Ý Kitabın əvvəlinə   

---

II FƏSİL. BAB - MÜJDƏÇİ

"Həqiqətən, Zülmkar şəxs dünyaların Sevimlisini onun üçün qətlə yetirdi ki, bununla Allahın Nurunu Onun yaratdıqları arasında söndürsün və bəşəriyyəti Onun Mərhəmətli və Səxavətli Rəbbinin günündə Səmavi həyat Çeşməsindən yayındırsın".

Həzrət Bəhaullah. Rəisə məktub.

YENİ VƏHYİN ZÜHUR YERİ

GƏNCLİK

BABIN BƏYANI

BABİLİK HƏRƏKATININ YAYILMASI

BABIN İDDİALARI

TƏQİBLƏR GÜCLƏNİR

BABIN ŞƏHİD EDİLMƏSİ

KƏRMEL DAĞINDA MƏZAR

BABIN ƏSƏRLƏRİ

ALLAHIN GÖSTƏRƏCƏYİ KƏS

DİRİLMƏ, CƏNNƏT VƏ CƏHƏNNƏM

İCTİMAİ VƏ ETİK TƏLİM

ŞƏHİDLİK VƏ QƏLƏBƏ

 

---

YENİ VƏHYİN ZÜHUR YERİ

Həzrət Bəhaullahın Zühur etdiyi yer olan İran bir vaxtlar dünya tarixində müstəsna mövqelərdən birini tuturdu. Özünün əvvəlki əzəmətli günlərində o, millətlər arasında həqiqətən şahanə mövqeyə malik idi və sivilizasiyası, gücü, qüdrəti və şan-şöhrəti ilə onları üstələyirdi. O, dünyaya dahi şahlar və dövlət xadimləri, Peyğəmbərlər və şairlər, filosoflar və rəssamlar vermişdir. Zərdüşt, Kir, Dara, Hafiz və Firdovsi, Sədi və Ömər Xəyyam – İranın dahi oğullarından ancaq bəziləridir. İncəsənətdə onun sənətkarlarını heç kim ötüb keçə bilməzdi: onların toxuduqları xalçalar misilsiz, polad qılıncları müqayisə edilməz, dulusçuluq istehsalı bütün dünyada məşhur idi. Yaxın və Orta Şərqin bütün diyarlarında İran öz əvvəlki əzəmətinin izlərini qoymuşdur.

Lakin XVIII-XIX əsrlərdə İran tənəzzülə uğramışdı. Onun qədim şöhrəti sanki həmişəlik itirilmişdi. Onun hökuməti pozğunlaşmış və çıxılmaz maliyyə çətinlikləri qarşısında qalmışdı; onun hakimlərindən bəziləri zəif, digərləri isə ağlasığmaz dərəcədə qəddar idi. Onun ruhaniləri riyakar idilər və dözümsüzlükləri ilə seçilirdilər, onun xalqı avam və mövhumatçı idi.

Əhalinin böyük əksəriyyəti İslamın şiə[1] məzhəbinə mənsub idi, lakin İranda həmçinin xeyli sayda zərdüştilər, yəhudilər və öz aralarında düşmənçilik edən müxtəlif xristian təriqətləri də vardı. Onların hamısı özlərini bir olan Allaha inamı və həyatda məhəbbət və barışıqla yaşamağı təlqin edən böyük müəllimlərinin ardıcılları hesab edirdilər. Lakin buna baxmayaraq onlar bir-birlərindən kənar gəzir, bir-birlərinə nifrət edir və alçaq nəzərlərlə baxırdılar; hər bir təriqət digərini murdar, it və bütpərəst sayırdı. Söyüşlər və lənətlər inanılmaz həddə idi. Yəhudi və zərdüşti üçün yağışlı gündə küçədə gəzmək qorxulu idi, çünki onlardan hər hansı birinin islanmış paltarı müsəlmana toxunsaydı, onu murdar-laya bilərdi və o bu təhqiri öz həyatı bahasına ödəməliydi.

Əgər müsəlman yəhudidən, xristiandan və zərdüştidən pul almış olsaydı, o bu pulu cibinə qoymazdan əvvəl onu yumalıydı. Əgər yəhudi görsəydi ki, onun uşağı dilənçi müsəlmana bir stəkan su verir, o dərhal stəkanı dartıb uşağın əlindən almalı idi, çünki kafir köməyə yox, lənətə layiq idi.

Müsəlmanlar da öz növbəsində çoxsaylı təriqətlərə bölünmüşdülər və onların arasında da tez-tez amansız və qızğın mübahisələr baş verirdi. Zərdüşt Peyğəmbərin ardıcılları bu qarşılıqlı mübahisələrdə iştirak etmirdilər. Onlar əlahiddə icmalar halında yaşayır və başqa dinlərə mənsub olan həmvətənləri ilə ünsiyyətdə olmaqdan imtina edirdilər.

Dini işlər kimi ictimai işlər də ümidsiz tənəzzül halında idi. Təlim-tərbiyəyə etinasızlıq göstərilir, Qərb elmləri və incəsənəti murdar və dinə zidd sayılır, ədalət məhkəməsi məzhəkəni xatırladırdı. Quldurluq və talan adi işə çevrilmişdi. Yollar səfər üçün bərbad və qorxulu idi. Hər yer çirkli və üfunətli idi.

Bütün bunlara baxmayaraq İranda mənəvi həyatın işığı söndürülməmişdi. Hər yerdə hökmranlıq edən boşluğun və mövhumatın arasında hələ də müqəddəs qəlblərə rast gəlmək olurdu və İsanın Zühurundan əvvəl Anna və Simeon kimi bir çox ürəklər Allah fikri ilə təskinlik tapırdı.

Çoxları vəd olunmuş Allah Rəsulunun gəlişini səbirsizliklə gözləyir və inanırdılar ki, Onun Zühur vaxtı çatmışdır. Yeni Eranın Müjdəçisi Həzrət Bab Öz Vəhyi ilə ölkəni həyacanlandıran zaman İranda vəziyyət belə idi.

GƏNCLİK

Sonralar Bab (yəni "Qapı") adını almış Mirzə Əli Məhəmməd 1819-cu il oktyabrın 20-də[2] İranın cənubunda yerləşən Şiraz şəhərində doğulmuşdur. O, Məhəmməd Peyğəmbərin nəslindən idi. Dünyaya göz açandan az sonra məşhur tacir olan atası vəfat edir və O, Şirazın tacirlərindən olan dayısının himayəsinə verilir. Uşaqlıq çağlarında O oxumağı öyrənir və adi ibtidai təhsil alır.[3] On beş yaşından etibarən öz qəyyumunun işlərini aparmaqa başlayır, sonra isə Fars görfəzi sahilində yerləşən Buşir şəhərində yaşayan o biri dayısının yanında tacirlik edir.

Gəncliyində O qeyri-adi gözəlliyi və yaxşı davranışı, həmçinin son dərəcə möminliyi və alicənab xasiyyəti ilə fərqlənirdi. O, İslam Dininin namaz, oruc və digər tələblərini dəqiqliyi ilə yerinə yetirir, nəinki şəriətin ehkamlarına itaət edir, həm də Peyğəmbərin təlimi ruhunda yaşayırdı. O, iyirmi iki yaşında evlənmişdi. Həmin nikahdan Əhməd adlı bir oğlu olmuş və o hələ uşaq ikən Həzrət Babın Bəyanının birinci ilində vəfat etmişdir.

BABIN BƏYANI

İyirmi beş yaşına çatanda İlahinin İradəsi ilə O, elan etdi ki, Allah-taala Onu Özünün “Qapısı" seçmişdir. "Səyahətçinin hekayətində[4] oxuyuruq: "Bab adı altında O, aşağıdakıları demək istəyirdi: O, hələ şərəf pərdəsi arxasında qalan və saysız-hesabsız kamilliklərə sahib olan bir Böyük Şəxsdən süzülən mərhəmət çeşməsidir və həmin Şəxsin İradəsi ilə hərəkət edib onun məhəbbət tellərinə can atır". (Səyahətçinin hekayəpş, Bab vaqiəsi, s.3)

Həmin günlər Allah Rəsulunun hökmən Zühur edəcəyi fikri şeyxilər adlanan təriqətdə daha güclü idi. Həzrət Babın Öz Missiyasını ilk dəfə açdığı şəxs məhz həmin təriqətdən olan, məşhur ruhani Molla Hüseyn Buşruyi olmuşdur. Onun Bəyanının dəqiq tarixi və saatı Həzrət Babın "Bəyan" əsərində verilmişdir. Həzrət Bab, Özünün həqiqətən Vəd olunmuş həmin kəs olduğunu hicri tarixi ilə 1260-cı il cümadi-əl-əvvəl ayının 5-ci günü, gün batandan 2 saat 11 dəqiqə sonra, axşamqabağı bəyan etmişdir.[5]

Həzrət Əbdülbəha da həmin kecə anadan olmuşdur, lakin Onun doğulduğu saat dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir. Həzrət Babın ona dediyi sözlər üzərində bir neçə gün dərin düşüncələrə və fikirlərə daldıqdan sonra Molla Hüseyn qəti əmin olur ki, şeyxilərin çoxdan gözlədikləri Rəsul həqiqətən Zühur etmişdir. Çox keçmədən bu sirrin açılması sevincini Molla Hüseyn ilə onun bir neçə dostu yaşadılar. Qısa müddətdə şeyxilərin böyük əksəriyyəti Həzrət Baba beyət etdilər və babilər kimi tanınmaqa başladılar. Tezliklə gənc Peyğəmbərin şöhrəti ildırım sürətilə bütün ölkəyə yayıldı.

BABİLİK HƏRƏKATININ YAYILMASI

Həzrət Babın ilk 18 şagirdi (on doqquzunçu o özü idi) "Canlının hərfləri" ("Hürufi-həyy") kimi tanınmağa başladılar. O Özünün gəlişi barəsində xəbəri yaymaq üçün şagirdlərini İranın və Türküstanın müxtəlif yerlərinə göndərir. Özü isə bu zaman Məkkə ziyarətinə yola düşür, 1844-cü ilin dekabrında Məkkəyə çatır və burada Dünyanın hər tərəfindən gəlmiş çoxsaylı zəvvarlar qarşısında öz Missiyasını bəyan edir. Buşirə qayıtdıqdan sonra onun Özünü Bab adlandırması böyük həyəcan doğurur. Bəlağətli nitqinin atəşi, sürətli və ilhamlı yazı möcüzəsi, fövqəladə müdrikliyi, biliyi, şücaəti və islahatçı çılğınlığı Onun ardıcılları arasıda böyük ruh yüksəkliyinə səbəb olur. lakin eyni dərəcədə mömin müsəlmanlar arasında ona qarşı düşmənçilik baş qaldırır.

Şiələrin ali ruhaniləri Ona qarşı ciddi ittihamlar irəli sürürlər və Fars əyalətinin qəddar və fanatik valisi Hüseyn Xanı inandırırlar ki, "yeni bidətçiliyə" qarşı təqiblərə başlasın. O vaxtdan Həzrət Babın uzun sürən həbsxanalar, sürgünlər, məhkəmələr, şallaqla döyülməsi və ağır təhqirlər dövrü başlayır və nəhayət, 1850-ci il iyulun 9-da Onun əzabla şəhid edilməsi ilə sona çatır.

BABIN İDDİALARI

Gənc islahatçı Özünü Məhəmməd Peyğəmbərin gəlişi barədə qabaqcadan xəbər verdiyi Mehdi[6] elan edəndə ona qarşı düşmənçilik ikiqat çoxaldı. Öz təsəvvürlərində şiələr bu Mehdini min il bunda əvvəl müəmmalı şəkildə qeyb olmuş on ikinci İmam Mehdi ilə eyniləşdirirdilər. Onlar inanırdılar ki, o hələ sağdır və özünün əvvəlki görkəmində Zühur edəcəkdir; onun padşahlığına, onun şöhrətinə, qələbələrinə və "əlamətlərinə" dair Peyğəmbərlikləri maddi baxımdan sübut etməyə çalışır, onun gəlişini eynilə yəhudilər Həzrət İsa dövründə Məsihanın gəlişi barədə Peyğəmbərlikləri yozduqları kimi şərh edirdilər.

Onlar gözləyirdilər ki, İmam Mehdi saysız-hesabsız qoşunu ilə gələcək və Özünü ali hökmdar elan edəcək, ölüləri dirildəcək və i. a. Lakin bu əlamətlər görünmədiyi üçün yəhudilər Həzrət İsanı inkar etdikləri kimi, şiələr də eynilə Həzrət Babı sərt istehzalarla inkar etdilər.

Digər tərəfdən babilər, sözü gedən Peyğəmbərlikləri məcazi mənada şərh edirdilər. Onlar belə hesab edirdilər ki, Vəd olunmuşun hakimiyyəti qalileyli "Hüzn Əri"nin hakimiyyəti kimi mistik səciyyəli olacaqdır. Onun şöhrəti dünyəvi deyil, ruhani xarakter daşıyacaqdır; Onun qələbələri — insan qəlblərinin qalalarını fəth etməkdən ibarət olacaqdır; onlar Həzrət Babın ecazkar həyatında və təlimində, Onun inadlı inamında, Onun sarsılmaz mətinliyində, Onun dövrünədək dərin yanlışlıqlar və cəhalət yolunda olanları ruhani həyata qaytarmaq qabiliyyətində Onun bu iddialarını təsdiq edən çoxlu dəlillər tapırdılar.

Lakin Həzrət Bab Özünü Mehdi elan etməklə kifayətlənmədi. O, "Nöqteyi-Övla" və ya "Birinci Nöqtə" müqəddəs adını qəbul etdi. Bu titulla Məhəmməd Peyğəmbərin ardıcılları Ona müraciət edərdilər. Hətta imamlar Öz məqamlarına görə "Nöqteyi-Övla"dan aşağı dayanar və öz ilham və səlahiyyətlərini Ondan alardılar. Bu rütbəni qəbul etməklə Həzrət Bab Özünü Məhəmməd Peyğəmbər kimi dahi din yaradıcısı məqamına yüksəldirdi və buna görə də O, şiələrin gözündə, yəhudilər əvvəllər Musa və İsa Peyğəmbərləri yalançı adlandırdıqları kimi yalançı idi. O hətta yeni təqvim tətbiq edərək günəş ilini bərpa etdi və Yeni Eranın başlanğıcını Özünün Zühur etdiyi ildən qoydu.

TƏQİBLƏR GÜCLƏNİR

Həzrət Babın belə bəyanatları və bütün siniflərə mənsub adamların-varlıların və kasıbların, alimlərin və savadsızların heyrətamiz bir sürətlə Onun Təlimini qəbul etməsi bu Təlimin susdurulmasına göstərilən cəhdlərin getdikcə daha amansız və qətiyyətli xarakter almasına gətirib çıxardı.

Evlər talan edilir, qadınlar tutulub aparılırdı: Tehranda, Farsda, Mazandaranda və digər yerlərdə babilərin böyük hissəsini ölümə məhkum edirdilər. Çoxlarının başı kəsilmiş, dar aqacından asılmış, topların ağzına qoyulub atılmış, yandırılmış və ya tikə-tikə doğranmışdı.

Lakin hərəkatın yatırılmasından ötrü edilən bütün səylərə baxmayaraq o, ketdikcə genişlənirdi. Məhz bu təqiblər nəticəsində babilərdə belə bir inam güclənirdi ki, onların sayəsində Mehdi Sahibəzzamanın gəlişi haqqında Peyğəmbərcəsinə söylənənlər sözün həqiqi mənasında yerinə yetməkdir.

Şiələrin doğru saydıqları Cabir Ənsarın rəvayətində biz oxuyuruq: "Onda Həzrət Musanın kamilliyi, Həzrət İsanın əzəməti, Həzrət Yaqubun səbri birləşəcək; Onun dövründə bütün müqəddəslər təhqir ediləcək, onların başları bir vaxtlar türklərin və deyləmlilərin başları kimi hədiyyə olaraq göndəriləcəkdir; onlar öldürüləcək, yandırılacaq, qorxudulacağlar; yer üzü onların qanına boyanacaq və onların qadınlarının naləsi göyə ucalaçaqdır; və bunlar həqiqətən mənim müqəddəslərim olacaqdır." (Babın yeni tarixi. Professor E.Q.Braunun tərcüməsi. s.132)

BABIN ŞƏHİD EDİLMƏSİ

1850-ci il iyulun 9-da Həzrət Bab 31 yaşında fanatikcəsinə azğınlaşan təqibçilərin əlində şəhid edildi. Həzrət Bab Onunla birlikdə şəhid olmaq üçün ehtirasla yalvaran sədaqətli davamçısı Ağa Məhəmməd Əli ilə birlikdə Təbrizdəki köhnə Kazarma meydanında qurulmuş edam yerinə gətirildi.

Günortaya iki saat qalmış onları elə asdılar ki, Ağa Məhəmməd Əlinin başı sevimli Müəlliminin sinəsi üstünə düşdü. Meydana atəş açmaq əmri almış bir alay erməni əsgəri gətirildi. Yaylım atəşi açıldı, lakin tüstü dağıldıqdan sonra aydın oldu ki, Həzrət Bab və Onun sədaqətli dostu hələ sağdırlar.

Güllələr onların asıldıqları kəndirləri qırmış və hər iki şəhid zədə almadan yerə düşmüşdü. Həzrət Bab yaxınlıqdakı otağa gedir və Onu burada dostlarından biri ilə danışan halda tapırlar. Günortaya yaxın onları yenidən asırlar. Baş vermiş hadisəni möcüzə sayan ermənilər təkrar atəş açmaqdan imtina edirlər.

Buna görə də başqa əsgər alayı çağrılır və onlar atəş açmaq əmrinə tabe olurlar. Bu dəfə açılan atəş öz nəticəsini verir. Hər iki qurbanın bədənləri güllələrdən deşik-deşik olmuş, eybəcər şəklə düşmüş, lakin onların üzlərinə demək olar ki, xətər toxunmamışdı.

Bu dəhşətli cinayət Təbriz meydanını ikinci Qolqof[7] meydanına çevirdi. Həzrət Babın düşmənləri qələbədən sevinərək düşünürdülər ki, mənfur babilik əqidəsinin ağaçı kökündən kəsilmişdir və onun tamamilə quruması asanlıqla baş verəcəkdir, lakin onları sevinci uzun sürmədi.

Onlar başa düşmürdülər ki, Həqiqət Aqacını heç bir fiziki balta ilə kəsmək olmaz. Onlar bilmirdilər ki, onların törətdiyi cinayət Təlimin məqsədlərinə daha böyük qüvvə və qüdrət vermişdir. Həzrət Babın əzablı qətli Onun ən ülvi arzusunu yerinə yetirdi və Onun ardıcıllarında yeni ruh yüksəkliyi yaratdı.

Onların ruhani şövqlərinin atəşi belə idi. Təqiblərin amansız küləkləri nəinki onu söndürə bilmədi, əksinə bu atəşi daha da alovlandırdı. Atəşin söndürülməsinə nə qədər çoşqunluqla cəhd göstərilirdisə, alov daha da yüksəklərə qalxırdı.

KƏRMEL DAĞINDA MƏZAR

Həzrət Babın əzabla şəhid edilməsindən sonra Onun cənazəsi sədaqətli dostunun cənazəsi ilə birlikdə şəhərin qala divarlarının arxasındakı xəndəyə atıldı. İkinci kecə onların meyidləri bir neçə babi tərəfindən axtarılıb tapıldı və buradan götürüldü. Onların cənazələri uzun illər ərzində İranda müxtəlif gizli yerlərdə saxlandıqdan sonra böyük çətinlik və təhlükələrlə Müqəddəs Torpağa gətirildi. Burada onlar Kərmil dağının gözəl yamacında, İliya mağarasının yaxınlığında, Həzrət Bəhaullahın Öz ömrünün son illərini keçirdiyi və indi Onun cənazəsinin uyuduğu yerdən bir neçə mil aralıda dəfn olundular. Dünyanın bütün yerlərindən Həzrət Bəhaullahın müqəddəs türbəsini ziyarət etməyə gələn minlərlə zəvvar arasında bir nəfər də tapılmaz ki, Onu sədaqətlə sevən müjdəçisi Həzrət Babın məqbərəsi önündə ibadət etməsin.

BABIN ƏSƏRLƏRİ

Həzrət Babın yazıları olduqca çox idi. O, Özünün dərin mənalı şərhlərini əvvəlcədən düşünmədən qeyri-adi sürətlə yazırdı; ifadələrinin dərinliyi və bəlağətli duaları Onun İlahi İlhamına sübutdur. Onun müxtəlif mövzulu yazılarının məzmunu belə ümumiləşdirilə bilər:

"Onlardan bəziləri Quran surələrinə şərh və təfsirlərdən, digərləri dualar, söhbətlər və Quranın bəzi yerlərinin açıqlamalarından, o biriləri isə nəsihətlər və xəbərdarlıqlardan, təlimin müxtəlif cəhətləri haqqında, İlahi Birlik haqqında mülahizələrdən, xasiyyəti kamilləşdirməyə həvəsləndirmədən, maddi dünya məğrurluğundan azad olmağa və İlahi İlhama təvəkkül etməyə çağırışlardan ibarət idi.

Lakin Onun əsas əsərlərinin mahiyyətini hər halda Onun yeganə mövzusu, Onun məqsədi, Onun sevimlisi, Onun arzusu tezliklə zühur edəcək Həqiqət və həmin Həqiqətin tərifi və təsviri təşkil edirdi.

O Öz də Zühuruna xoş xəbərləri bəyan edənin gəlişi kimi baxaraq, Özünü ancaq ondan sonra gələcək daha mükəmməl Kəsə şəhadət vermək üçün vasitəçi hesab edirdi.

Həqiqətən də O, həmin Şəxsi gündüz də, kecə də bir dəqiqə də olsun Dayanmadan tərifləyərək özünün bütün ardıcıllarına deyirdi ki, onlar Onun Zühurunu gözləməlidirlər.

O həmçinin Öz yazılarında buyururdu ki: "Mən ancaq bu qüdrətli kitabın hərfiyəm və bu hüdudsuz dəryanın damlasıyam, O Zühur edəndə Mənim əsil təbiətim, Mənim sirlərim, müəmmalarım və eyhamlarım aşkar və anlaşılan olacaqdır; bu dinin rüşeymi öz varlığının pillələri ilə inkişaf edəcək və "bütün formalardan ən mükəmməli" vəziyyətinə çatacaq, Quranın aşağıdakı ayəsini təcəssüm etdirəcəkdir: "Həmd olsun Allaha — aləmlərin Rəbbinə, rəhmli mərhəmətli olana, haqq-hesab gününün sahibinə" (Quran, əl-Fatihə surəsi, 1-3)

Həzrət Bab Onun atəşi ilə elə alovlanmışdı ki, Ona bəslədiyi ümid Maku qalasında keçirdiyi qaranlıq gecələrin parlaq şamı idi və Onun haqqındakı xatirələr Çehriq həbsxanasında çəkdiyi müsibətlərdə ən yaxın həmdəmi idi. Daim bu barədə düşünməsi Ona mənəvi işıq verirdi: “O, Onun şərabından sərməst olmuşdu və Onun barəsində düşünərkən, O sevincə qərq olardı". (Səyahətçinin hekayəti, s.54-56)

ALLAHIN GÖSTƏRƏCƏYİ KƏS

Həzrət Bab vəftizçi Yəhyaya bənzəyir. Lakin Onun vəzifəsi təkcə Müjdəçi və Bəşarətçi olmaqdan ibarət deyildi. O, Özü qısa dövr ərzində mövcud olsa da Allahın Zühuru və müstəqil dinin Banisi idi. Bəhailər əmindirlər ki. Həzrət Bab və Həzrət Bəhaullah hər ikisi onların dininin baniləridir və Həzrət Bəhaullahın aşağıda-kı sözləri bu həqiqəti təsdiqləyir:

"Bu ali və fövqəladə Vəhyi Mənim əvvəlki Vəhyimdən ayıran qısa zaman məsafəsi bir sirrdir; belə ki, onu heç bir insan açıqlaya bilməz; o elə gizlidir ki. heç bir ağıl onu dərk edə bilməz.

Onun müddəti qabaqcadan müəyyənləşdirilmişdi və heç kim onun səbəbini dərk edə bilməz, ancaq Mənim Gizli Kitabımın məzmununu anladıqdan sonra onu başa düşə bilər".

Buna baxmayaraq Həzrət Bab Həzrət Bəhaullah haqqında şəfaətli itaətkarlıqla və ehtiramla danışaraq deyirdi ki, Allahın göstərəcəyi Kəsin günlərində:

"Əgər hər bir hansı bir şəxs Ondan bir ayə eşidərsə və onu təkrar edərsə, bu, "Bəyanı"[8] min dəfə oxumaqdan yaxşıdır". (Səyahətçinin hekayəti. s. 349)

Həzrət Bab hər cür əzaba dözməklə Allahın Zühur etdirəcəyi Kəsin yolunu heç olmasa bir az asanlaşdırmağı xoşbəxtlik sayırdı. O Kəsin ki, Onun yeganə ilham çeşməsi və Onun məhəbbət obyekti idi.

DİRİLMƏ, CƏNNƏT VƏ CƏHƏNNƏM

Həzrət Babın Təliminin başlıca hissəsini Dirilmə, Qiyamət Günü, Cənnət və Cəhənnəm məsələlərinin şərhi təşkil edir.

O buyurur ki, Dirilmə həqiqət Günəşinin Yeni Zühurudur. Ölülərin Dirilməsi — nadanlıq, etinasızlıq və şəhvət məzarlarında yatanların mənəvi oyanması deməkdir.

Qiyamət Günü — Yeni Zühur günüdür, qoyunlarla keçilərin bir-birindən ayrıldığı qəbul və ya rədd günüdür, çünki qoyunlar Mehriban Çobanın səsini tanıyır və Onun arxasınca gedirlər.

Cənnət — Allahı onun Peyğəmbəri vasitəsilə dərk etmək və sevmək səadətidir. Bununla da Cənnət insanın öz həyatı ərzində əldə etdiyi ən böyük kamillikdir, ölümündən sonra isə İlahi Səltənətə daxil olma və əbədi həyat hüququdur.

Cəhənnəm — sadəcə olaraq, Allahı bu cür dərk etməkdən məhrum olmaqdır ki, bunun da nəticəsində kamilliyə nail olmaq qeyri-mümkün olur və Əbədi Mərhəmət itirilir.

Həzrət Bab qətiyyətlə bildirir ki, bu anlayışların başqa mənası yoxdur və insanın fiziki dirilməsi haqqında, Maddi Səma və Cəhənnəm haqqında və buna bənzər digər mülahizələr insan təxəyyülünün uydurmasıdır. O öyrədir ki, insan həyatı ölümdən sonra da davam edir və Axirət dünyası həyatında da kamilləşməyə aparan yol hüdudsuzdur.

İCTİMAİ VƏ ETİK TƏLİM

Həzrət Bab Öz Yazılarında ardıcıllarına buyurur ki, onlar bir-birlərinə bəslədikləri qardaş məhəbbəti və nəzakətli davranışla fərqlənməlidirlər. Onlar faydalı sənətə və peşələrə yiyələnməlidirlər. Hamı elmlərin başlanğıcı olan ümumi ibtidai təhsil almalıdır.

Yeni ecazkar qanuna görə qadınlara daha geniş azadlıq verilməlidir. Yoxsullar ümumi xəzinədən yardım alacağlar, lakin dilənçilik, həmçinin spirtli içkilərdən istifadə qəti qadaqan edilir. Əsl babinin həyatının əsası mükafatı ümidindən və ya cəzalanmaq qorxusundan doğmayan təmiz məhəbbət olmalıdır. Həzrət Bab "Bəyan" əsərində buyurur:

“Allaha ibadət et, hətta əgər ibadətinin mükafatı atəş də olsa, sənin ibadətində heç bir dəyişiklik olmamalıdır. Əgər sən qorxudan Allaha ibadət edirsənsə, onda bu Allahın Müqəddəs Dərgahına layiq deyil; əgər sən nəzərlərini Cənnətə dikib yalnız ora düşmək ümidi ilə ibadət edirsənsə, bu zaman sən Allahın yaratdığını Ona şərik qoşursan". (Bab, Bəyan, 19:7; E.N.Braun. İranda babilik.)

ŞƏHİDLİK VƏ QƏLƏBƏ

Gətirdiyimiz kəlam Həzrət Babı bütün həyatı boyu ilhamlandıran o ruhu əks etdirir. Allahı dərk etmək və sevmək, Onun keyfiyyətlərini əks etdirmək və Onun gələcəkdəki Zühuruna yol açmaq Həzrət Babın həyatının yekanə məqsədi və vəzifəsi idi. O, həyatda qorxu bilməmiş, ölümdən çəkinməmişdir, çünki məhəbbət qorxuya qalib gəlmiş və şəhidlik isə Məhbubun ayağlarına düşmək arzusunu yalnız gücləndirmişdir.

Qəribədir, bu təmiz və nəcib qəlbə, İlahi həqiqətin bu İlhamlı Müəlliminə, Allahı və Öz yaxınlarını sədaqətlə sevən bu Şəxsə elə nifrət bəslənirdi ki, O, özlərini mömin adlandıran adamlar tərəfindən ölümə məhkum edildi.

Şübhəsiz, yalnız düşüncəsiz və inadkar cəhalət insanlara, Onun həqiqətən Allahın Müqəddəs Elçisi, Peyğəmbəri olması faktını görməyə imkan vermirdi. Onun nə dünyəvi əzəməti, nə də şöhrəti var idi. Bəs ruhani qüdrət və hakimiyyəti heç bir maddi kömək olmadan yer üzünün bütün maneələrinə, hətta ən güclü və düşmən qüvvələrə üstün gəlmək qabiliyyətindən başqa hansı yolla subuta yetirmək olardı?!

İlahi məhəbbət imansızlar dünyası qarşısında necə aşkar edilə bilərdi? Yalnız iztirab zərbələrinə və qəm-qüssə oxlarına, düşmənlərin nifrətinə və özlərini dost adlandıranların xəyanətinə dözmək bacarığı sayəsində, təmkinlə, yenilməzliklə və kədərlənmədən bütün bunlardan yüksəkdə durmağla, hətta bağışlamaq və xeyir dua verməklə!

Həzrət Bab bütün bunlara dözdü və qələbə çaldı. Minlərlə adamlar Ona xidmət etmək yolunda öz canlarını və mallarını qurban verməklə öz səmimi məhəbbətlərini sübuta yetirdilər. Onun insan qəlbləri və taleləri üzərindəki hakimiyyətinə krallar qibtə edə bilərdilər. Onun ruhani qüdrətinin və hakimiyyətinin həqiqiliyinə sübut olaraq, "Allahın göstərəcəyi Kəs" Zühur edib Öz hüququnu təsdiqlədi, Öz müjdəçisinin alicənab itaətkarlığını qəbul etdi və Onu Öz Şöhrətinin Şərikinə çevirdi.