canın burnu dünyanın və məxluqatın zökəmindən xilas olan kimi o, şübhəsiz, Cananın ətrini ən uzaq məsafələrdən duyar və həmin ətrin təsiri ilə Həzrət Mənnanın[34] yəqinlik şəhərinə varid olar və o ruhani şəhərdə Həzrət Sübhanın hikmətinin möcüzələrini müşahidə edər. Həmin şəhərdəki ağacın yarpaqlarının xışıltısından o, bütün gizli elmləri eşidər, həmin şəhərin torpağından Rəbblər Rəbbinin zikrini və tərifini zahiri və batini qulağı ilə dinləyər, gedişin və qayıdışın sirlərini öz gözləri ilə görər.

Adlar və sifətlər Sultanının əmri ilə o şəhərə nəsib olmuş əlamətlər, nişanələr, təzahürlər və görüntülər barədə nə deyim?! O, susuz yanğını aradan qaldırır, odsuz Allaha məhəbbətin hərarətini artırır. Onun hər bir otunda mükəmməl hikmətin sirləri gizlənib, hər gülünün budağında min bülbül şur və şövq ilə oxuyur. Onun ecazkar lalələrindən Musanın odunun sirri aşkar olur və pak nəsimlərindən İsanın Müqəddəs Ruhunun ətri duyulur. Burada qızılsız sərvət, ölümsüz əbədiyyət bəxş olunur. Onun hər yarpağında bir cənnət gizlənir və hər qəsrində min hikmət saxlanır. Allahdan ötrü cihad edənlər hər şeydən əllərini üzdükdən sonra bu şəhərə o qədər öyrəşirlər ki, bir an da ondan ayrılmırlar. Onlar qəti dəlilləri bu məhfilin sünbüllərindən eşidirlər, aydın sübutları ondakı gülün camalından və bülbülün avazından əxz edirlər. Bu şəhər aşaqı-yuxarı hər min ildə bir dəfə təzələnir və bəzənir...

Həmin şəhər Allahın Kitablarıdır ki, hər bir dövrdə göndərilir. Məsələn, Musanın dövründə bu, Tövrat idi, İsanın zamanında — İnçil, Məhəmməd- rəsulullahın dövründə Quran idi, indiki əsrdə Bəyandır, Allahın göndərəçəyi Kəsin dövründə isə Onun Kitabı olacaq ki, bütün Kitablar ona istinad etmişlər və o, cəmi Kitablardan üstündür.

š 126 ›

Biz harada olsaq da və başımıza nələr gəlsə də, Allah adamları tam qətiyyət və əminliklə nəzərlərini Uca Üfüqə dikməli, dünyanın islahı və ümmətlərin təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olmalıdırlar. Bizim başımıza nə gəlibsə və nə gələcəksə, Əmrin yüksəlişinə səbəb olub və olacaq. Elə isə Allahın Əmrini tutun və ondan yapışın, çünki o, Əmr və Hikmət Sahibi tərəfindən nazil olub.

Biz hədsiz şəfqət və mərhəmətlə aləm əhlini onlara xeyirli olan şeylərə yönəltdik və yol göstərdik. Aləmin Ən Uca Üfüqündən parlayan həqiqət Günəşinə and olsun ki, Allah adamlarının dünyanı abadlaşdırmaq və islah etməkdən, insanları saflaşdırmaqdan özgə məqsədi olmayıb və yoxdur. Onlar bütün insanlarla düzgün və səmimi davranmışlar, zahirləri batinləri ilə eyni olub, batinləri də zahirlərini əks etdirib. Əmrin həqiqəti gizli və pünhan deyil, göz qabağında aşkar və aydındır. Əməllərin özü bu sözləri təsdiq edir.

Bu gün hər bir göz sahibi zühur sübhünün nurlarını müşahidə edə bilər, hər bir qulaq sahibi Turda Danışanın nidasını eşidə bilər. İlahi Mərhəmət dənizinin dalğaları ilə yüksəyə qalxıb ki, Əlamətlərin Məşriqi və Dəlillərin Mənbəyi pərdəsiz və açıq şəkildə bütün məzhəblərin və xalqların nümayəndələri ilə oturub-durur və ünsiyyət saxlayır. Neçə-neçə insanlar Bizim hüzurumuza pis niyyətlə daxil olub ordan razılıqla çıxmışlar. Fəzilət qapısı hamının üzünə açıqdır. Biz zahirdə günahkarlar və itaətkarlarla eyni cür ünsiyyət saxlayırıq ki, bəlkə bəd əməl sahibləri sonsuz bəxşiş dəryasından agah olalar. Bizim Səttar[35] adımızın işığı elə yayılır ki, pislər də özlərinin yaxşılardan sayıldığını güman edirlər. İstəyənlərdən heç biri məhrum qalmır, üz tutanlardan heç birinin qarşısı alınmır...

Ey dostlar, bəyənilmiş əxlaq və gözəl əməllərlə Şərəfli Haqqa kömək göstərin. Bu gün Allaha kömək etmək istəyən hər bir kəs özündə olana deyil, Allahın yanında olana diqqət yetirməlidir, öz mənfəəti barədə deyil, Allahın itaət olunmalı kəlamının yüksəlişi barədə düşünməlidir. Qəlb nəfsin istəklərindən və ehtiraslarından təmiz olmalıdır, çünki qalibiyyətin silahı və zəfərin ilkin şərti Allahdan çəkinməkdir. O, bir zirehdir ki, Əmrin bədənini qoruyar və Allah adamlarına qələbə gətirər. Allahdan çəkinmək bayrağı daim müzəffər olub və o, yer üzünün ən güclü qoşunu sayılır. Onun sayəsində Allaha yaxın kəslər qoşunların Rəbbi olan Allahın izni ilə könül şəhərlərini fəth etmişlər...

š 127 ›

De: Ey insanlar, əgər siz Allahı tanımaq və onun qüdrətini dərk etmək istəyirsinizsə, Mənə yalnız Mənim gözümlə baxın. Siz dünya durduqca Mənim Əmrim barədə düşünsəniz də və Hökmran, Qadir, Həmişəyaşar və Hikmət Sahibi olan Allahın əbədiyyəti boyunca şeylərə nəzər salsanız da, bundan özgə bir yolla Məni tanıya bilməzsiniz. Beləcə Biz Əmri bəyan etdik ki, bəlkə insanlar anladılar və ariflərdən oldular.

Baxın o kəslərin halına ki, hamısı Mənim Özümü və əhli-əyalımı Allahın yolunda və onların imanını qorumaqdan ötrü fəda etməyimin şahidi olmuşlar və bilirlər ki, bütün insanların qorxudan titrədiyi və onların özlərinin də dostlardan və düşmənlərdən üzlərini gizlədərək canlarını qorumaqla məşğul olduqları zaman Mən düşmənlərin arasında idim.

Bununla belə, Biz Əmri izhar etdik və elə bir məqama çatdırdıq ki, ürəklərində Qulama kin bəsləyən müşriklərdən başqa hamı Allahın səltənətini və Onun qüdrətini etiraf etdi. Bütün məxluqatı əhatə edən bu Zühura və aləmdə misli görünməmiş bu Nura baxmayaraq, Bəyan əhli Mənə etiraz etdi. Onlardan bəziləri doğru yoldan üz döndərib iman gətirdikləri Kəsi inkar etdilər və Qüdrətli, Qoruyan, Ulu və Əzəmətli Allaha itaətsizlik göstərdilər. Bəziləri də doğru yolun astanasında duruxaraq Allahın Əmrinin həqiqiliyini o kəsin təsdiq etməsinə bağladılar ki, o Mənim bir sözümlə yaranmışdır. Beləcə onların əməlləri hədər getdi, amma bunu anlamadılar. Onlardan biri isə Allahı özü ilə müqayisə edərək adlara elə aldandı ki, Mənimlə açıq mübarizəyə qalxdı, Mənim qətlimə fitva verdi və özündə olan cəhətləri Mənə aid etdi.

İndi Mən dərdimə və kədərimə görə Məni xəlq edən və Məni göndərən Kəsə şükr edirəm. Və Mənim üçün müəyyən etdiklərinə, tənhalığıma və qafillər əlində giriftar olmağıma görə Ona həmd edirəm. Mən Allaha təvəkkül edərək, bəlalara dözmüşəm və dözəcəyəm. Və deyirəm: "Ya Rəbb, bəndələrini Öz səxavət və bəxşiş dənizinə doğru hidayət eylə, onları öz fəzlinin və lütflərinin möcüzələrindən məhrum etmə, çünki onlar Sənin aləmi bürüyən mərhəmətinlə onlar üçün nə etdiyini bilmirlər. Ya Rəbb, onlar zahirən zəif, daxilən yetimdirlər, Sən isə Kəramətli, Fəzilətli, Ulu və Əzəmətlisən! İlahi, onlara qəzəblənmə, müəyyən vaxta qədər onlara Öz mərhəmətinin möcüzələrinə layiq olan şəkildə yanaş, bəlkə onlar Sənə doğru qayıdıb Sənə qarşı törətdikləri əməllərə görə bağışlanmalarını dilədilər. Həqiqətən, Sən Bağışlayan və Mərhəmətlisən!.."

š 128 ›

De: Ey insanlar! Məgər özünü Mərhəmətli Rəbbinə mənsub edən kəsə şeytan əməlləri törətmək yaraşarmı?! And olsun Sübhanın Camalına ki, yox! Əgər siz ariflərdənsinizsə, bunu bilin.

Qəlblərinizi dünya sevgisindən, dillərinizi Ondan başqasının zikrindən, vücudunuzu Onu görməyinizə mane olan və sizi nəfsin istədiklərinə yaxınlaşdıran bütün şeylərdən təmizləyin. Allahdan qorxun, ey insanlar və çəkinənlərdən olun!

De: Ey insanlar, əgər siz dediklərinizə əməl etmirsinizsə, onda sizinlə o kəslərin arasında nə fərq var ki, "Bizim Rəbbimiz Allahdır" dedilər, amma O, müqəddəslik buludları üzərində onların yanına gələndə Ona qarşı küfr edib inkarçılardan oldular?! Özünüzü dünyadan və onun bər-bəzəyindən xilas edin. Onlara yaxınlaşmaqdan çəkinin, çünki onlar sizi günaha və pis əməllərə sövq edir və sizin doğru yolla getməyinizə mane olur. Bilin ki, dünya sizin öz Yaradanınızdan qafil olmağınız və Ondan başqasına bağlanmağınız deməkdir, axirət isə Şərəfli və Gözəl Allaha yaxınlaşmağınızdan ibarətdir. Bu gün sizi Allah sevgisindən uzaqlaşdıran bütün şeylər dünya deməkdir. Onlardan qaçın ki, nicat tapanlardan olasınız. Heç bir şeyin təsiri ilə Allahdan uzaqlaşmayan kəsin yer üzünün zinətləri ilə bəzənməsinin və onda olan nemətlərdən faydalanmasının ziyanı yoxdur, çünki Allah göylərdə və yerdə olan bütün şeyləri tövhid əhli olan bəndələri üçün yaradıb. Ey insanlar, Allahın sizə halal etdiklərindən yeyin və özünüzü Onun ecazkar nemətlərindən məhrum etməyin. Sonra Ona təşəkkür edin və şükr edənlərdən olun.

Ey Allaha doğru mühacirət edən kəs, Rəbbinin sözlərini insanlara çatdır, bəlkə bu, onların nəfsin və ehtirasın ardınca getməsinə mane oldu və onlara Ulu və Əzəmətli Allahı xatırlatdı. De: Ey insanlar, Allahdan qorxun, qan tökməkdən əl çəkin, heç kəslə ədavət saxlamayın və yaxşılardan olun! Yer üzündə sülh bərqərar olduğu zaman fitnə-fəsad törətməkdən çəkinin və qafillərin yolu ilə getməyin.

Sizlərdən öz Mövlasının Əmrini təbliğ etmək istəyən kəs qoy əvvəlcə özünü yetkinləşdirsin, sonra insanlara təbliğ etsin ki, onun sözləri eşidənlərin qəlbini cəzb edə bilsin, əks-təqdirdə onun sözləri həqiqəti axtaranların ürəklərinə təsir göstərməz. Məbada, ey insanlar, o kəslərdən olmayın ki, insanları yaxşı işlər görməyə çağırır, özləri isə bunu unudurlar. Belələrinin yalanını öz ağızlarından çıxan sözlər, eləcə də şeylərin həqiqətləri və Allaha yaxın mələklər aşkar edərlər. Əgər onların sözü bir kəsə təsir bağışlayırsa da, bu, onların özündən deyil, Qüdrət və Hikmət Sahibinin sözlərə bəxş etdiyi təsirdən irəli gəlir. Allahın yanında onlar bir çırağa bənzəyirlər ki, bəndələr ondan işıq alar, o isə öz-özünə yanar və sönüb qurtarar.

De: Ey insanlar, bəndələr arasında özünüzü və Əmri hörmətdən salan işlər tutmayın və pozuculuq etməyin. Ağlınızın qəbul etmədiyi şeylərə yaxın düşməyin. Günah işlətməkdən çəkinin, çünki bu, Kitabda sizə haram buyurulub. O Kitabda ki, ona Allahın bütün günahlardan təmizləyib müqəddəs etdiyi kəslərdən başqa kimsə toxuna bilməz.

Özünüzə və insanlara qarşı ədalətli olun, elə edin ki, Mənim sadiq bəndələrim arasında sizin əməllərinizdən ədalət əlamətləri aşkara çıxsın. İnsanların malına xəyanət etməkdən çəkinin və onlar arasında etibar qazanın. Allahın Öz fəzli sayəsində sizə verdiklərindən yoxsulları məhrum etməyin, çünki O, öz malından keçənlərə payladıqlarından iki dəfə artıq mükafat verər. Həqiqətən, Ondan başqa Allah yoxdur. Xilqət və Əmr aləmləri Ona məxsusdur. O, kimə istəyirsə əta edir, kimi istəyirsə məhrum qoyur. O, Bağışlayan, Səxavətli, Qüdrətli və Kəramətlidir.

De: Ey Bəha əhli! Allahın Əmrini insanlara çatdırın, çünki Allah Öz Əmrinin təbliğini hər kəsə vacib buyurub və bunu əməllərin ən üstünü edib. Bu iş isə yalnız təbliğ edənin Qoruyan, Şərəfli və Qadir Allahı tanımasından sonra məqbul sayılar. Və O, təbliğin sözlə həyata keçirilməsini müəyyən edib, başqa yolla yox! Ulu və Hikmət Sahibi olan Allahın səltənətindən əmr belə nazil olub. Kiminləsə döyüşməkdən çəkinin, əksinə, gözəl sözlər və bəlaqətli nəsihətlərlə Əmri ona çatdırın. Əgər qəbul edərsə, bu, onun özü üçündür: qəbul etməzsə, ondan uzaqlaşın və üzünüzü müqəddəs nurlu məkana doğru tutun.

Dünya və onda olan şeylər üstündə heç kəslə çəkişməyin, çünki Allah dünyanı dünya əhlinin ixtiyarına buraxıb. Və dünyadan yalnız bəndələrin qəlbini istəyib ki, onları da vəhy və kəlam qoşunları ilə fəth edər. İlahi hökm Lövhəsində Hökm edən və Hər şeyi Bilən Allah tərəfivdən Bəhanın barmaqları ilə əmr belə yazıldı.

š 129 ›

Ey Allaha doğru səfər edən kəs! Bu dəryadan öz qismətini al, özünü onda olanlardan məhrum etmə və şərəfə nail ol! Əgər göylərdə və yerdə olanlar ondan bir qətrə içsələr, öz-özlərinə Qüdrətli, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Allahın sərvəti ilə varlanarlar. Təmənnasızlıq əli ilə bu dirilik dəryasından bir qab götür, sonra onu bütün insanların üzərinə səp ki, bununla onları bəşəri məhdudiyyətlərdən xilas edib Böyük Allahın nəzərlərini dikdiyi bu müqəddəs və nurlu məkana yaxınlaşdırasan.

Əgər özünü tənha görsən, kədərlənmə! Rəbbin ilə kifayətlən, Ona ünsiyyət bağla və şükr edənlərdən ol! Öz Mövlanın Əmrini göylərdə və yerdə olanların hamısına çatdır. Əgər qəbul edən bir kəs tapsan, Ruh tərəfindən sənə təlqin olunmuş Rəbbin Allahın hikmət cəvahirlərini ona aç. Əgər üz çevirən görsən, sən də ondan üz döndər və sənin Rəbbin və aləmlərin Rəbbi olan Allaha təvəkkül eylə.

Haqq olan Allaha and olsun, bu Gün kim öz Rəbbinin adını zikr etməkdən ötrü ağzını açsa, Mənim Hikmət Sahibi olan və Hər şeyi Bilən adımın məşriqindən vəhy qoşunları ona nazil olar və Səma Sakinləri nur piyaləsi ilə onun yanına enər. Şərəf və Qüdrət Sahibi tərəfindən Əmr səltənətandə belə müəyyən olunmuşdur.

And olsun Allaha, Müqəddəs Pərdənin arxasında elə bəndələr gizlədilib ki, onlar yerdə zühur edərək Əmrə kömək göstərəcəklər və əgər bütün məxluqat onlarla müharibəyə qalxsa da, heç kəsdən qorxmayacaqlar. Onlar göylərdə və yerdə olanlar arasında ayağa qalxıb ən uca səslə Allahı zikr edəcəklər və insanları Şərəfli və Tərifəlayiq Allahın yoluna dəvət edəcəklər. Onların arxasınca get və heç kəsdən qorxma. Və o kəslərdən ol ki, insanların hay-küyü onları Yaradanın yolunda kədərləndirməz və camaatın tənəsi onları çəkindirməz.

Allahın Lövhələri və əlamətləri ilə iman gətirənlərin yanına get və onlara Müqəddəs Cənnətin müjdəsini ver. Sonra müşriklərə xəbərdarlıq et. De: Ey insanlar, and olsun Allaha, mən sizin yanınıza ərş tərəfdən Qüdrətli, Ulu və Əzəmətli Allahın xoş xəbəri ilə gəlmişəm. Və sizin Rəbbiniz və keçmiş ata-babalarınızın Rəbbi olan Allahın dəlilini əlimdə tutmuşam. Siz onu Peyğəmbərlərin və rəsulların yanınızda olan dəlilləri əsasında haqq tərəzisində çəkin. Əgər onun Allah tərəfindən göndərilmiş həqiqət olduğunu görsəniz, onunla mücadilə etməkdən çəkinin, əməllərinizi zay etməyin və müşriklərdən olmayın. Bu, Allahın əlamətləridir ki, haqqla nazil oldu və bununla da Onun Əmri yer üzündə bərqərar oldu, müqəddəslik bayraqları göylərlə yer arasında ucaldı.

De: Ey insanlar, bu, Müqəddəs Barmaqlarla yazılmış və Qeyb pərdəsinin arxasında gizlədilmiş bağlı və qaçılmaz bir Səhifədir ki, Əzəli Varlığın və Qüdrət Sahibinin mərhəməti sayəsində nazil olmuşdur. Orada Biz səma və yer əhlinin taleyini müəyyən etmiş və əvvəldən axıradək bütün elmləri yazmışıq. Heç bir şey Onun elmindən gizli qalmaz, yaranmışların və yaranacağların işləri Onu aciz qoya bilməz. Əgər ariflərdənsinizsə, bunu bilin.

De: O yenidən gəldi və Biz qüdrət əlimizi göylərdə və yerdə olanların hamısının üstünə açdıq, Öz böyük sirrimizdən olduqca kiçik bir hissəni xalis yaranmışlara aşkar etdik. O zaman Tur əhli Sina ərazisinə yayılan bu Qırmızı Nurun parıltısı önündə həlak oldu. Beləcə Rəhmanın Camalı dəlil buludları üzərində gəldi və Qüdrət və hikmət Sahibi olan Allahın hökmü ilə əmr icra olundu.

Behişt Hurisinə de: Müqəddəs qəsrdən çıx, necə istəyirsənsə, Bəha adına parlaq ipəkdən əbədiyyət libasına bürün! Sonra Ulu və Uca Rəbbinin ərşi tərəfdən yüksələn şirin və ecazkar nəğmələri dinlə! Sonra hurilər bəzəyi ilə niqab üfüqündən çıx və bəndələri öz bəyaz üzünün nurlarından məhrum etmə! Əgər yer və səma əhlinin ah-naləsini eşitsən, kədərlənmə. Qoy onlar fəna torpağında ölsünlər və yox olsunlar, çünki onların ürəklərində kin-küdurət alovu şölələnir. Sonra yerdə və göylərdə olanlar arasında Adlar və sifətlər hökmdarı olan Rəbbinin zikrində ən gözəl nəğmələr oxu! Biz sənin işini belə müəyyən etdik, çünki Biz hər şeyə qadirik.

Məbada, öz pak vücudundan nur libasını çıxarasan, əksinə, yaranmışlar səltənətində hər zaman onun əbədiyyət bəzəklərini artır ki, Sənin sayəndə Allahın zinəti bütün şeylərdə aşkara çıxsın və aləmdəkilərə Sənin Rəbbinin mərhəməti tam şəkildə şamil olsun.

Əgər bir kəsdən Rəbbinə məhəbbətin ətrini duysan, özünü onun yolunda fəda elə, çünki Biz səni bundan ötrü xəlq etmişik və bu barədə Səninlə əbədiyyət aləmində yaxınlarımızın yanında əhd-peyman bağlamışıq. Ehtiras əhlinin atdığı güman oxlarından sızlama, onları öz ixtiyarına burax, çünki onlar şeytanların göstərişlərinə tabe olurlar.

Yer və səma əhli arasında ucadan söylə: Haqq olan Allaha and olsun. Mən elə bir huriyəm ki, Bəha Məni Əbha adının qəsrində xəlq etdi və Səma Sakinlərinin yanında Məni adlar bəzəyi ilə zinətləndirdi. Mən ismət pərdələrinin arxasında saxlanırdım və dünya əhlinin nəzərlərindən gizli idim. O zaman Mən Rəhmanın əminamanlıq məkanından ecazkar bir avaz eşitdim və müşahidə etdim ki, bütün cənnət əhli həmin avazı eşitmək şövqü ilə hərəkətə gəlib və onun sahibini görmək istəyir. Beləcə Biz əbədi avazla "Qəyyumül-əsma”da[36] nazil etdiklərimizi şirin bir avaz ilə bu aydın Lövhədə də nazil etdik.

De: O Öz hökmranlığına uyğun olaraq, nəyi istəyirsə hökm edir, Öz iradəsinə əsasən necə istəyirsə buyurur. Və O istədiyinə və buyurduğuna görə sorğu-suala tutulmaz, çünki O — İxtiyar, Qüdrət və Hikmət Sahibidir. Allaha və Onun hökmranlığına qarşı çıxan kəslər öz ehtiraslarının əsiri olanlardır. Onlar cəhənnəmdəki yerlərinə qayıdarlar. İnkarçıların yeri necə də əzablıdır!..

š 130 ›

Sərvətin olanda səxavətli ol, olmayanda isə şükr elə. Başqalarına münasibətdə etibarlı ol, qoy alnın açıq, üzün ağ olsun. Kasıblar üçün xəzinə, varlılar üçün nəsihətçi ol. Köməyə çağırana cavab ver və öz vədinə sadiq ol. İşlərdə insaflı, cəmiyyət arasında təvazökar ol. Zülmətdə çıraq ol, qəmginlərə sevinc gətir, susuzlara dəniz ol, sənə pənah gətirənlərə havadarlıq et, məzlumlara kömək göstər, onların əlindən tut və arxa ol. Əməllərində çəkingən ol. Qəriblərə vətən, xəstələrə şəfa, sığınacaq istəyənlərə qala ol. Korlara göz ol, azanlara yol göstər. Həqiqətin üzünə gözəllik, etibarın vücuduna bəzək, əxlağın evinə dirək, aləmin bədəninə ruh, ədalət qoşunlarına bayraq və yaxşılıq üfüqünə nur ol. Pak torpağa düşən şeh, elm dənizində üzən gəmi ol. Səxavət səmasının ulduzu, hikmətin başının tacı, dünyanın alnının işığı, itaətkarlıq ağacının meyvəsi ol.

š 131 ›

Əzəl Hökmdarının Qələmi həmişə dostları xatırlamaqla məşğuldur və daim hərəkətdədir. Gah ondan mərhəmət çayları axır, gah da aydın Kitab nazil olur. O, bənzərsizdir və dünyanın ən birinci xətibidir. Daim əzəmət minbərində oturaraq, kafi nəsihətlər və xeyirli məsləhətlər söyləyir.

Haqq şahiddir və xalq da təsdiq edər ki, O bir an da Özünü gizlətməyib və Özünü qorumağa çalışmayıb. Aləm əhlinin gözü qarşısında ayağa qalxaraq istədiklərini buyurub. Onun məqsədi dünyanı islah etmək və insanları rahat görməkdir. Bu islah və rahatlıq isə yalnız birlik və ittifaqla əldə oluna bilər, birlik də ancaq Uca Qələmin nəsihətləri sayəsində yarana bilər. Onun sözləri dünyanı birlik nuru ilə işıqlandırar, Onun zikri məhəbbət odunu alovlandıraraq maneə törədən pərdələri və aranı kəsən hicabları yandırar, bir pak əməli fələklərdən keçirər, bağlı qanadı açar və itirilmiş gücü geri qaytarar.

Ey Allah adamları! Paklaşın, paklaşın! Çəkinin, çəkinin!..

De: Ey Allah adamları, Haqqın yardımçısı, köməkçisi və qoşunları Kitablarda və Lövhələrdə gün kimi aydın və aşkar göstərilib. Bu qoşunlar pak əməllərdən və bəyənilmiş xasiyyətlərdən ibarət olmuşdur və olacaqdır. Bu Gün hər kəs gözəl əxlaq və düzlük qoşunlarına kömək etsə, Allaha və Allahın yolunda xidmət göstərmək üçün ayağa qalxsa, şübhəsiz, bunun təsirləri hər tərəfdə özünü göstərər və aşkara çıxar...

š 132 ›

Haqq — Onun şərəfi daha da yüksəlsin! — insan mədənindən məna cövhərlərini çıxarmaq üçün gəlib...

Bu gün Allahın dini və Allahın məzhəbi odur ki, müxtəlif məzhəblər və çoxsaylı təriqətlər ədavətə səbəb olmasın. Bütün bu qaydalar, qanunlar, möhkəm və mətin yollar bir mənbədən aşkara çıxıb və bir məşriqdən parlayıb. Bütün bu müxtəlifliklər vaxtın və zamanın, əsrin və dövranın tələbinə görə meydana çıxıb.

Ey Bəha əhli, hümmət kəmərini möhkəm bağlayın ki, bəlkə insanlar arasında məzhəb çəkişmələri və münaqişələrinə son qoyuldu, Allaha və Onun bəndələrinə məhəbbət naminə bu böyük və əhəmiyyətli işə başlayın. Dini təəssübkeşlik və ədavət dünyanı yandıran bir alovdur və onu söndürmək çox çətindir. Yalnız Allahın qüdrətli əli insanları bu dəhşətli bəladan xilas edə bilər...

Bu kəlam Bəyan taxçasında yanan çırağa bənzər: "Ey aləm əhli, hamınız bir ağacın meyvəsi və bir budağın yarpağısınız". Hədsiz məhəbbət, birlik, səmimiyyət və mehribanlıqla davranın. And olsun Həqiqət Günəşinə, birlik nuru bütün aləmi işıqlandırıb nura boyayar. Hər şeydən agah olan Haqq bu sözlərin doğruluğuna şahid olmuşdur və şahiddir.

Cəhd edin ki, bəşəriyyəti qorumaq və hifz etmək məqamı olan bu uca və ülvi məqama çatasınız. Bu məqsəd — məqsədlərin sultanı, bu istək — istəklərin hökmdarıdır. Lakin Ədalət Günəşinin üfüqü zülmün qara buludundan xilas olmayınca, bu məqama çatmaq müşkül məsələdir...

Ey Bəha əhli, bütün insanlarla birlik və dostluq ruhunda ünsiyyət saxlayın. Əgər sizdə başqalarında olmayan bir söz və ya bir cövhər varsa, onu məhəbbət və mehribanlıq dili ilə hər kəsə söyləyin və göstərin. Əgər o, sözünüzü qəbul edərsə və dedikləriniz ona təsir göstərərsə, deməli, məqsədə çatmısınız. Əks-təqdirdə isə onu öz ixtiyarına buraxın və ona dua edin, cəfa yox! Mehriban danışıq könülləri cəzb edər və ruha qida verər, sözlərin içindəki mənaya, bilik və hikmət günəşinin doğduğu üfüqə bənzər...

š 133 ›

İlahi Əmrlər Şərəfli Birlik səmasından nazil olmuşdur. Hamınız onlara əməl etməlisiniz. İnsanların üstünlüyü, yüksəlişi və nailiyyətləri həmişə bundan asılı olmuşdur və olacaqdır. Kim onlara əməl etdisə, nicat tapdı.

Tövhid Məzhərini və Birlik Məşriqini tanıdıqdan sonra hər kəsə iki şey lazımdır: Birincisi — Onun məhəbbətində dönməz olmaq. Belə ki, hay-küyçülərin qışqırıqları və saxta iddiaçıların iddiaları onu Haqqdan uzağlaşdırmamalıdır və o, onları bir heç sanmalıdır. İkincisi — Onun əmrlərinə tabe olmaq. Bu əmrlər daim insanlar arasında olmuş və olacaqdır. Onların vasitəsilə haqq batildən seçilir və məlum olur...

š 134 ›

Haqqı tanıyandan sonra işlərin ən böyüyü Onun Əmrində dönməz olmaqdır. Ondan yapış və qətiyyətlilərdən ol! Bundan böyük heç bir əməl olmamışdır və yoxdur. Əməllərin sultanı budur, and olsun Ulu və Əzəmətli Rəbbinə!..

Haqqın bəyəndiyi əməllər və işlər aydın və aşkardır. Belə ki, bu barədə bütün səmavi Kitablarda deyilmiş və yazılmışdır. Məsələn, etibar, düzlük, Haqqı zikr edərkən qəlbin təmizliyi, səbr, Allahın qəzavü-qədərinə razılaşmaq, Onun müəyyən etdiklərinə qane olmaq, bəlalara dözmək və hətta şükr etmək, bütün hallarda Allaha təvəkkül etmək. Bu işlər Allahın yanında ən böyük və ən üstün əməllər kimi xatırlanır. Bütün digər işlər ikinci dərəcəli hökmlərdir və qeyd edilən əməllərə tabe olmuşdur və olacaqdır...

Xülasə, qəlbin ruhu Allahı tanımaq, onun zinəti "Həqiqətən, O istədiyini edər və istədiyinə hökm verər" kəlamını qəbul etmək, onun libası Allahdan çəkinmək, onun kamilliyi isə dönməz olmaqdır. Allah Onu istəyənlərə belə bəyan edir. Həqiqətən, O, Ona üz tutanları sevir. Ondan başqa Allah yoxdur. Odur Bağışlayan və Səxavətli! Həmd olsun Allaha — aləmlərin Rəbbinə!..

š 135 ›

Ey Hərfi-Həyy![37] Allahın qulağı sənin sədanı eşitdi və Allahın gözü sənin məktubunu nəzərdən keçirdi. Və indi O Özünün — Qoruyan və Qəyyumun ayələri ilə səni çağırır.

Xoş sənin halına ki, Qalibiyyətli, Qüdrətli və Sevimli Rəbbinin gücü ilə nəfs və yanlış xəyallar bütünü sındırdın və şübhə pərdələrini cırdın. Elə isə sənin başqa hərflərdən üstün olan hərflər sırasına daxil edilməyin düzgün olar. Buna görə də Allah əvvəllər səni üzünün nuru ilə yaranmışları və yaranacaqları işıqlandıran Əlinin (Həzrət Babın) dili ilə Haqqa məxsus etmişdir. Allaha həmd elə və şükr et, çünki O sənin elə bir Əmri qəbul etməyinə kömək göstərdi ki, ondan yerin və göyün sakinləri lərzəyə gəldi, əmr və xilqət aləmlərində olanlar inlədi, könüllərdə gizli olan sirlər ağladı.

İndi Ulu Rəbbin Uca Üfüqdən sənə xitab edərək, deyir: Xoş sənin halına, ey Hərfi-Həyy, çünki sən Mənə iman gətirdin, Səma Sakinlərinin yanında Məni xəcil etmədin, əhdinə vəfa etdin, özünü yanlış xəyallar pərdəsinin arxasından çıxararaq, Rəbbin olan Allaha, görünən və görünməz şeylərin Rəbbinə, Abad Evin Rəbbinə üz tutdun. Mən səndən razıyam, çünki üzlərin qara olduğu bir gündə sənin üzünün işıq saçdığını gördüm.

De: Ey Bəyan əhli! Məgər Biz bütün Lövhələrdə və bütün gizli Kitablarda sizə vəsiyyət etmədikmi ki, nəfsinizin və ehtirasınızın ardınca getməyin, Böyük Tərəzinin qurulduğu və Qoruyan, Qüdrətli və Müqəddəs Rəbbinizin ərşinin sağ tərəfindən Ruhun nəğmələrinin ucaldığı zaman nəzərlərinizi Böyük Mənzərə dikin?! Məgər Biz hətta adlar və sifətlərin, eləcə də onların səltənətinin məzhərləri olmuş olsa belə, sonrakı zühurda Bizim Camalımızı görməyinizə mane olacaq bütün şeyləri sizə qadağan etmədikmi?! Amma Mən Özümü zühur etdirdikdə, siz inkar edib üz çevirdiniz və Allahın əlamətlərini oyun-oyuncaq bilən kəslərdən oldunuz.

Camalıma and olsun, Allahın səltənəti durduqca səcdə edib yalvarsanız da, bu Gün sizdən heç bir şey qəbul olunmaz, çünki bütün işlər Onun əmrindən asılıdır və bütün əməllər Onun izninə bağlıdır. Hər şey Onun əlində bir ovuc torpaqdır. Bu gün Allahı sevmədən heç kəsin sədası Ona yetişməz. Bu, dinin əsasıdır — bunu anlayın. Nə üçün siz çöllükdəki ilğıma razı oldunuz, amma Allahın təmiz və sərin su ilə doldurduğu dəryadan üz çevirdiniz?! Allahın nemətini belə bir şeyə dəyişdiyiniz üçün vay sizin halınıza! Siz o kəslərdən oldunuz ki, birinci dəfə Mənə qarşı küfr etmişdilər — bunu özünüz başa düşün. Elə isə Allahın qarşısında ayağa qalxın və Rəbbinizin yanında həddinizi aşdığınıza görə bağışlanmağınız üçün tədarük görün. Bu, mənim sizə əmrimdir — bunu eşidin.

Canıma and olsun, sizin etdiklərinizi nə Quran ümməti, nə də Tövrat, İncil və Zəbur əhli etmişdir. Mən Öz canımı Onun Əmrinin isbatı üçün fəda etdim və bütün Lövhələrdə sizə Onun zühurunun müjdəsini verdim. Lakin O, Bəhanın qiyafəsində Böyüklük Libası ilə və başqa bir parlaqlıqla zühur edəndə, siz Ona — Qalibiyyətli və Qəyyuma qarşı müharibəyə qalxdınız. Ayılın, ey insanlar, Məndən və Allahın yolunda Mənim başıma gələnlərdən utanın! O kəslərdən olmayın ki, Onun yüksək şərəf səmasından onlara nazil olanı inkar etdilər.

Ey Hərfi-Həyy, indi sənin Rəbbin Ulu Rəfiqin yanından belə söyləyir. Rəbbinin sözlərini bəndələrə çatdır, bəlkə onlar ayılıb o Allahın qarşısında tövbə etdilər ki, onları və onlardan başqalarını xəlq etdi və bu parlaq, müqəddəs və aşkar Camalı onlara göndərdi...

š 136 ›

De: Ey insanlar, qəlblərinizi təmizləyin və onları Məndən başqasına bağlılıqdan xilas edin. Mənim zikrim bütün şeyləri pak edər — əgər ariflərdənsinizsə, bunu bilin. De: Əgər bu gün bütün şeylər nəfs və ehtiras pərdələrindən qurtursalar, Allah onların hamısını: "O, yaradılış səltənətində istədiyini edər" — libasına bürüyər və bununla da bütün şeylərdə Onun hökmranlığının əlamətləri aşkara çıxar. Necə də Uludur bu Qadir, Qalibiyyətli, Şərəfli və Qüdrətli Sultan!

Ey bəndə, Allahın ayələrindən sənə yetişənləri Ona yaxın kəslərin avazı ilə oxu, qoy sənin nəğmələrindən sənin öz qəlbin və bütün məxluqatın könülləri cəzb olsun. Əgər bir kəs Allahın ayələrini öz evində təklikdə oxusa belə, gəzərgi mələklər onların ətrini hər yana yayar və bununla da bütün sağlam könüllər yerindən oynar. O belə bir şeyi ağlına gətirməsə də, günlərin bir günündə bu fəzl ona nəsib olar. Qüdrət və Hikmət Sahibi tərəfindən Əmrin sirləri belə müəyyən edilmişdir.

Ey Xəlil, and olsun Allaha, Qələm Lövhə üzərində hərəkət etsə də, öz qəlbində Əzəli Camalın İradəsi ilə yarananların Onun başına gətirdiklərini yada salıb ağlayır və sızlayır, onunla bərabər Ərşin yanındakı çıraq da nalə çəkir. Allahın buna şahiddir və bunu bilir. Əgər bir kəs qulağını müşriklərin hayküyündən təmizləyib şeylərə diqqət yetirsə, müşrik bəndələrimizdən çəkdiyimiz əziyyətlərə görə onların fəryad etdiyini və inlədiyini eşidər. Beləcə Biz sənə öz müsibətlərimizdən bir qismini çatdırdıq ki, sən Bizim başımıza nələr gəldiyini biləsən və öz başına gələnlərə səbrlə dözəsən.

Bütün hallarda Öz Rəbbinə yardım göstər və Onun köməkçilərindən ol. Sonra Ruhun bu parlaq və aydın Lövhədə söylədiklərini insanlara xatırlat. De: Ey insanlar, yer üzündə fitnə-fəsad törətməyin və heç kəslə vuruşmayın. Bütün işlərdə səbrli olun və Allaha güvənib Ona təvəkkül edənlərdən olun. Öz mərhəmətli Rəbbinizə hikmət və söz qılıncı ilə kömək göstərin. Bu, insanın şəninə yaraşır, bundan başqası isə hökmran və Sübhan Allaha gərək deyil. Lakin insanlar buna göz yumurlar və qafillərdən olurlar.

Ey insanlar, qəlblərin qapılarını Hikmət Sahibinin zikri olan bu zikrin açarları ilə açın! Allah yer üzündə olan şeylərdən yalnız bəndələrin qəlblərini Özü üçün secib və onları Öz nurunun zühur etdiyi ərşə çevirib. Elə isə onları bütün başqa şeylərdən təmizləyin, qoy onlarda nədən ötrü yaradılıblarsa, o da əks olunsun. Həqiqətən, bu, Allahın ən böyük fəzlvdir.

De: Ey insanlar, dillərinizi düzlüklə, qəlblərinizi isə etibarla bəzəyin. Çəkinin, ey insanlar, heç bir şeydə xəyanət etməyin və camaat arasında Allahın etibarlı kəsləri kimi tanınaraq, yaxşılardan olun. Pislik və pozğunluq edən kəslərin isə səyləri əbəsdir və onlar ziyana uğrayarlar. Ey insanlar, çalışın ki, nəzərləriniz Allahın mərhəmətinə dikilsin, qəlbləriniz Onun ecazkar zikrlərini xatırlasın, ürəkləriniz Onun inayətinə və fəzlinə əmin olsun, ayaqlarınız Onun rizasının yolu ilə addımlasın. Əgər siz əməl edənlərdənsinizsə, Mənim sizə vəsiyyətim budur.

š 137 ›

Bəziləri insanların malını özlərinə halal bilir və Kitabın hökmünü saya salmırlar. Onlara bəla burulğanı və Qüdrətli, Qadir Allahın əzabı nəsib olsun!

And olsun Müqəddəslik Üfüqünün Günəşinə, bütün aləm qızıla və gümüşə dönsə də, həqiqətən iman səltənətinə yüksəlmiş kəs nəinki onu ələ keçirməyə çalışmaz, ona heç gözünün ucu ilə də baxmaz. Bu barədə şirin ərəb dilində və fəsahətli sözlərlə əvvəllər nazil olub. And olsun Allaha, hər kəs Onun şirinliyini dadsa, heç vaxt Allahın izn verdiklərindən başqa bir şey etməz, Yardan savayı heç kəsə baxmaz, dünyanın faniliyini bəsirət gözü ilə görər və qəlbən əbədi aləmə bağlanar.

De: Ey məhəbbət iddiasına düşənlər, Əzəli Camaldan utanın, Allahın yolunda Onun çəkdiyi əziyyət və məşəqqətlərdən ibrət götürün və ayılın. Əgər məqsəd bu boş sözlər və faydasız əməllər idisə, onda O bütün bu əziyyətlərə niyə qatlaşırdı?! Axı, Zühurdan əvvəl istənilən oğru və quldur sizin etdiklərinizi edir və sizin dediklərinizi deyirdi.

Doğrusunu söyləyirəm: Bu şirin sədanı eşidin və özünüzü nəfsin və ehtirasın çirkabından təmizləyin! Bu Gün Birlik büsatında sakin olanlar və əbədi şərəf taxtında oturanlar acından ölsələr də nəinki başqasının, heç yəhudinin malına da əl uzatmazlar.

Haqq ondan ötrü zühur edib ki, insanları düzgünlüyə, saflıqa, dəyanətə, etibara, Allahın iradəsinə təslim olub onunla razılaşmağa, dostluğa, mehribanlığa, müdrikliyə və möminliyə dəvət etsin və hamını bəyənilmiş xasiyyətlərin və pak əməllərin libası ilə zinətləndirsin.

De: Özünüzə və insanlara rəhminiz gəlsin, müqəddəslik cövhərindən də pak olan İlahi Əmri natəmiz, nalayiq təsəvvürlərin və gümanların çirkabına bulaşdırmayın.

š 138 ›

Ey Mərhəmətli və yaranmışları Öz qüdrətinə tabe edən Allah! Görürsən ki, Sənin bəndələrin və qulların sənin əmrinə və iradənə əsasən gündüzlər oruc tuturlar və Sənin fəzilət dəfinələrində, səxavət və kəramət xəzinələrində saxlanan nemətlərə yetişmək ümidi ilə səhərlər Səni zikr etmək və Sənə dua oxumaq üçün ayağa dururlar. Ey yaranmışların cilovunu əlində saxlayan, adlar və sifətlər səltənətini ovcunda tutan Allah! Səndən diləyim budur ki, Öz günlərində bəndələrini Öz mərhəmət buludunun yağışlarından məhrum qoyma və onları Öz razılıq dənizinin damlalarından binəsib etmə.

Ya Rəbb, bütün zərrələr Sənin qüdrətinə və hökmranlığına şəhadət verir, bütün əlamətlər Sənin əzəmət və qüvvətini təsdiq edir. Elə isə ey aləmin Allahı, Əzəl hökmdarı və ümmətlərin Sultanı, o bəndələrinə rəhm elə ki, Sənin əmrlərinin ipindən yapışdılar və Sənin iradənin səmasından nazil olan hökmlərə boyun əydilər. Ya Rəbb, görürsən ki, onların nəzərləri Sənin inayətinin üfüqünə dikilib, onların qəlbləri Sənin lütflərinin dəryasına yönəlib, onların səsləri Sənin Əbha adınla Uca Məqamdan yüksələn şirin sədanın önündə kəsilib.

Ya Rəbb, o dostlarına kömək et ki, Sənin yanında olanlara çatmaq ümidi ilə özlərində olanları atdılar, aləmdən üz çevirib Sənin Uca Üfüqünə üz tutduqlarına görə bəla və müsibətlərlə əhatə olundular. Ya Rəbb, Səndən diləyim budur ki, onları nəfs və ehtirasın işlərindən hifz elə, onların dünyada və axirətdə onlara xeyirli olacaq şeylərə nail olmasına yardım göstər.

Ya Rəbb, səni and verirəm yaradılmışlar səltənətində ucadan səslənərək hamını Sidrətül-müntəhaya və ən son məqama dəvət edən o gizli və qorunan Adına ki, Öz mərhəmət buludunun yağışlarını bizə və bütün bəndələrinə nazil eylə və bununla da bizi Səndən başqasının zikrindən uzaqlaşdırıb Öz fəzilət dənizinin sahilinə yaxınlaşdır. Ya Rəbb, Uca Qələminlə bizə elə bir yazı yaz ki, onun sayəsində bizim ruhlarımız Sənin Cəbərutunda, bizim adlarımız Sənin Mələkutunda, bizim cəsədlərimiz Sənin qoruduğun gizli məkanlarda, bizim bədənlərimiz isə Sənin alınmaz xəzinələrində əbədi qalsın. Çünki bütün olanlar və olacaqlar Sənin qüdrətinə tabedir. Səndən başqa Allah yoxdur, Sən Qoruyan və Qəyyumsan.

Ya Rəbb, görürsən ki, riça edən əllər Sənin səxavət və kəramət səmana doğru qalxıb. Səndən diləyim budur ki, onları Öz əta və ehsan xəzinələrində olanlardan başqa bir şeylə geri qaytarma! Ya Rəbb, bizi, bizim ata və analarımızı bağışla, Sənin fəzilət və səxavət dənizindən umduqlarımızı bizə nəsib elə! Ey bizim Məhbubumuz, Sənin yolunda etdiklərimizi bizdən qəbul elə! Həqiqətən, Sən Qüdrətli, Uca, Bənzərsiz, Vahid, Bağışlayan və Mərhəmətlisən!

š 139 ›

Ey Nəbili-Əzəm, Əzəl Dilinin Öz kəramətli Adının səltənətindən nida edərək sənə dediklərini eşit! O hər an Uca Mələkutda belə söyləyir və bütün şeylərin qəlbində belə oxuyur: "Mənəm Allah, Məndən başqa Allah yoxdur! Mən əzəldən Qüdrətli Sultan olmuşam və həmişə də hər şeyi Qoruyan Hökmdar olacağam. Mənim dəlilim — Mənim qüdrətim və bütün aləmləri bürüyən səltənətimdir"...

Ey Mənim Adım, xoş sənin halına ki, Bəha gəmisinə mindin, mənim ucadan uca qüdrətim sayəsində böyüklük dənizində seyrə çıxdın və o kəslərdən oldun ki, onlar şərəfə layiq görülmüş və adları Allahın barmağı ilə yazılmışdır. Sən dirilik piyaləsini o Qulamın əlindən alıb içdin ki, Sübhanın məzhərləri Onun başına dolanır və Rəhmanın məşriqləri hər səhər və hər axşam Onun görüşündən bərəkət alırlar.

Onun şərəfi səninlədir, çünki sən Allahdan Allaha doğru səfər etdin və əbədiyyət məkanına daxil oldun. Bu, elə bir yerdir ki, aləmdəkilər onu təsvir edə bilməz. Orada müqəddəslik nəsimi sənin öz Mövlana məhəbbətlə dolu qəlbini ehtizaza gətirdi, irfan suyu səni bütün müşriklərin və qovulmuşların çirkabından təmizlədi. Sən insan qiyafəsində görünən bu zikr vasitəsilə zikr cənnətanə yetişdin.

Elə isə Allaha şükr elə ki, Onun Əmrinə xidmət etməkdə sənə yardımçı oldu və sənin qəlbinin bağçasında elm və hikmət sünbülləri əkdi. Beləcə Onun fəzli səni və bütün aləmdəkiləri bürüdü. Ehtiyatlı ol ki, yerdə və göydə xəlq olunmuş heç bir şey səni kədərləndirməsin. Özünü bütün təhriklərdən qoru və pərdə arxasında qalanların bütün dəlillərini bir kənara at. Sonra Öz Rəbbinin Əmri yolunda Əzəmətli Ruhun sənə təlqin etdiklərini söylə ki, bunun sayəsində məxluqatın qəlbi müqəddəs və tərifəlayiq məkana doğru meyl etsin.

Bil ki, Biz qılınc hökmünü aradan qaldırdıq və Əmrə kömək üçün dildən və sözün gücündən istifadə yolunu müəyyən etdik. Öz fəzlimiz sayəsində Bizim Əmrimiz belə oldu. De: Ey insanlar, yer üzündə fitnə-fəsad törətməyin və heç kəslə çəkişməyin, çünki Rəbbiniz yer üzündəki şəhərlərin hamısını hökmdarların ixtiyarına vermiş və onları orada olanlar üçün Öz qüdrətinin məzhərlərinə çevirmişdir. O, Mülk aləmindən Özü üçün heç bir şey istəməmişdir. Haqqın Özü buna şahiddir. O Özü üçün yalnız qəlb şəhərlərini istəmişdir ki, onları yer üzünün çirkabından təmizləyərək müşriklərin əli çatmayan bir məkana yaxınlaşdırsın. Ey insanlar, söz açarları ilə qəlb şəhərlərinin qapılarını açın! Biz müəyyən edilmiş həddə uyğun olaraq, Əmri belə nazil etdik.

And olsun Allaha, dünya, onun bər-bəzəyi və onda olan bütün nemətlər Allahın nəzərində bir ovuc torpaqdan başqa bir şey deyildir, hətta ondan da əskikdir. Əgər insanlar bəsirət sahibi olsalar, bunu anlayarlar. Elə isə özünüzü dünyadan və onda olanlardan təmizləyin, ey Bəha əhli! Allaha and olsun, onlar sizə layiq deyil, onları öz əhlinin ixtiyarına buraxın və üzünüzü müqəddəs və nurlu Mənzərə doğru tutun! Sizə yaraşan şey Allahı və Onun Məzhərini sevmək və Onun tərəfindən müəyyən edilənlərə tabe olmaqdır — bunu bilin! De: Özünüzü düzgünlük və ədəblə bəzəyin, özünüzü həlimlik və ədalət xalatından məhrum etməyin, qoy sizin könüllərinizdən bütün məxluqatın üzərinə xoş müqəddəslik nəsimləri əssin. De: Çəkinin, ey Bəha əhli: o kəslərdən olmayın ki, dediklərinə özləri əməl etmirlər. Çalışın ki, sizin sayənizdə yer üzündə Allahın əlamətləri və Onun əmrləri aşkara çıxsın. Öz əməllərinizlə insanlara doğru yol göstərin, çünki istər yüksək, istərsə də aşağı təbəqədən olan bəndələrin əksəriyyətinin sözləri eynidir. Yalnız əməllər sizi başqalarından fərqləndirə bilər və sizin nurunuzu yer üzündə olanlara aşkar edər. Xoş o kəsin halına ki, mənim nəsihətimi eşidər və Elm və hikmət Sahibi tərəfindən əmr edilənə tabe olar.

š 140 ›

Ey Məhəmmədəli, xoş sənin halına ki, qəlbini Şərəfli və Tərifəlayiq Rəbbinə məhəbbət bəzəyi ilə zinətləndirdin! Bu gün bu məqama nail olan kəsə bütün xeyirlər üz verər.

Baxma ki, bu günlər Allahın dostları zahirən zillətə düçar olublar. Bu zillət əslində bütün şərəflərdən üstündür. Bundan böyük nə şərəf ola bilər ki, Əzəl Dili Böyük Məhbəsdə öz dostlarını xatırlamaqla məşğuldur?! Tezliklə aranı kəsən buludlar dağılar və "Şərəf Allaha və Onun dostlarına məxsusdur!" kəlamının parlaq günəşi Onun İradəsinin səmasından boylanaraq işıq saçar.

Yüksək və aşağı təbəqədən olan bütün insanlar daim bu məqamı arzulamışlar. Lakin həqiqət Günəşi parlayanda, onlar hamılıqla məhrum olub pərdə arxasında qaldılar. Yalnız o kəslərdən başqa ki, haqqın inayətinin ipindən yapışmışdılar və Ondan savayı hər şeydən əllərini üzüb Birlik məqamına üz tutmuşdular.

Aləmin Məqsuduna şükr elə ki, bu ən böyük şərəfə nail oldun. Çox keçməz ki, dünya və onda olan bütün şeylər fənaya uğrayar və şərəf sənin Qüdrətli və Səxavətli Rəbbinin dostlarına qalar.

š 141 ›

Həqiqətən, Kitab anlayan kəslər üçün nazil olmuşdur. O, insanlara ədalətli və çəkingən olmağı əmr edir, pis əməlləri və pozğunluğu qadağan edir ki, bəlkə onlar ayıldılar.

De: Ey insanlar, Lövhələrdə sizə əmr olunanlara əməl edin, fəsad əhlinin yanlış gümanlarının ardinca getməyin, çünki onlar pis əməllər törədir, amma özlərini Müqəddəs, Şərəfli və Uca Allaha mənsub edirlər. De: Biz bəla və müsibətləri ondan ötrü qəbul etdik ki, siz paklaşasınız. Nə üçün siz bu barədə düşünmürsünüz?! And olsun Allaha, Bizim çəkdiyimiz əziyyətlər haqqında düşünən kəs qəm odunda alışıb yanar. Sənin Rəbbin dediklərimə şahiddir. Biz bütün bəlalara dözdük ki, siz təmizlənəsiniz, siz isə qafillərdən oldunuz.

De: Bu ətəkdən yapışan hər bir kəs Səma Sakinlərinin ikrah etdiyi şeylərdən pak olmalıdır. Şərəfli Rəbbin tərəfindən bu aydın Lövhədə belə əmr olundu.

De: Siz Mənim məhəbbətimi arzuladığınız halda Mənim qəlbimi kədərləndirən işlərmi törətmək istəyirsiniz?! Nə üçün siz hər şeyi Bilən və hikmət Sahibi olan Allah tərəfindən nazil olanları anlamırsınız?!

Həqiqətən, Biz sizin əməllərinizi görürük. Biz onlardan müqəddəslik və paklık ətri duyanda, sizi salamlayırıq. O zaman behişt əhlinin dili Allaha yaxın kəslərin arasında sizi zikr edir və sizə tərif söyləyir.

Allahın ətəyindən tutun və Onun möhkəm ipindən yapışın! Məbada bu Böyük Xəbəri inkar edən kəslərin hay-küyü sənə mane olsun! Bəndələr sənə etiraz etsələr belə, bu Lövhədə sənə əmr olunanları onlara çatdır. Həqiqətən, Sənin Rəbbin Güclü və qoruyandır. Sənə və Mənim dostlarımdan səninlə olanlara Mənim şərəfim nəsib olsun! Bil ki, onlar şərəfə nail olacağlar.

š 142 ›

And olsun Məhbubun Camalına! Bu, bütün məxluqatı əhatə edən bir mərhəmətdir və bu, ilahi fəzlin bütün kainatı bürüdüyü bir Gündür. Ey Əli, mənim mərhəmət bulağım axmaqda, şəfqətli qəlbim yanmaqdadır. Çünki heç vaxt istəməyib ki, onun dostlarını kədər bürüsün, yaxud onlar qəmə batsınlar.

Hər dəfə Mənim "Rəhman" adım dostlarımdan razı olmadığım bir söz eşidəndə, qüssəli və qəmli bir halda öz yerinə qayıtdı. Və hər zaman Mənim "Səttar" adım kiminsə təhqiramiz işlərlə məşğul olduğunu görəndə, hədsiz kədər içərisində müqəddəs məkana döndü və ağlayıb-sızlamağa başladı. Mənim "Bağışlayan" adım dostlarımın bir günahının şahidi olduqda, nalə çəkib huşsuz halda yerə yıxıldı və əmr mələkləri onu götürüb Böyük Mənzərə apardılar.

Haqq olan varlığıma and olsun, ey Məhəmmədəli, Bəhanın ürək yanğısı səninkindən artıqdır və Onun naləsi daha güclüdür! Hər dəfə kiminsə günaha batdığı müqəddəs hüzura ərz ediləndə, Əzəli Vücud utandığından Camalını gizlətmək istəyir, çünki o həmişə vəfa gözləyib və onun şərtlərinə əməl edib.

Sənin sözlərin Mənim hüzurumda oxunan kimi Mənim vəfa dənizim dalğalandı, əfv yelləri əsdi, inayət ağacım silkələndi və fəzl asimanım fırlandı. And olsun əbədi Üfüqün Günəşinə ki, sənin kədərindən kədərliyəm və sənin qəmindən qəmginəm. Sənin ahın Əbha çadırından kecib əlçatmaz, müqəddəs və uca məkana yetişdi. Nalən eşidildi və fəryadın Əzəli hökmdarın qulağına çatdı. Xoş sənin halına! Xoş sənin halına ki, sənin təsdiqin İxtiyar Sahibinin gizli məkanında ecazkar bir şəkildə aşkar oldu və sənin etirafın Bağışlayanın hüzurunda yüksək bir zinətlə üzə çıxdı. Sənin etiraf etdiyini Mən də etiraf edir, sənin təsdiq etdiyini Mən də təsdiqləyirəm. Mən sənin xidmətlərini və Mənim yolumda çəkdiyin əzabları təsdiq edirəm. Mənim sənə olan məhəbbətimə bütün zərrələr şəhadət verir.

Ey Əli, sənin bu çağırışın olduqca xoşagələndir. Yaz, de və insanları aləmlərin Pərvərdigarına doğru elə bir hərarət və cazibə ilə çağır ki, hamının qəlbinə od düşsün.

De: Ey mənim Allahım, ey Məhbubum, ey Məni hərəkətə gətirən, cəzb edən və qəlbimdə car çəkən, ey Mənim sirdaşım! Həmd olsun sənə ki, üzümü Sənə tutmağıma, sənin zikrinlə alovlanmağıma, Sənin adını çağırmağıma və Sənə tərif söyləməyimə kömək etdin.

Ya Rəbb, ya Rəbb! Əgər qəflət olmasaydı, Sənin mərhəmət bayrağın sancılardımı və səxavət bayrağın ucalardımı?! Əgər xəta olmasaydı, Sənin eyibləri Örtən, günahları Bağışlayan, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olmağın necə bilinərdi?! Mənim canım Səndən qafil olanların qəflətinə fəda olsun, çünki onun ardinca Sənin "Rəhman" və "Rəhim" adının mərhəmət nəsimləri əsər. Mənim zatım Sənə qarşı günah işlədənlərin günahına fəda olsun, çünki onun sayəsində sənin fəzlinin ətri duyular və Sənin lütflərinin müşkü ətrafa səpilər. Mənim varlığım Sənə asi olanların asiliyinə fəda olsun, çünki onun vasitəsilə Sənin əta üfüqündən inayət günəşin parlayar və Sənin səxavət yağışların bütün məxluqatın üstünə tökülər.

Ya Rəbb, mən bütün günahlarımı boynuma aldım və heç bir insanın etiraf etmədiyi şeyləri etiraf etdim. Mən Sənin əfv dənizinin sahilinə tələsdim və Sənin kəramət çadırının kölgəsində məskən saldım. Ey Əzəl hökmdarı və aləmi Qoruyan Kəs, Səndən rica edirəm, mənə elə bir keyfiyyət bəxş et ki, onun aşkara çıxması ilə ruhlar Sənə məhəbbətin səmasında və könüllər Səninlə ünsiyyətin fəzasında uçsunlar. Mənə Öz qüdrətindən elə bir güc ver ki, onunla bütün məxluqatı Sənin zühurunun Şəfəqinə və Sənin vəhyinin Məşqirinə doğru döndərim.

Ya Rəbb, mənim bütünlüklə Sənin iradənə təslim olmağıma və xidmətində durmağıma kömək elə, çünki mən bu həyatı yalnız ondan ötrü sevirəm ki, Sənin əmr çadırının və Əzəmət alaçığının ətrafına fırlanım. İlahi, görürsən ki, mən Səndən ötrü hər şeydən əlimi üzmüşəm və Sənin qarşında da boyun əymişəm. Mənimlə istədiyin kimi, Sənin cəlalına yaraşan və Həzrətinə layiq olan tərzdə rəftar elə!

Ey Əli, sən aləmlərin Rəbbinin inayətinə nail olmusan və olacaqsan. Onun gücü və qüvvəsi ilə bəndələr arasında Onun Əmrinə kömək etmək və zikrini ucaltmaq üçün ayağa qalx! Adi elmləri və yazıb-oxumağı bilmədiyinə görə kədərlənmə. Bütün feyzlərin qapıları Haqqın qüdrətli əlindədir, onları bəndələrin üzünə açmışdır və açır. İnşaallah, bu xoş ətir hər zaman sənin qəlbindən aləmə yayılar və onun səmərəsi bütün diyarlarda aşkar olar. O hər şeyə qadirdir. Həqiqətən, O, Qüdrətli, Şərəfli və Qüvvətlidir.

š 143 ›

Xoş sənin halına, ey bəndə, çünki sən Haqqı tanıdın və Rəhmana qarşı küfr etdiyi üçün Ana Lövhədə zalımlar sırasına daxil edilən kəsdən üz döndərdin.

Allaha məhəbbətində və Onun Əmrində dönməz ol. Sonra sözlərinlə Ona kömək göstər. Rəhman zalımların əlində məhbus olduğu bir zamanda sənə belə əmr edir.

Əgər Mənim yolumda bəlalara düçar olsan, mənim başıma gələn bəlaları, Mənim sürgün və həbs olunmağamı xatırla. Qüdrət və Hikmət Sahibi olan Allah tərəfindən sənə belə çatdırırıq.

Canıma and olsun, tezliklə dünyanın və onda olanların büsatını pozar və başqa bir büsat qurarıq. Həqiqətən, O hər şeyə qadirdir.

Qəlbini Məni zikr etmək üçün, qulağını isə Mənim ayələrimi eşitmək üçün təmizlə! Sonra Mərhəmətli Rəbbinin taxtının qurulduğu yerə üz tut. De: Ya Rəbb, həmd olsun Sənə ki, məni Öz Məzhərini tanımağa müvəffəq eylədin, Sənin vüsal və görüş Kəbənə uz tutmağıma kömək göstərdin. Səni and verirəm göyləri yaran və yeri parçalayan Adına ki, səndən başqalarından üz çevirib Sənə üz tutanlar üçün yazdıqlarını mənim üçün də yaz, Əbha çadırında Sənin yanında düzlük məqamında oturmağı mənə nəsib eylə! Həqiqətən, Sən istədiyini eləyənsən. Səndən başqa Allah yoxdur, Sən Qüdrət və hikmət Sahibisən.

š 144 ›

Uca Qələm bu Əmrin təbliğini hər kəsə vacib buyurmuş və bir vəzifə olaraq həvalə etmişdir... Allahdan başqa hər şeydən əlini üzən kəsə, şübhəsiz, Allah elə bir ilham bəxş edər ki, onun qəlbindən hikmət və bəyan çeşmələri çağlayıb axar. Həqiqətən, sənin mərhəmətli Rəbbin nəyi istəyirsə, edir və necə istəyirsə, hökm verir.

Əgər sən bu dünya barədə düşünsən və ondakı şeylərin fani olduğunu anlasan, Rəbbinin Əmrinə xidmətdən özgə bir yol seçməzsən. O zaman bütün yer üzündə olanlar sənin əleyhinə birləşsələr belə, Ona tərif söyləməyinə mane ola bilməzlər.

Yolunla düz get və Ona xidmətdə çalışqan ol. De: Ey insanlar, bütün yazılarda vəd olunmuş Gün yetişdi. Allahdan qorxun və sizin xəlq edilməyinizin səbəbi olan Kəsi tanımaqdan özünüzü məhrum etməyin. Ona doğru tələsin — bu, sizə dünyadan və onda olanlardan daha xeyirlidir. Əgər arifsinizsə, bunu bilin.

š 145 ›

Zəlil günə düşmüş bir kəs gördükdə, ona təkəbbürlə baxmayın, çünki şərəfli Sultan bu günlərdə belələrinin qayğısına qalar və bunun necə olduğunu öz iradəsini Qüdrət və Hikmət Sahibi olan Rəbbinin İradəsinə tabe edən şəxslərdən başqa kimsə bilməz. Ey varlılar tayfası! Yerə yıxılmış bir yoxsul gördükdə, ondan qaçmayın; onun yanında oturub qəzavü-qədər dəryasından onun başına nələr yağdığı barədə sorğu-sual edin. And olsun Allaha, bu halda Səma Sakinləri sizi görərək, sizə salam göndərər, sizi bağışlayar, öz müqəddəs, pak və fəsahətli dilləri ilə sizi xatırlayar və tərifləyərlər. Xoş o alimin halına ki, öz elmi ilə başqalarının qarşısında öyünməz. Xoş o yaxşının halına ki, günahkara istehza ilə baxmaz və ondan gördüklərini gizlədər ki, Allah da onun özünün günahlarını gizlətsin...

š 146 ›

Biz istəyirik ki, sizin hamınızı və hər birinizi aləmdəkilər arasında bütün xeyirlərin mənbəyi və düzgünlüyün nümunəsi kimi görək. Qardaşlarınızı özünüzdən üstün tutun. Yer üzündə Allahın Mücəssəməsinə nəzər salın. Həqiqətən, O özünü aləmin islahı üçün fəda etdi. Doğrudan da, O, fədakar, şərəfli və ucadır. Aranızda ixtilaf yaranan zaman Məni üzünüzün qarşısında görün və Mənim Üzümün xatirinə, Mənim parlaq və nurlu Əmrimə məhəbbət naminə olub-keçənlərə tamamilə göz yumun. Biz istəyirik ki, sizi hər zaman Öz razılıq cənnətimizdə dostluq və yoldaşlıq halında görək və sizdən ülfət, mehribanlıq, məhəbbət və birlik ətri duyaq. Hər şeyi Bilən Etibarlı kəs sizə belə nəsihət verir. Biz daim sizin aranızdayıq — sizdən mehribanlıq ətri duyduqda sevinirik və bundan başqa bir şey görmək istəmirik. Bütün ariflər və bəsirət sahibləri buna şəhadət verir...

š 147 ›

And olsun İsmi-Əzəmə! Heyifdir bu günlər ki, kim isə ötəri şeylərə diqqət yetirsin. Allahın Əmri naminə ayağa qalxın və bir-birinizlə hədsiz məhəbbət ilə rəftar edin. Məhbubun xatirinə nəfsinizin pərdələrini birlik odu ilə büsbütün yandırın, şad və gülər üzlə bir-birinizlə ünsiyyətdə olun. Haqqın xasiyyətlərini öz gözünüzlə görmüsünüz. O heç vaxt istəməyib ki, hətta bir gecəlik də Allahın dostlarından kim isə bu Qulamdan incisin.

Allahın Sözü aləmin qəlbinə od salıb. Heyifdir ki, bu oddan alovlanmayasınız! Ümidvarıq ki, inşaallah, bu mübarək gecəni birlik gecəsinə çevirəcəksiniz, hamınız birləşərək gözəl və bəyənilmiş xasiyyətlərlə bəzənəcəksiniz. Çalışın ki, kimi isə fanilik burulqanından xilas edib əbədi şəriətə doğru istiqamətləndirəsiniz. Bəndələr arasında elə rəftar edin ki, haqqın əlamətləri sizdən aşkar olsun. Çünki varlığın birincisi, səcdə edənlərin, ibadət edənlərin və təvaf edənlərin birincisi sizsiniz! And olsun Məni istədiyi kimi danışdıran Kəsə, sizin adlarınız Uca Mələkutda sizin öz yanınızda olduğundan daha məşhurdur. Güman etməyin ki, bu söz bir uydurmadır. Kaş Mərhəmətli Rəbbinizin gördüyü kimi, siz də öz şəninizin ucalığını, qədrinizin böyüklüyünü, məqamınızın yüksəkliyini görəydiniz. Allahdan diləyimiz budur ki, nəfsiniz və ehtirasınız sizin üçün müəyyən olunana yetişməyinizə maneə törətməsin...

š 148 ›

Ey Salman, ariflərin söylədiklərinin hamısı xilqət aləminə aid olmuşdur və olacaqdır. Çünki ali şəxslər və pak könüllər nə qədər elm və irfan səmasında uçsalar da, xilqət səviyyəsini və özlərinin yaratdığı təsəvvürlərin hüdudlarını aşa bilməzlər. Bütün ariflərin irfanı, bütün zikr edənlərin zikri və bütün vəsf edənlərin vəsfi Rəbbin təzahürünün onların özündə yaratdıqları ilə məhdudlaşır. Hər kəs bu barədə düşünsə, təsdiq edər ki, insanların öz məhdudiyyətlərini aşması mümkün deyil. Əvvəli olmayan əvvəldən üzü bəri hər bir təsvir və irfan Onun xilqətinə aid olmuşdur; o xilqətə ki, Onun yaradıcı iradəsi ilə heç bir şeydən deyil, öz-özünə və Onun Özü üçün yaranmışdır. Allah elə ucadır ki, heç kəsin irfanı ilə tanınmaz və heç kəsin təsvirinə sığmaz. Onunla xəlq etdikləri arasında nə bir əlaqə var, nə rabitə, nə uyğunluq, nə işarə, nə də əlamət. O, məxluqatı aləmləri əhatə edən iradəsi ilə yaratdı. Haqq əzəldən Öz ülvi səltənətində və Birlik zirvəsində məxluqatın irfanından üstün olmuş, həmişə də Öz əlçatmaz yüksəkliyində və uca hökmranlığında mövcudatın idrakından uzaq olacaqdır. Yerdə və göydə olanların hamısı Onun bir sözü ilə yaranmış və xalis yoxluqdan varlıq səhnəsinə qədəm qoymuşdur. Sözdən yaranmış məxluq Əzəli Mahiyyətə necə yetişə bilər?!..

š 149 ›

De: Bu gün kim göylərdə və yerdə olanların hamısından əlini üzüb müqəddəs dərgaha üz tutsa, hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Rəbbinin adlarından biri ilə bütün məxluqata üstün gələr. De: Günəş əvvəlki əsrlərdə misli görünməmiş bir parlaqlıqla işıq saçdı. Ey insanlar, Onun ziyası ilə nurlanın və tərəddüd edənlərdən olmayın...

š 150 ›

De: Qələbə yetişən zaman hamı mömin olduğunu iddia edər və Allahın əmrinə sığınar. Xoş o kəslərin halına ki, hər tərəfdən fitnə-fəsadın baş qaldırdığı bu günlərdə Əmrin yolunda dönməz oldular...

š 151 ›

Ey ilahi bülbüllər, zillət tikanlığından mənəvi gülüstana tələsin! Ey torpağa bağlı dostlar, ruhani yuvaya doğru yollanın. Cana müjdə verin ki, Canan zühur tacını başına qoyub və Əzəl Gülzarının qapılarını açıb. Gözlərə müjdə verin ki, görmək zamanı gəldi. Qulaqlara müjdə verin ki, eşitmək vaxtı yetişdi. Şövq bağçasındakı dostlara xəbər verin ki, Yar bazara gəldi. Səba şanapipiklərinə bildirin ki, Nigar görüşə icazə verib. Ey Cananın Üzünün aşiqləri, hicran qəmini vüsal sevinci ilə əvəz edin, ayrılıq zəhərini görüş balı ilə qarışdırın.

Əgər indiyə qədər aşiqlər Məşuqun dalınca qaçırdılarsa və sevənlər Məhbubun ardinca gedirdilərsə, bu günlər Sübhanın fəzli mərhəmət buludlarından elə yağır ki, Məşuq özü aşiqləri çağırır və Məhbub özü sevənləri arayır. Bu fəzli qənimət sayın və bu neməti az bilməyin. Əbədi nemətləri qoyub ötəri şeylərə qane olmayın. Qəlbinizin gözündən niqabı götürün və ürəyinizin gözündəki pərdəni cırın ki, Yarı hicabsız görəsiniz və indiyədək görmədiyinizi görüb, eşitmədiyinizi eşidəsiniz.

Ey fani bülbüllər! Əbədi gülzarda elə bir Gül açılıb ki, bütün güllər Onun yanında tikana bənzər, gözəllik cövhərinin Onun yanında dəyəri yoxdur. Elə isə canınızın təpəri, ürəyinizin istəyi, ruhunuzun şövqü və bədəninizin gücü ilə çalışın ki, vüsal bağcasına daxil olub bənzərsiz Gülü iyləyəsiniz və Əbədi hüzurdan öz payınızı alasınız. Mənəvi sabahın bu xoş nəsimindən qafil olmayın və bu müqəddəs ruhani ətirdən məhrum qalmayın. Bu nəsihət bütün bəndləri qırar və eşqin cünun zəncirini silkələr, ürəkləri Sevgiliyə yetirər və canları Canana tapşırar. Bu nəsihətə qulaq asan kəs qəfəsi sındırar və ruh quşu kimi müqəddəs yuvaya yollanar.

Neçə gecələr keçdi, neçə gündüzlər ötdü, neçə vaxtlar bitdi, neçə saatlar getdi, amma siz fani dünyaya bağlı olmadan bir nəfəs də almadınız. Çalışın ki, qalan bu bir neçə nəfəsiniz hədər getməsin. Ömürlər şimşək tək ötüb keçər, başlar torpaq yastığa qoyular. O zaman artıq çarə tapılmaz, işlər əldən çıxar.

Əbədi Şam açıq-aşkar yanıb işıq saçır və bütün fani pərdələri yandırır. Ey pərvanələr, qorxunu unudub tələsin və özünüzü oda vurun! Ey aşiqlər, ürəyinizdən və canınızdan keçib Məşuğun yanına gəlin və rəqibsiz Məhbuba doğru qaçın! Gizli Gül bazara gəldi, özü də örtüksüz və hicabsız gəldi, O bütün müqəddəs ruhları vüsala çağırır. Bu çağırışı qəbul edənlərin iqbalı nə gözəldir! Xoş bu ecazkar hüsnün nuruna boyananların halına!

š 152 ›

Göz — Mənim əmanətimdir, onu nəfsin və ehtirasın tozu ilə qaraltma. Qulaq — Mənim səxavətimin təzahürüdür, öz şəhvani istəklərinin hay-küyü ilə onu Mənim hər yeri bürüyən sözümü eşitməkdən məhrum etmə. Qəlb — Mənim xəzinəmdir, ondakı gizli gövhərləri oğru nəfsinə və xain ehtiraslarına tapşırma. Əl — Mənim inayətimin əlamətidir, onun gizli və qorunan Lövhələrimi götürməsinə mane olma...

Sən istəmədən Mən inayət göstərdim, sən soruşmadan cavab verdim, sən layiq olmadan hədsiz fəzl və səxavətimi səndən əsirgəmədim.

Torpaq kimi itaətkar olun ki, Mənim irfanımın müqəddəs, əlvan və ətirli çiçəkləri vücudunuzun torpağından cücərsin. Od kimi şölələnin ki, qalın pərdələr yansın, sizin soyuq və pərdə arxasında olan bədənləriniz ilahi Məhəbbətin hərarətindən dirilik və əbədilik kəsb etsin. Hava kimi incə olun ki, Mənim vilayətimin müqəddəs və gizli məkanına daxil ola biləsiniz...

š 153 ›

Ey mühacir mömin! Qəflətin susuzluq və yanğısını Mənim inayətimin müqəddəs çeşməsi ilə söndür, uzaqlığın zülmət gecəsini Mənə yaxınlığın nurlu sabahı ilə işıqlandır. Əbədi məhəbbətin evini ötəri şəhvətin zülmü ilə xaraba qoyma və ruhani Qulamın camalını nəfsin qara pərdələri ilə örtmə. Xalis möminlik yolunu seç və Allahdan başqa heç kəsdən çəkinmə. Tamah və ehtiras çör-çöpü ilə qəlbin nurlu çeşməsinin yolunu bağlama və ürəyin axar bulağının çağlamasına mane olma. Haqqa sığın və Onun inayət ipindən yapış, çünki Ondan başqa heç kəs heç kəsi yoxsulluqdan varlılığa çatdırmaz və nəfsin zillətindən xilas edə bilməz. Ey bəndələr, əgər Allahın gizli sərvətlər dəryasından xəbər tutsanız, dünyaya və bütün məxluqata ehtiyac duymazsınız. Axtarış odunu canınızda yandırın ki, Canana yaxınlıq və onunla görüş məqamından ibarət olan uca və ülvi istəyə nail olasınız...

Ey bəndələr, Həzrət Sübhanın yəqinlik şəhərinin bünövrəsini Mövhumat və yanlış gümanlar lağımı ilə dağıtmayın. Çünki bu gümanların əzəldən faydası olmayıb və onlar heç zaman kimi isə doğru yola istiqamətləndirməyib. Ey bəndələr, siz Mənim hökmranlığımın uca, uzun, açıq və qüdrətli əlinin bağlandığını zənn edirsiniz, tükənməz, hər şeydən üstün və sizə nazil olan mərhəmətimin kəsildiyini düşünürsünüz, səxavət və kəramətimin yüksək və əlçatmaz buludlarının yağış yağdırdığını fərz edirsiniz. Məgər Mənim misilsiz hökmranlığımın qüdrətini göstərən möcüzələr yoxa çıxıb?! Yoxsa Mənim hər yeri bürüyən İradəmin aləmdəkilərə təsiri itib?! Əgər siz belə düşünmürsünüzsə, onda nə üçün Mənim bənzərsiz, müqəddəs və şərəfli Camalımın zühuruna mane olursunuz, nurlu və qüdrətli mahiyyətimin Məzhərinin əbədi qüdsiyyət səmasında görünməsinin qarşısını almağa çalışırsınız?! Əgər insaf gözünüzü açsanız, bütün məxluqatın bu yeni və ecazkar şərabdan məst olduğunu görərsiniz, şeylərin bütün zərrələrinin Onun işığından nurlandığını müşahidə edərsiniz. Sizin zənn etdikləriniz necə də pisdir, sizin düşündükləriniz nə qədər də çirkindir!

Ey bəndələr, öz əslinizə qayıdın, nəfs və ehtirasın qəflətindən qurtulub gizlilik və aşkarlıqdan uzaq olan bu Turdakı Ruh Sinasına yollanın. Hər şeyi əhatə edən ilkin mübarək Sözü dəyişdirməyin, şərəfli paklıq və müqəddəs təcrid məkanından yayınmayın. De: Ey qafil bəndələr, Mənim mərhəmətimin möcüzələri bütün görünən və görünməz aləmləri əhatə etsə də, səxavət və fəzlimin təzahürləri məxluqatın bütün zərrələrini bürüsə də, bilin ki, əzabımın qamçısı çox güclüdür və qəzəbimin şiddəti olduqca böyükdür. Mənim mehribanlıqla verdiyim nəsihətləri təkəbbür və ehtirasdan təmiz olan bir qulaqla eşidin, zahiri və batini gözünüzlə Mənim Əmrimin möcüzələrinə nəzər salın.

İndi, ey bəndələr, ilahi şərəf taxçasında yanaraq işıq saçan əbədi, nurlu və müqəddəs çıraqdan özünüzü məhrum etməyin. İlahi məhəbbət çırağını hidayət yağı ilə öz işıqlı ürəyinizin dönməzlik taxçasında yandırın və Allahdan başqa hər şeydən əlinizi üzüb təvəkkül şüşəsi ilə onu müşriklərin nəfsinin yellərindən qoruyun. Ey bəndələr, Mənim müqəddəs Birliyimin zühuru elə bir dənizə bənzəyir ki, onun dibində və dərinliklərində sayı-hesabı bilinməyən incə və parlaq gövhərlər gizlənib. Hər bir arzulayan kəs, əlbəttə, cəhd və axtarış kəmərini bağlayıb həmin dənizin sahilinə gəlməlidir ki, gizli və hökmü vacib Lövhələrdə müəyyən olunmuş qismətini axtarış və cəhdinin səviyyəsinə uyğun olaraq əldə etsin. Elə isə əgər bir kəs Onun müqəddəs sahilinə qədəm qoymasa və Onu axtarmağa başlamasa, heç o dənizdən və ondakı gövhərlərdən bir şey azalarmı, yaxud ona bir nöqsan gələrmi?! Sizin özlüyünüzdə düşündükləriniz necə də pisdir və sizin xəyallarınız nə qədər də çirkindir! Ey bəndələr, Haqq olan Allaha and olsun, o əzəmətli, o dərin və dalğalanan dəniz sizə çox yaxındır, hətta şah damarınızdan da yaxındır! Bir anda o əbədi feyzə, Sübhanın fəzlinə, Rəhmanın səxavətinə, Əbhanın qüdrətli kəramətinə qovuşun nail olun!

Ey bəndələr, əgər Mənim səxavət və fəzlimin sizdə əmanət qoyulmuş möcüzələrindən agah olsanız, şübhəsiz, hər şeydən əlinizi üzərsiniz və özünüzü tanımağa nail olarsınız ki, bu da əslində Məni tanımaq deməkdir. Və bu halda Məndən başqa heç kəsə ehtiyac duymazsınız, Mənim inayət dəryamı və kəramət dənizimi zahiri və batini gözünüzlə özünüzdə Mənim Əbha adımdan parlayan günəş kimi açıq və aşkar görərsiniz. Bu ən uca və müqəddəs məqamı öz güman və ehtiraslarınızın təhrikləri ilə, öz xəyalınızın və batini korluğunuzun doğurduğu istəklərlə zay etməyin. Siz o quşa bənzəyirsiniz ki, güclü qanadları ilə sonsuz sevinc və hədsiz bir arxayınlıq içərisində Allahın xoş havasında uçur, sonra yem ümidi ilə yerdəki suya və palçığa meyl edir və tam acgözlüklə özünü suya və palçıqa bulaşdırır. Sonra yenidən havaya qalxmaq istəyəndə, özünün aciz və gücsüz olduğunu görür, çünki suya və palçıqa batmış qanadlar uçmağa qadir deyil. Beləliklə, bir vaxtlar uca səmalarda ucan o quş fani torpaqda sakin olur. İndi ey bəndələr, öz qanadlarınızı qəflət və güman palçığına, kin və ədavət torpağına bulaşdırmayın ki, müqəddəs irfan səmalarında uçmaqdan məhrum olmayasınız.

Ey bəndələr, Mən Allahın gücü və ruhun qüvvəti sayəsində əbədi dəryanın sədəflərindəki gövhərləri ilahi elm və hikmət xəzinəsindən çıxardım, pərdə və hicab arxasında olan huriləri bu aydın sözlərin üzərində aşkar etdim, Birlik Müşgünün möhürünü qüdrət əli ilə açdım və onun gizli və müqəddəs ətrini bütün məxluqatın üstünə səpdim. İndi hər yanı bürüyən bu uca feyzlərə və parlayıb işıq saçan bu inayətə baxmayaraq, özünüzü məhrum etsəniz, bunun günahı sizin özünüzdə olar və olacaqdır...

Ey bəndələr, Mənim könlümdə əbədiyyət sübhünün şəfəqlərindən özgə bir şey yoxdur və Mən sizin Pərvərdigarınızın xalis haqq olan sözlərindən başqa bir şey demirəm. Elə isə nəfsinizə tabe olmayın, Allahla əhdinizi pozmayın, vədinizə xilaf çıxmayın, tam qətiyyətlə, ürəyiniz, qəlbiniz və dilinizlə Ona üz tutun və ağılsızlardan olmayın. Dünya mənası olmayan bir tamaşadır, varlıq şəklində bəzənmiş bir yoxluqdur. Ürəyinizi ona bağlamayın, Pərvərdigarınızdan uzaq düşməyin və qafillərdən olmayın. Doğrusunu deyirəm, dünya su şəklində görünən ilğıma bənzər, susuzluqdan yananlar ona yetişmək üçün çox çalışarlar, ona çatanda isə məhrum və binəsib qalarlar. Yaxud o, məşuğun canı və ruhu olmayan şəklinə bənzəyir. Aşiq ona çatanda görür ki, bu məşuq onu nə doydurur, nə də ehtiyacını ödəyir. Və aşiqin hədsiz əziyyətdən və həsrətdən başqa bir hasili olmur.

Ey bəndələr, əgər bu yaşadığınız günlərdə və gördüyünüz aləmdə qəzavü-qədər səltənətindən göndərilən bəzi işlər sizin istəyinizcə deyilsə, pərişan olmayın, çünki bunun ardinca xoş ilahi günlər gələr və müqəddəs ruhani aləmlər görünər. Bütün bu günlərdə və aləmlərdə sizə bir qismət müəyyən edilib, bir sevinc və bir ruzi təyin olunub. Əlbəttə, siz onların hamısına çatacaq və nail olacaqsınız...

š 154 ›

Xülasə, ey Salman, haqqı sevənlərə çatdır ki, heç kəsin sözlərinə etiraz nəzərləri ilə baxmasınlar, əksinə, şəfqət və mərhəmət gözü ilə nəzər salsınlar. Yalnız o kəslərdən başqa ki, bu gün Allahı rədd edən atəşin yazılar yazırlar. Bu gün Allahı rədd edən şəxslərə bacardığı şəkildə cavab yazmaq hər bir kəsin borcudur. Qadir və Qüdrətli Allah tərəfindən belə müəyyən olunub, çünki bu gün Haqqa söz və kəlamla kömək etmək lazımdır, qılınc və ona bənzər şeylərlə yox. Biz əvvəllər də belə nazil etmişdik və indi də deyirik — bunu bilin.

And olsun bu Gün bütün şeylərdə "Həqiqətən, Məndən başqa Allah yoxdur!" söyləyən Kəsə! Əgər bir kəs Allahı rədd edən şəxsi təkzib edən bir söz yazsa, ona elə bir məqam bəxş edilər ki, bütün Səma Sakinləri o məqamın həsrətini çəkər, bütün insanların qələmi o məqamı təsvir etməkdə aciz qalar və bütün məxluqatın dili onu vəsf etməkdə gücsüz olar. Belə ki, bu Gün bu ən müqəddəs, ən uca və ən yüksək Əmrdə dönməz olan Kəs göylərdə və yerdə olan bütün şeylərə bərabərdir. Allah Özü buna şahiddir və bunu bilir.

Ey Allahın dostları, rahat yatağınızda yatmayın. Əgər öz Yaradanınızı tanıdınızsa və Onun başına gələnləri eşitdinizsə, kömək üçün ayağa qalxın! Sonra Onun Əmri barədə danışın və bir an da susmayın. Bu, sizə indiki və gələcək xəzinələrdən daha xeyirlidir — əgər arifsinizsə, bunu bilin...

š 155 ›

Allahın bəndələr üçün yazdığı birinci vəzifə — Onun vəhyinin Məşriqini və Əmrinin Şəfəqini tanımaqdır ki, bu Kəs əmr və xilqət aləmlərində Onun Özü məqamındadır. Buna nail olan kəs bütün xeyirlərə yetişər, bundan məhrum olan kəs isə bütün yaxşı əməllərə sahib olsa belə, yolunu azmışlardan sayılar. Bu yüksək məqama və uca üfüqə yetişən hər bir kəs Məqsud tərəfindən əmr edilənlərə tabe olmalıdır. Bu iki vəzifə bir-birindən ayrılmazdır və biri digərsiz qəbul olunmaz. İlham Mənbəyinin hökmü belədir.

Allah tərəfindən bəsirət verilmiş kəslər Allahın qanunlarına dünyanın nizamı və xalqların qorunması üçün ən böyük vasitə kimi baxırlar, bundan qafil olanlar isə cılız və düşüncəsizlərdir. Həqiqətən, Biz sizə nəfsin və ehtirasın çərçivəsindən çıxmağı əmr etdik, Uca Qələmin yazdıqlarından yox! Çünki o, dünyada olanlar üçün dirilik ruhudur. Rəhmanın nəsimi əsdiyi üçün hikmət və bəyan dənizləri dalğalandı. Bunu qənimət bilin, ey ağıl sahibləri! Allahın əmrlərindən çıxıb Onunla əhdini pozan və onu bir kənara atan kəslər Ehtiyacsız və Uca Allahın yanında yolunu azmışlardan sayılarlar.

Ey yer əhli! Bilin ki, Mənim əmrlərim bəndələrim arasında inayətimin çıraqları və məxluqat üçün Mənim mərhəmətimin açarlarıdır. Dinlər Sahibi olan Rəbbinizin İradə səmasından əmr belə nazil oldu. Əgər bir kəs Rəhmanın İradəsinin ağzından çıxan sözlərin şirinliyini dadsa, yer üzünün xəzinələrinə sahib olmuş olsa belə, bütün malik olduqlarını qurban verər ki, Onun inayət və lütf üfüqündən parlayan əmrlərdən birini isbat etsin.

De: Mənim qanunlarımdan Mənim libasımın ətri gəlir və bunun sayəsində qələbə bayraqları dağların və təpələrin başına sancılır. Mənim qüdrət dilim əzəmət səltənətimdən bütün məxluqata xitab edərək deyir: "Mənim Camalıma sevginiz naminə Mənim qanunlarıma əməl edin!" Xoş o sevənin halına ki, heç bir dillə vəsfi mümkün olmayan bir həddə fəzl qoxusu gələn bir sözlərdən Məhbubun ətrini duydu. Canıma and olsun, kim lütf əllərindən insaf şərabını alıb içsə, şübhəsiz, Mənim aləmin üfüqündən parlayan əmrlərimin ətrafına fırlanar.

Siz elə zənn etməyin ki, Biz sizə sadəcə hökmlər nazil etdik, yox, Biz qüdrət və qüvvət barmaqları ilə möhürlənmiş kuzənin ağzını açdıq. Vəhy Qələmindən nazil olanlar buna şəhadət verir. Fikirləşin, ey düşüncə sahibləri!..

Bəyan üfüqündən hökmlər Günəşi parlayanda, hamı onlara tabe olmalıdır — lap Onun əmrindən dinlərin könül səması yarılsa belə! Çünki O, istədiyini edər və istədiyinə görə sorğu-suala tutulmaz. Həqiqətən, Məhbub nə hökm edərsə, o, bəyəniləndir. And olsun xilqətin sahibinə! Rəhmanın ətrini duyan və bu sözlərin Mənbəyini tanıyan kəs insanlar arasında Allahın hökmlərini isbat etmək üçün gözlərini oxlara hədəf edər. Xoş bunu qəbul edənin və bu xitabın mənasını anlayanın halına!..

š 156 ›

Haqqın Üzü Uca Üfüqdən Bəha əhlinə müraciət edərək, buyurur* "Bütün hallarda insanların rahatlığına səbəb olan işlərlə məşğul olun. Bütün bacarığınızı aləm əhlinin tərbiyəsinə sərf edin ki, bəlkə İsmi-Əzəmin köməyi ilə xalqlar arasındakı çəkişmə və ixtilafa son qoyuldu, onların hamısı bir məclisin və bir şəhərin əhli kimi göründü. Qəlbinizi nurlandırın, onu kin və ədavət çör-çöpündən təmizləyin. Hamınız bir aləmin sakinlərisiniz və bir sözdən yaranmısınız. Xoş o kəsin halına ki, sonsuz məhəbbətlə bütün insanlar ilə ünsiyyətdə olar!"

š 157 ›

Əmri təbliğ etmək üçün vətənlərini tərk edən kəslərə Ruhül-Əmin yardım göstərər, Qüdrətli və Hər şeyi Bilən Allah tərəfindən göndərilmiş mələklər dəstəsi onların yanında olar. Xoş o kəsin halına ki, Allaha xidmət etmək şərəfinə nail oldu! Canıma and olsun, Qadir və Qüdrətli Rəbbinin istədiyi əməllərdən başqa, heç bir əməl bu əməllə müqayisəyə gəlməz. Həqiqətən, o, əməllərin ağası və bəzəyidir. Əzəli Nazil Edən tərəfindən belə müəyyən olunmuşdur.

Əmri təbliğ etmək istəyən kəs dünyadan əlini üzməli və bütün hallarda öz səyini Əmrin qələbəsinə yönəltməlidir — Qorunan Lövhədə belə müəyyən olunmuşdur. Öz Rəbbinin Əmri naminə vətənini tərk etdiyi zaman onun azuqəsi — Allaha təvəkkül, libası isə Allahdan qorxmaq olmalıdır — Qüdrətli və Tərifəlayiq Allah tərəfindən belə müəyyən edilmişdir. O, məhəbbət odu ilə yandığı və təvazökarlıq bəzəyi ilə zinətləndiyi təqdirdə, onun sözləri bəndələri alovlandırar. Həqiqətən, sənin Rəbbin Hər şeyi Bilən və hər şeydən Xəbərdardır. Xoş o kəsin halına ki, bu çağırışı eşitdi və ona cavab verdi. Həqiqətən, o, Allaha yaxın kəslərdən sayılar...

š 158 ›

Allah bütün insanlara Öz Əmrini təbliğ etməyi vacib buyurub. Bu hökmü yerinə yetirmək istəyən kəs əvvəlcə gözəl xasiyyətlərlə bəzənməli, sonra Əmri insanlara təbliğ etməlidir ki, onun sözləri ona üz tutanların qəlblərini cəzb edə bilsin. Əks-təqdirdə, onun sözləri bəndələrin qəlbinə təsir göstərməz.

š 159 ›

İnsanlara və onların ağlının azlığına nəzər salın. Onlar özlərinə ziyan olan şeyləri istəyir, xeyir olan şeylərdən isə yan keçirlər. Bilin ki, onlar sərkərdan qalmışlar.

Biz görürük ki, bəzi insanlar azadlıq istəyir və onunla fəxr edirlər. Onlar aşkar bir cəhalətdədirlər. Çünki hədsiz azadlıq sonda elə bir qarışıqlıqla nəticələnir ki, onun alovunu söndürmək olmur. Hesablayan və hər şeyi Bilən Kəs sizə belə xəbərdarlıq edir. Bilin ki, azadlığın təcəssümü və təzahürü heyvandır. İnsan isə müəyyən qayda-qanuna tabe olmalıdır ki, bu, onu öz cəhalətindən və məkrlilərin zərərindən qorusun. Azadlıq insanı ədəb və ləyaqət hüdudlarından çıxarar və onu rəzil bir varlığa çevirər.

Baxın, insanlar qoyunlara bənzəyir, onları qorumaq üçün mütləq çoban lazımdır. Bu, şəksiz bir həqiqətdir. Biz bəzi məqamlarda azadlığı bəyənirik, başqalarında isə yox, çünki Biz hər şeyi bilirik.

De: Əsl azadlıq — Mənim əmrlərimə tabe olmaqdadır. Əgər ariflərdənsinizsə, bunu bilin. Əgər insanlar vəhy səmasından onlara nazil olanlara tabe olsalar, özlərinin əsl azadlıqda olduqlarını görürlər. Xoş o kəsin halına ki, Allahın aləmlərə üstün gələn İradəsinin səmasından nazil olanlardan Onun istəyini anlayar! De: Sizə xeyirli olan azadlıq yalnız Haqq olan Allaha bəndəlik etməkdədir. Kim onun şirinliyini dadsa, onu göylərin və yerin mülkünə dəyişməz!..

š 160 ›

Bu gün tövhid əhli Haqqı bütün müqayisə və bənzətmələrdən üstün bilənlərdir, müqayisə və bənzətmələri Haqqa bərabər tutanlar yox! Məsələn, diqqət yetirin: sənətkar bir sənət əsəri yaradır, yaxud rəssam bir rəsm çəkir. İndi əgər deyilsə ki, həmin sənət əsəri və rəsm sənətkarla rəssamın özüdür, bu, yalan olar. And olsun göyün və yerin Rəbbinə! Onlar yalnız sənətkarın və rəssamın kamil yaradıcılığından xəbər verirlər.

Ey fani Şeyx! Özünü fani edib Allahla əbədi qalmağın mənası odur ki, hər kəs özünə Haqqın iradəsi önündə fani və heç bir şey kimi baxmalıdır. Məsələn, əgər Haqq buyursa ki: "Belə et!", o, hədsiz səy, şövq və cazibə ilə bunu yerinə yetirməyə çalışmalıdır. Yoxsa özlüyündə bir şey uydurub onu haqq sanmamalıdır.

Orucluq duasında belə nazil olub: "Əgər Sənin İradənin ağzından onlara müraciətlə bu sözlər çıxsa ki: "Ey insanlar, Mənim Camalıma sevginiz naminə oruc tutun və onu müəyyən vaxta və həddə bağlamayın!" — İzzətimə and olsun, onlar oruc tutar və ölənə qədər yeməzlər". Budur fani olmağın mənası! Bu məqam barədə yaxşı fikirləşin ki, xilqətin Sahibinin sözlərindən axıb süzülən dirilik çeşməsindən içmək şərəfinə nail olasınız və Haqqın həmişə məxluqatdan üstün olduğuna şəhadət verəsiniz. Həqiqətən, O, Bənzərsiz, Əbədi, Hər şeyi Bilən və Hər şeydən Xəbərdardır. Bu məqam bütün məqamlar içərisində ən böyüyü olmuşdur və olacaqdır.

Cənabınız Allahın istəyinə tabe olmalıdır, Allahın istəyi isə Lövhələrdə nazil olanlardır. Belə ki, özünüzün qətiyyən istəyiniz və iradəniz olmamalıdır. Budur həqiqi tövhid məqamı! Allahdan diləyin ki, bu məqamda sabit olasınız, və insanları məxsusi görkəmdə zühur edib məxsusi sözlər söyləyən Məlum Sultana doğru istiqamətləndirəsiniz. Budur imanın və iqanın cövhəri! Öz yanlış təsəvvürlərinə uyub adını "batin" qoyan kəslər əslində bütlərə pərəstiş edirlər. Rəhman öz Lövhələrində buna şəhadət verir. Həqiqətən, O, Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibidir.

š 161 ›

Çalış ki, bir kəsi Rəhmanın yoluna daxil edəsən. Bu, Ehtiyacsız və Ulu Allahın yanında ən üstün əməllərdən sayılır. Allahın Əmrində elə dönməz ol ki, hətta yer üzündə olanların hamısı səninlə mübarizə və mücadiləyə qalxsalar belə, heç bir şey səni öz üzərinə düşən xidmətdən yayındıra bilməsin.

Sabahları İşıqlandıranın Əmrində külək kimi ol. Gördüyün kimi, külək öz vəzifəsinə uyğun olaraq, həm xaraba, həm də abad olan yerlərin üstündən əsir. Nə abadlığı görüb sevinir, nə də xarabalığı görüb kədərlənir — yalnız öz vəzifəsinə diqqət yetirir. Dostlar da Əmrin əsasına diqqət yetirməli və onu təbliğ etməlidirlər, Allah xatirinə deyib-eşitməlidirlər. Kim qəbul edərsə, yaxşılığı özünə qayıdar; kim üz döndərərsə, cəzası özünə çatar.

Üfüqləri işıqlandıran Günəş İraqdan çıxarkən, zülmət quşları barədə xəbərdarlıq etmişdi. Şübhəsiz, bəzi yerlərdən qarğa səsləri ucalacaqdır, necə ki, ötən illərdə olmuşdu. Bütün hallarda Haqqa pənah aparın ki, yalançı şəxslərə tabe olmayasınız.

Bu əzəmətli Zühurla bütün zühurlar başa çatdı. Hər şeyi Bilən və Hikmət Sahibi olan Rəbbiniz sizə belə nəsihət verir. Həmd olsun Allaha — aləmlərin Rəbbinə!

š 162 ›

Həzrət Rəhman insanı görən və eşidən bir varlıq kimi xəlq etmişdir. Bəziləri onu "kiçik aləm" saysa da, lakin əslində o, "böyük aləm"dir. Bu Vəd Olunmuş Gündə hər bir insanın məqamı, rütbəsi və ləyaqəti aşkara çıxmalıdır.

Uca Qələm bütün hallarda hədsiz sevinc və mehribanlıqla Haqqın övliyalarını xatırlamış və onları ruhlandırmışdır. Xoş o kəsin halına ki, dünyanın müxtəlif işləri onu tövhid nurunun işığından məhrum etmədi və o, tam qətiyyətlə və Qəyyumun adı ilə möhürlənmiş şərabdan içdi. O, aləmlərin Rəbbi olan Allahın Kitabında behişt əhli sırasına yazılar...

š 163 ›

Həmd olsun Allaha! O, aləmə elə bir zinət vurub və elə bir libas geyindirib ki, qoşun, əsgər, qüdrət və sərvət sahibləri bunu anlamağa qadir deyil. De: Qüdrət bütünlüklə aləmlərin Məqsudu olan Allaha məxsusdur, əzəmət bütünlüklə səma və yer əhlinin Məbudu olan Allaha məxsusdur. Torpaqdan olan bu məzhərlər isə heç xatırlanmağa da layiq olmamışdır və deyildir.

De: Bu quşların su içdiyi çeşmələr ayrı bir çöldə, özgə bir yerdədir. Allahın işıqlı əli ilə yanan odu söndürməyə kimin qüdrəti çatar? Qüvvətli, Qalibiyyətli və Qadir Rəbbin qüdrət əlinin şölələndirdiyi alovu sendürməyə kimin gücü çatar?! Fitnə tonqalının alovunu isə Qüdrət əli söndürdü. Həqiqətən, O, istədiyi şeyə qadirdir. Onun "Ol!" deməsi ilə aləm mövcud oldu. De: Mənim seçilmişlərimin tərpənməz dağını nə aləmin küləkləri, nə də ümmətlərin qasırğaları dağıda bilər. Sübhanallah! Bu tayfanı Haqqın övliyalarını əsir edib məhbəsə salmağa nə vadar etdi?! Tezliklə sadiqlər Ədalət Günəşinin Uca Üfüqdən parlamasını görəcəklər. Aləmin Mövlası bu ağır məhbəsdən sənə belə xəbər verir...

š 164 ›

Ey bəşər övladları! Möhkəm İpdən yapışın, çünki o, aləmlərin Rəbbi olan Allahın sayəsində yer üzündə sizə xeyir gətirər. Ədalət və insaf yolu ilə gedin və Allahdan uzaq düşmüş bütün o cahillərin sizə əmr etdiklərini boşlayın. Onlar başlarını əmmamələrlə bəzədilər və Hikmət Sahibinin Əmrini aşkar edən Kəsin əleyhinə fitva verdilər. Onların məqamı bəndələr arasında Mənim Adımla yüksəldi, lakin Mən özümü zühur etdirən zaman onlar aşkar bir zülmlə Mənim əleyhimə fitva verdilər. Beləcə Qələm həqiqəti söylədi, amma insanlar qafil oldular.

Ədalətdən yapışan kəs heç bir işdə orta həddi aşmaz və Hər şeyi Görənin sayəsində bəsirət sahibi olar. Əgər elm və sənət adamlarının haqqında danışdıqları təməddün orta həddi aşarsa, insanlara bədbəxtlik gətirər. Hər şeydən Xəbərdar olan Kəs sizə belə xəbərdarlıq edir. Təməddün həddini aşdığı zaman fəsad mənbəyinə çevrilər, orta həddə olduqda isə xeyir mənbəyi olar. Düşünün, ey insanlar və sərkərdan qalmayın! Tezliklə şəhərlər onun odundan yanar və Əzəmət Dili söyləyər: "Hökmranlıq — Qüdrətli və Tərifəlayiq Allaha məxsusdur!" Hər bir şeyə bu cür nəzər sal və sonra da bu ecazkar Lövhədə səni xatırladığına görə Rəbbinə şükr elə, Həmd olsun Allaha — əzəmətli ərşin Sahibinə!

Əgər bir kəs həqiqətən Uca Qələmdən nazil olanlar barədə düşünsə və onun şirinliyini dadsa, şübhəsiz, öz istəyindən və iradəsindən xilas olub Allahın İradəsi ilə hərəkət edər. Xoş o kəsin halına ki, bu məqama nail oldu və bu böyük fəzldən məhrum qalmadı.

Bu gün nə qorxub gizlənən bəyənilir, nə də açıq-aşkar özünü gözə soxan. Hər bir kəs hikmətlə hərəkət etməli və Əmrə xidmət göstərməklə məşğul olmalıdır. Hamı bu Məzlumun həyatı barədə düşünməlidir. Əmrin əvvəlindən indiyə qədər Biz dostların və düşmənlərin arasında olmuşuq. Və hər tərəfdən Bizi bəla və müsibətlər əhatə etdiyi çağlarda bütün yer əhlini tam cəsarətlə Uca Üfüqə dəvət etmişik. Uca Qələm belə məqamlarda öz müsibətlərini xatırlamağı xoşlamayıb və xoşlamır, çünki bu, şübhəsiz, yaxınların, tövhid əhlinin və sadiqlərin kədərlənməsinə səbəb olar. Həqiqətən, O, Doğrusunu Deyən, hər şeyi Eşidən və Biləndir. Biz çox vaxt düşmənlərin əlində olmuşuq və indi də ilanlar arasında yaşayırıq.

Bu Müqəddəs torpaq bütün İlahi Kitablarda təsvir olunub və xatırlanıb. Peyğəmbərlərin və Rəsulların əksəriyyəti bu Torpaqda zühur edib. Bu, həmən biyabandır ki, orada bütün peyğəmbərlər: "Ləbbeyk, ey Allahım, Ləbbeyk!"— söyləmişlər. Allahın Zühuru bu torpaqda vəd olunub. Bu, qəzavü-qədər vadisi, bəyaz torpaq və nurlu məkandır. Bu gün aşkara çıxanların hamısı əvvəlki Kitablarda xatırlanıb. Lakin onun əhalisi bütün ilahi Kitablarda qəbul olunmayıb. Belə ki, bəzi məqamlarda onlar "əfi balaları" adlandırılıb. Və indi bu Məzlum "əfi balaları" arasında uca səslə nida edir və hamını Son Məqsədə, Yüksək Zirvəyə və Uca Üfüqə doğru çağırır. Xoş o kəsin halına ki, bəyan səltənətindən bu dilin söylədiklərini eşidər, vay o kəsin halına ki, qafil olub uzaqda qalar...

š 165 ›

Bütün sağlam, təmiz və pak qulaqlar hər an hər tərəfdən: "Biz Allahdanıq və Onun yanına qayıdacağıq!" — mübarək kəlamını eşidir. Ölümün və qayıdışın sirləri gizli olub və gizlidir. And olsun Allaha, əgər bu sirr açılsa, bir çoxları qorxudan və qüssədən həlak olar, bir çoxları da elə sevinər ki, hər an Şərəfli Haqqdan ölüm diləyər.

Yəqinlik hasil edənlər üçün ölüm — dirilik suyu ilə dolu bir piyalədir; o, fərəh bəxş edər, sevinc gətirər və daimi həyat əta edər — xüsusən xilqətin meyvəsini dadmağa, yəni Şərəfli Haqqı tanımağa nail olan kəslərə. Bu məqamın ayrı bir sözü və özgə bir söhbəti var. Elm — aləmlərin Rəbbi olan Allahın yanındadır...

š 166 ›

Düz min il tamam olmamışdan qabaq bir Əmr iddiasında olan kəs yalançı və iftiraçıdır. Allahdan diləyimiz budur ki, onun bu iddiadan əl çəkib tövbə etməsinə yardım göstərsin, çünki O, tövbələri qəbul edəndir. Əgər o, dediyində israr etsə, Allah onun qarşısına elə bir şəxs çıxarar ki, ona rəhm etməz. Həqiqətən, Onun cəzası şiddətlidir! Kim bu ayəni rəmzi mənada yozsa, yaxud aşkarda nazil olduğundan fərqli bir şəkildə təfsir etsə, o, Allahın Ruhundan və Onun aləmləri bürüyən mərhəmətindən məhrum olar. Allahdan qorxun və yanınızdakı mövhumata tabe olmayın! Qüdrət və Hikmət Sahibi olan Rəbbinizin sizə əmr etdiklərinə tabe olun!..