 |
"Dünya tək bir vətəndir, və bütün insanlar - onun vətəndaşlardır." - Bəhaullah |
 |
|||||||
|
 |
|
|
|
||
|
|
IV FƏSİL. ƏBDÜLBƏHA — BƏHANIN QULU"Mənim varlığımın dəryası sahillərdən keri çəkilməyə başlayanda və Mənim Vəhy Kitabım yazılıb qurtaranda nəzərlərinizi Ona, Allahın seçdiyi Kəsə, bu Qədim Kökün Budağı olan Kəsə çevirin" Həzrət Bəhaullah. Kitabi-Əhd — ANADAN OLMASI VƏ UŞAQLIQ İLLƏRİ CİDDİ HƏBS REJİMİ YENİDƏN TƏZƏLƏNİR SER ƏBDÜLBƏHA BRİTANİYA İMPERİYASININ PERİDİR
ANADAN OLMASI VƏ UŞAQLIQ İLLƏRİSonralar Əbdülbəha (yəni, Bəhanın Qulu) ləğəbini qəbul etmiş Abbas Əfəndi Həzrət Bəhaullahın böyük oğlu idi. O, 1844-cü il mayın 23-də[1], kecə yarıya çatmamış, yəni Həzrət Babın Öz Missiyasını bəyan etdiyi kecə Tehranda anadan olmuşdu. Abbas Əfəndi doqquz yaşında ikən atasına elə bağlanmışdı ki, hətta özünü ona qurban belə verərdi. Elə bu zaman Həzrət Bəhaullahı həbs edərək Tehranda zindana salırlar. Fanatik kütlə basqın edərək onların evlərindəki əmlaklarını talayır və ailə kəskin ehtiyac içində qalır. Həzrət Əbdülbəha danışır ki, bir dəfə ona həbsxana həyətinə daxil olub hər gün gəzintiyə çıxarılan sevimli atasını görməyə icazə verirlər. Həzrət Bəhaullah çox dəyişmişdi və elə zəifləmişdi ki, güclə yeriyə bilirdi. Onun saçı və saqqalı daranmamışdı, ağır dəmir boyunduruğun təzyiqindən boynu şişmiş və sürtülüb yaralanmışdı, zəncirlərin ağırlığından beli bükülmüşdü. Onun bu görkəmi həssas uşağın qəlbində silinməz təəssüratlar qoymuşdu. Onların Bağdadda yaşadıqları birinci ildə, yəni Həzrət Bəhaullahın Öz Missiyasını bəyan etməsinə on il qalmış, doqquz yaşlı Abbas Əfəndinin fərasətli baxışları onu belə mühüm nəticəyə gətirir ki, onun atası həqiqətən, Zühurunu bütün babilərin gözlədiyi Vəd olunmuş həmin Kəsdir. Altmış ildən sonra bu inamın onun bütün vücuduna necə hakim kəsildiyi anı o belə təsvir etmişdir: "Mən, Camali-Mübarəkin quluyam. Bağdadda Mən uşaq idim. Orada atam Mənə Vəhyi bəyan edən kimi Mən Ona inandım. O, Allahdan gələn vəhylər haqqında Mənə danışan kimi Mən Onun Müqəddəs ayağları altına atıldım və Ona yalvarıb-yaxardım ki, Mənim canımı Onun yolunda qurban kimi qəbul etsin. Qurban! Bu söz Mənə necə də şirindir. Mənim üçün bundan iltifatlı şey yoxdur. Onun naminə boynumun zəncirləndiyini, Ona olan məhəbbət naminə ayaqlarımın qandallandığını, Onun İşi naminə bədənimin eybəcər hala salındığını və yaxud dəniz burulğanına atıldığını görməkdən savayı Mən hansı böyük sevinci təsəvvürümə gətirə bilərəm?! Əgər Biz Onu həqiqətən seviriksə, əgər həqiqətən Mən Onun sədaqətli Quluyamsa, onda Mən Öz həyatımı, Özümün bütün varlığımı Onun Müqəddəs Astanasında qurban verməliyəm" (Mirzə Əhməd Söhrabın gündəliyi, yanvar, 1914-cü il). Təxminən elə bu vaxtlardan dostları Abbas Əfəndini Həzrət Bəhaullahın Ona verdiyi adla — "Sirri-Xuda" çağırmaqa başlayırlar. Bağdadda yaşadıqları dövrdə artıq hamı Onu bu adla tanıyırdı. Atası iki il səhrada yaşamağa gedəndə Abbas Əfəndi kədərə batmışdı. Onun yeganə təsəllisi, Həzrət Babın Yazılarının üzünü köçürmək, onları əzbərləmək və vaxtının çoxunu tənhalığa çəkilib düşüncələrə dalmaq idi. Nəhayət, atası qayıdıb gələndə uşağın sevincinin həddi-hüdudu yox idi. GƏNCLİK İLLƏRİElə bu vaxtdan Abbas Əfəndi atasının ən yaxın dostuna və hətta müdafiəçisinə çevrilir. Hələ gənc ikən o insanları fərqləndirməkdə qeyri-adi fəhm və qabiliyyətə malik olduğundan, atasının görüşünə gələn saysız-hesabsız adamları qəbul edib onlarla danışmağı öz öhdəsinə götürür. Onların əsl həqiqət axtaran olduğunu müəyyənləşdirəndən sonra Abbas Əfəndi bu adamları atasının yanına buraxardı, əks təqdirdə isə icazə verməzdi ki, Həzrət Bəhaullahı narahat etsinlər. Bir çox hallarda görüşə gələnlərin suallarına cavab verməkdə və çətinliklərin həll edilməsində atasına kömək edərdi. Məsələn, sufi təriqəti başçılarından olan Əli Şövkət Paşa Məhəmməd[2] Peyğəmbərin məşhur hədislərindən biri olan "Mən gizli sirr idim" kəlamının şərh edilməsini xahiş edəndə Həzrət Bəhaullah "Sirri-Xuda"ya müraciət edərək həmin kəlamın izahını yazmağı ona tapşırır. On beş-on altı yaşlı Abbas Əfəndi heyranedici şərhlə elə gözəl məktub yazır ki, Əli Paşa valeh olur. Həmin məktub həm bəhailər, həm də qeyri-bəhailər arasında çox məşhurdur. O vaxtlar Abbas Əfəndi tez-tez məscidlərə gedər, orada ilahiyyatçılarla və alimlərlə ilahiyyata dair mövzuları müzakirə edərdi. O heç zaman heç bir məktəbdə və yaxud kollecdə təhsil almamışdı, onun yeganə müəllimi atası olmuşdu. At sürmək Abbas Əfəndinin həzz aldığı və bütünlüklə aludə olduğu sevimli əyləncəsi idi. Bağdad şəhəri kənarındakı bağda Həzrət Bəhaullah Öz Missiyasını bəyan etdikdən sonra Həzrət Əbdülbəhanın Öz atasına olan sədaqəti daha da artır. İstambula uzun səfər zamanı O, Həzrət Bəhaullahı gecə gündüz qoruyar, atını Onun faytonu ilə yanaşı sürər və Onun çadırının yanında keşik çəkərdi. O, imkan daxilində öz atasını məişət qayğılarından azad etmiş, ailənin əsas dayağına və təsəllisinə çevirmişdi. Ədirnədə yaşadıqları illərdə Həzrət Əbdülbəha çoxlarına dərs demiş və "Müəllim" adı ilə şöhrət qazanmışdı. Əkkada demək olar ki, bütün bəhailər tif, malyariya və ishal xəstəliyinə tutulan zaman o xəstələri yuyundurar, onlara qulluq edər, yedirdib-içirər, kecələr yatmazdı. Nəhayət, yorulub əldən düşmüş, özü də ishal xəstəliyinə tutularaq bir aya yaxın çox ağır vəziyyətdə qalmışdı. İstambulda olduğu kimi Əkkada da canişindən tutmuş dilənçiyədək əhalinin bütün təbəqələrindən olanlar onu sevər və hörmət edərdi. EVLƏNMƏSİHəzrət Əbdülbəhanın evlənməsinə dair aşağıdakı məlumat Bəhai Dini hərəkatının tarixini araşdıran İran alimlərindən biri tərəfindən lütfkarlıqla müəllifə verilmişdir. "Həzrət Əbdülbəhanın gənclik illərində münasib bir qızla ailə qurması haqqında məsələ, təbii ki, bütün bəhailərin böyük marağına səbəb olumşdu və çox ailələr belə yüksək şərəfə nail olmağa ümid bəsləyirdilər. Lakin Həzrət Əbdülbəha uzun müddət evlənməyə meyl göstərməmiş və heç kəs bunun səbəbini başa düşməmişdi. Sonralar məlum olmuşdu ki, Həzrət Əbdülbəhanın arvadı olmaq əvvəlcədən bir qızın qisməti olmuşdur. Bu qız valideynləri İsfahanda Həzrət Babdan xeyir-dua aldıqdan sonra dünyaya gəlmişdi. Onun atası Mirzə Məhəmməd Əli iki məşhur şəhidin dayısı idi. Onlardan birinə "Şəhidlər Şahı", digərinə isə "Şəhidlərin Sevimlisi" adı verilmişdi. Qızın ailəsi İsfahanın böyük və tanınmış nəslinə mənsub idi. Həzrət Bab İsfahanda olarkən Mirzə Məhəmməd Əlinin övladı yox idi və onun arvadı övlad həsrəti çəkirdi. Bunu eşidən Həzrət Bab Öz yeməyinin yarısını ona verərək məsləhət görür ki, arvadı ilə birlikdə yesin. Bu xörəyi yedikdən bir müddət sonra məlum olur ki, onların səbirsizliklə arzuladıqları valideyn olmaq ümidi çin olacaq. Tezliklə onların bir qızı dünyaya gəlir, adını Münirə Xanım[3] qoyurlar. Sonra onların bir oğlu da olur, ona Mirzə Yəhya adı verirlər, sonra daha başqa uşaqları dünyaya gəlir. Münirənin atası vəfat edir, əmisi oğlanları isə mollalar və Zilli-Sultan tərəfindən qətlə yetirilir, ailələri bəhai olduğuna görə böyük əziyyətlərə və amansız təqiblərə məruz qalır. Onda Həzrət Bəhaullah Münirəyə və onun qardaşı Mirzə Yəhyaya Əkkaya gəlib Onun himayəsində yaşamağa icazə verir. Həzrət Bəhaullah və Onun arvadı Nəvvab xanım, yəni Həzrət Əbdülbəhanın anası, Münirəyə elə qayğı və məhəbbət göstərirlər ki, hamı onların qızı Həzrət Əbdülbəhaya almaq niyyətlərini başa düşür. Həzrət Əbdülbəha da özündə Münirəyə məhəbbət olduğunu hiss edir və qızda da qarşılıqlı hisslər olduğundan onlar tezliklə evlənirlər. Bu olduqça xoşbəxt və qarşılıqlı anlaşmaya əsaslanan bir nigah idi. Onların dünyaya gətirdikləri övladlarından dörd qız amansız həbsxananın sərt dövrünü yaşamış və öz gözəl həyatlarını Təlimin işinə həsr edərək, onları tanıyanların sevimlilərinə çevrilmişlər. DİNİN DAYAĞIHəzrət Bəhaullah dəfələrlə göstərmişdir ki, Ondan sonra Təlimə rəhbərlik edən Həzrət Əbdülbəha olacaqdır. Bu barədə O, ölümünə bir neçə il qalmış və Özünün müqəddəs "Kitabi-Əqdəs" kitabında xatırlayır. Bir çox hallarda O, Həzrət Əbdülbəhanı "Dinin Dayağı", “Ən böyük Budaq", "Qədim kökdən olan Budaq" adlandırmışdır. Adətən O, Əbdülbəha haqqında bir "Müəllim" kimi danışar və bütün ailə üzvlərindən də Ona xüsusi ehtiram göstərməyi tələb edərdi. Özünün Ruhani Vəsiyyətnaməsində Həzrət Bəhaullah Öz iradəsini aydın şəkildə ifadə edib bildirir ki, hamı Həzrət Əbdülbəhaya müraciət və itaət etməlidir. Çamali-Mübarəkin vəfatından sonra Həzrət Əbdülbəha atasının aydın şəkildə Ona göstərdiyi hərəkat başçısı və nüfuzlu Təlim Şərhçisi mövqeyini tutdu. Lakin vaxtı ilə Sübhi-Əzəl Həzrət Bəhaullahın əleyhinə mübarizə apardığı kimi, Həzrət Əbdülbəhanın bəzi qohumları və başqa şəxslər də Ona qarşı müxalif mövqedə durdular. Onlar bəhailər arasında ixtilaf toxumu səpməyə səy göstərir, lakin buna nail olmadıqda Həzrət Əbdülbəhaya qarşı yalan ittihamlar uyduraraq Türkiyə hökumətinə göndərirdilər. Atasının iradəsinə uyğun olaraq, Həzrət Əbdülbəha Kərmel dağında, Hayfa şəhərindən yuxarıda, Həzrət Babın türbəsi üçün nəzərdə tutulmuş, içərisində ibadət və yığıncaqlar keçirmək üçün bir neçə otaq olan bir biia tikdirmişdi. Lakin Onun əleyhdarları hakimiyyət orqanlarına belə məlumat vermişdilər ki, Həzrət Əbdülbəha və Onun tərəfdarları orada möhkəmlənərək, dövlətin itaətindən çıxmaq və Suriyanın qonşu vilayətlərini ələ keçirməyə hazırlaşırlar. CİDDİ HƏBS REJİMİ YENİDƏN TƏZƏLƏNİRArtıq iyirmi il ərzində Əkka ətrafında azad gəzib dolanmaq hüququna malik olan Həzrət Əbdülbəha və Onun ailəsi yazılan müxtəlif yalan məlumatlar nəticəsində bu azadlıqdan məhrum edildi və 1901-ci ildən onlara yenidən yeddi il müddətinə şəhərdən çıxmaq qadağan olundu. Lakin bu qadağan Həzrət Əbdülbəhaya Həzrət Bəhaullahın Təlimini bütün Asiyada, Avropada və Amerikada yaymaqda maneçilik törədə bilmədi. Nazir Horatsi Hole bu dövr barəsində aşağıdakıları yazır: "Bir müəllim və dost kimi Həzrət Əbdülbəhanın yanına müxtəlif irqlərdən, dinlərdən və millətlərdən olan kişilər və qadınlar gələr, sevimli qonaq kimi Onun süfrəsinin ətrafında oturar, hər biri özü üçün xüsusilə dəyərli olan həyat tərzinin ictimai, mənəvi və əxlaqi məqamlarına dair suallar verərdilər; və bir neçə saatdan bir neçə ayadək burada qonaq qaldıqdan sonra onlar ilhamlanmış, ye-nidən dirçəlmiş və maariflənmiş halda evlərinə dönərdilər. Dünyanın heç bir yerində buna bənzər qonaqpərvər ev yox idi. Ev sahibinin burada hökm sürən və hamını birləşdirən məhəbbəti sayəsində onun astanasından içəri keçən kimi Hindistanın sərt kasta əxlaqı yumşalar, yəhudilər, xristianlar və müsəlmanlar arasındakı irqi xurafatlardan təkcə xatirə qalardı; səmimi və mehriban münasibətlərdən savayı hər cür adətlər və vərdişlər burada yox olub gedərdi. Buranı qeyri-ixtiyarı olaraq kral Artur və onun dəyirmi stolu ilə müqayisə etmək istəyirsən, lakin kral Arturdan fəqli olaraq, burada nəinki kişilər, həm də qadınlar çəngavərliyə qəbul edilir və onlar qılıncla deyil, Sözlə yola salınardı" (Современная социальная религия, с. 171). Bu illər ərzində Həzrət Əbdülbəha dünyanın hər tərəfinə səpələnmiş bəhailərlə və Bəhai Dini Təlimi ilə maraqlananlarla böyük məktublaşma aparırdı. Bu işdə Ona qızları, bir neçə tərcüməçi və katibləri kömək edirdilər. O vaxtının çoxunu evlərdə xəstə yatanlara baş çəkməyə sərf edərdi və Əkkanın yoxsul məhəllələrində Həzrət Əbdülbəha ən arzuolunan qonaq idi. Bu dövrdə Əkka ziyarətinə gəlmiş bir zəvvar belə yazır: "Həzrət Əbdülbəha hər cümə günü səhər yoxsullara nəzir paylayardı. Özünün kasıb ehtiyatından O, kömək istəməyə gələn hər bir ehtiyacı olana bir qədər yardım göstərərdi. Bu gün səhər yüz nəfərə yaxın adam növbə ilə düzülərək, yerdə oturmuşdular, yeriyib gələ bilməyənlər isə Həzrət Əbdülbəhanın evinə sürünüb gəlmişdilər. İnsan məxluqatının bu yığnağı təsvirə gəlməzdir. Kişilər və qadınlar, uşaqlar, yoxsullar, taqətdən düşmüşlər, üzlərindən ümidsizlik yağan yarıçılpaq adamlar, xeyli çolaq, kor və əsl dilənçilər - hamısı da gözləri qapıda gözləyirdilər. Həzrət Əbdülbəha qapıda görünür. Cəld hərəkətlə nəzirləri paylayaraq yardım alanların birindən o birinə keçir. O xoş söz demək, hal-əhval soruşmaq, uzanmış ələ xırda pul qoymaq, uşağın üzünü sığallamaq, Onun əbasının ətəyindən yapışmış qoca qadının əlindən tutmaq üçün dayanır, gözünün nurunu itirmiş kora mənəvi nurdan danışır, lap zəifləmişləri və xəstəlikdən gələ bilməyənləri sorağlayır, məhəbbət və kömək duaları ilə onların payını göndərirdi" (Əbdülbəha ilə tanışlıq, s.13). Həzrət Əbdülbəhanın şəxsi tələbatı olduqca cüzi idi. O, səhərdən axşamadək işləyər və ancaq gündə iki dəfə sadə yeməklə kifayətlənərdi. Onun geyimi də çox sadə və ucuz idi... Başqaları ehtiyac içində yaşadığı bir zamanda, O təmtərağlı yaşamaq barədə düşünə bilməzdi. O uşaqları, gülləri və təbiət gözəlliklərini olduqça çox sevirdi. Hər gün səhər saat altıya və yaxud yeddiyə yaxın Onun bütün ailəsi çay içməyə yığışardı. Həzrət Əbdülbəha çayını yavaş-yavaş içdikcə, Onun kiçik yaşlı uşaqları dua oxuyardılar. Tornton Çeyz bu uşaqlar haqqında yazır: "Onlar kimi nəzakətli, səxavətli, başqalarına diqqətli, ağıllı, təvazökar, kiçik şeylərdən belə imtina edən uşaqları mən heç zaman görməmişəm" (Tornton Çeyz, Qalileyada, s.51). "Güllərə xidmət" Həzrət Əbdülbəhanın Əkkadakı həyatının elementlərindən biri idi və zəvvarların hər biri buradan xoş xatirə olaraq çiçəklərin rayihəsini aparardı. Mister Lukas yazır: "...Müəllimin güllərin ətrini iyləməsi necə də qeyri-adi bir mənzərədir. O güllərə tərəf əyiləndə adama elə gəlir ki, sünbülçiçəyinin ətri Ona nədənsə danışır. O bütün diqqətini onlara elə yönəldir ki, sanki gözəl təranəli səsi tutmağa çalışır" (Lukas. Əkkaya səfərim barədə qısa hesabat, s.26). O yanına gələn saysız-hesabsız qonaqlarına ətirli güllər verməyi sevərdi. Əkkadakı həbsxana həyatı haqqında Mister Tornton Çeyz öz təəssüratlarında belə yazır: "Biz beş gün bu Əzəmətli həbsxanada yaşayan kəslə birlikdə, qapalı divarlar içərisində qaldıq. Bu, sülh, məhəbbət və xidmət həbsxanası idi. Orada bəşəriyyətə xoşbəxtlik, bütün insanlara sülh, Allahın Ata kimi dərk edilməsi, Onun yaratdığı, Onun uşaqları kimi insanların hüququnun tanınması arzusundan başqa ayrı arzu yox idi. Əslində gerçək həbsxana, boğucu mühit, bütün sadiq qəlblərin dilədikləri şeylərdən uzaqlaşmaq, darısqal şərait — bütün bunlar bu daş divarların xaricində mövcuddur, onların daxilində isə azadlıq və İlahi Ruhun təmiz nəfəsi hökm sürür. Orada kədərə, həyəcana, iztirablara və dünyəvi işlər üçün narahatlıqlara yer yoxdur" (Tornton Çeyz, Qalileyada, s.24). İnsanların əksəriyyəti üçün həbsxana həyatının çətinlikləri ağır bədbəxtlikdir, lakin Həzrət Əbdülbəha burada nəsə dəhşətli bir şey görmürdü. O, həbsxana barəsində belə yazırdı: "Mənim məhbus olduğuma və fəlakətə düçar olduğuma görə kədərlənməyin, çünki bu məhbəs mənim gözəl bağımdır, mənim cənnət məkanımdır və insanlar arasında mənim hakimiyyət taxtımdır. Mənim həbsxanadakı əzablarım ədalətlilər arasında mənim şöhrət tacımdır. Firavanlıq, rahatlıq, uğur, sağlamlıq, həzz və sevinc şəraitində yaşayan hər bir kəs xoşbəxt ola bilər, lakin qəm-qüssə, ehtiyac və xəstəliyə baxmayaraq xoşbəxt olan kəs alicənab adlandırılmaq hüququna malikdir" (Həzrət Əbdülbəhanın Klarens Smisə məktubundan). TÜRKİYƏ İSTİNTAQ KOMİSSİYASI1904 və 1907-ci illərdə Həzrət Əbdülbəhaya qarşı irəli sürülmüş ittihamların araşdırılması üçün Türkiyə hökuməti istintaq komissiyası təyin etdi. Ona qarşı yalançı şahidlər ifadə verdilər və Həzrət Əbdülbəha bütün ittihamları təkzib edərək bildirdi ki, məhkəmənin Onun haqqında çıxardığı hər hansı bir qərara tabe olmağa tamamilə hazırdır. O ərz etdi ki, əgər Onu məhbəsə salsalar, küçələrlə sürüsələr, Onu söyüb-biabır etsələr, Onun üstünə tüpürsələr, daşqalaq etsələr, Onu hər cür rüsvay etsələr, dar aqacından assalar və ya öldürsələr belə, O yenə də Özünü çox xoşbəxt sayacaqdır. Bu iki komissiyanın iclasları arasında Həzrət Əbdülbəha Özünün adi həyat tərzini fövqəladə sakitliklə davam etdirir, bağda meyvə aqacları əkir, sərbəst ruhani nuru və ləyaqəti ilə toy məclislərində ağsaqqallıq edirdi. İtaliya konsulu Ona Özünün seçdiyi istənilən xarici limana təhlükəsiz getməsini təklif edir, lakin Həzrət Əbdülbəha minnətdarlığını bildirməklə, qətiyyətlə bu təklifdən imtina edərək buyurur ki, nəticənin necəliyindən asılı olmayaraq O Öz düşmələrindən heç vaxt qaçmağa və ya gizlənməyə çalışmayan Həzrət Babın və Camali-Mübarəkin yolu ilə getməlidir. Buna baxmayaraq O, bəhailərin əksəriyyətini Əkkanın ətrafını tərk etmələri üçün dilə tuturdu, belə ki, bu yerlər onlar üçün çox təhlükəli idi. Özü isə az sayda sədaqətli dostları ilə qalaraq taleyinin necə olacağını gözləyirdi. Sonuncu komissiyanın tərkibinə daxil olan rüşvətlə alınmış dörd məmur 1907-ci ilin qışında Əkkaya gəldi, bir ay burada qaldı, istintaqı başa çatdıraraq İstambula qayıtdı və Həzrət Əbdülbəhaya qarşı ittihamların sübuta yetirildiyi haqqında hesabat hazırladılar. Deməli, O ya sürgün olunmalı, ya da edam edilməli idi. Lakin onlar İstambula çatar-çatmaz Türkiyədə inqilab başladı və köhnə hökumətə mənsub olan bu dörd müstəntiq canlarını qurtarmaq üçün Türkiyədən qaçmalı oldular. Gənc türklər hakimiyyəti öz əllərinə alaraq Osmanlı imperiyasındakı bütün siyasi və dini məhbusları azad etdi. 1908-ci ilin sentyabrında Həzrət Əbdülbəha məhbəsdən azad edildi. Bir il sonra Sultan Əbdülhəmidin özü həbs olundu. QƏRB DÜNYASINA SƏFƏRLƏRHəzrət Əbdülbəha həbsxanadan azad edildikdən sonra Özünün aramsız fəaliyyəti ilə həmin müqəddəs həyatını davam etdirdi. 1911-ci ilin avqustunadək, yəni Qərb dünyasına səfərə çıxanadək O, təbliqatla məşğul olur, yazışmalar aparır, yoxsullara və xəstələrə köməklik göstərir, Əkkadan Hayfaya, Hayfadan İskəndəriyyəyə gedirdi. Özünün səfərləri zamanı müxtəlif əqidəli adamlarla görüşən Həzrət Əbdülbəha həmişə Həzrət Bəhaullahın "bütün adamlara sevinc və xeyirxahlıqla baş çəkmək" tövsiyyəsinə sadiq qalırdı. O, 1911-ci ilin sentyabrında Londona gəldi və burada bir ay qaldı. Bu vaxt ərzində Bəhai Dini Təlimi və Onun fəaliyyəti ilə maraqlananlarla hər gün apardığı söhbətlərdən başqa O pastor Kampbelin şəhər məbədində təşkil etdiyi kilsə icmaları birliyi qarşısında, Vestminsterdəki Sent-Con kilsəsində məruzələr oxudu və Lord-Merin səhər yeməyində çıxış etdi. Buradan O, Parisə yola düşdü və hər gün müxtəlif millətlərə və dinlərə mənsub olan dinləyicilər qarşısında çıxışlar etdi. Dekabr ayında O, Misirə qayıtdı və amerikalı dostların xahişlərinə cavab olaraq yazda Amerika Birləşmiş Ştatlarına yola düşüb 1912-ci ilin aprelində Nyu-Yorka gəldi. O yeddi ay ərzində Amerikanı bir sahilindən o biri sahilinədək başdan-başa gəzdi, müxtəlif siniflərə mənsub və müxtəlif mövqeli adamların — universitet tələbələri, sosialistlər, mormonlar[4], yəhudilər, xristianlar, aqnostiklər, esperantoçular, Sülh Cəmiyyəti, Yeni fikir klubları, sufrajist klubları nümayəndələrinin qarşısında çıxışlar edərək, bütün dinlərin məbədlərində auditoriyaya və şəraitə uyğun məruzələr oxudu. Dekabrın 5-də O, Böyük Britaniyaya yollandı və burada altı həftə qalaraq Liverpul, London, Bristol və Edinburq şəhərlərini gəzdi. Edinburqda O esperantoçular cəmiyyətində çox gözəl çıxış edərək bildirdi ki, Şərq ilə Qərb arasında qarşılıqlı anlaşmanın yaxşılaşdırılması üçün Şərq bəhailərini esperanto dilini öyrənməyə ruhlandıracaqdır. Əvvəllər olduğu kimi, yenə də söhbətlər və iclaslar şəraitində keçən iki aylıq Paris səfərindən sonra O Ştutqarta getdi və burada Almaniya bəhailəri ilə bir sıra uğurlu iclaslar təşkil etdi, sonra isə Budapeşt və Vyanaya gələrək bu yerlərdə yeni özəklər yaratdı. 1913-cü ilin mayında O, Misirə qayıdaraq 1913-cü il dekabrın 5-də Hayfaya gəldi. MÜQƏDDƏS TORPAĞA QAYIDIŞBu zaman artıq Onun yetmişə yaxın yaşı vardı. Uzun illərin gərgin fəaliyyəti, Qərb ölkələrinə etdiyi yorucu səfərlər Həzrət Əbdülbəhanın fiziki qüvvəsini tükəndirmişdi. Hayfaya qayıtdıqdan sonra O, Şərq və Qərb bəhailərinə ünvanladığı aşağıdakı təsirli məktubu yazdı: "Dostlar, vaxt gələcək ki, Mən artıq sizinlə olmayacağam. Mən mümkün olan hər şeyi etdim. Bütün bacarığımla Həzrət Bəhaullahın İşinə xidmət göstərdim. Mən həyatım boyu kecə-gündüz çalışdım. Ah, Mən bu işin məsuliyyətini öz üzərlərinə götürə bilən bəhailəri necə də görmək istərdim. Əbha Səltənətini elan etmək vaxtı yaxınlaşmışdır. Birlik və əmin-amanlıq saatı yetişmişdir. Allah dostlarının mənəvi birlik günü çatmışdır!.. Mən dindarların yığıncaqlarından yayılan məhəbbət və dostluq mahnılarını eşitmək üçün qulaqlarımı Şərqə, Qərbə, Şimala və Cənuba tərəf tutaraq gərgin vəziyyətdə saxlamışam. Mənim ömrümə az qalıb və bundan başqa Mənim üçün heç bir sevinc yoxdur. Ah, Mən dostları sapa düzülmüş parlaq mirvarilər tək, nurlu ulduzlar bürcü tək, günəşin şəfəqləri təkin və bir oylağın cüyürləri təkin görməyin necədə həsrətindəyəm. Ecazkar bülbül onlar üçün oxuyur — məgər onlar dinləməzlər? Cənnət quşu çəh-cəh vurur — məgər onlar onu eşitməzlər? Şərəf Səltənətinin məlaikəsi onlara müraciət edir — məgər onlar dinləməzlər? Din Müjdəçisi onları çağırır — məgər onlar diqqət verməzlər? Mən hələ də gözləyirəm və gözləyirəm ki, dindarların tam səmimilik və sədaqət nişanəsi, məhəbbət və dostluq mücəmməsi, birlik və əmin-amanlıq nümunəsi olmaları haqqında sevindirici xəbəri eşidim. Məgər onlar Mənim qəlbimi sevindirməyəcəklər? Mənim diləyimi həyata keçirməyəcəklər? Məgər onlar Mənim dualarıma diqqət yetirməyəcəklər? Mənim ümidlərimi doğrultmayacağlar? Mənim çağırışlarıma cavab verməyəcəklər? Mən gözləyirəm və səbrlə gözləyirəm!" Həzrət Bab şəhid edilərkən, Həzrət Bəhaullah doğma vətənindən sürgün edilib, ömürlük həbsə salınarkən və vəfat edərkən Bəhai hərəkatının düşmənləri necə sevinmişdilərsə, indi də onlar həzrət Əbdülbəhanın Qərb ölkələrinə səfərdən qayıtdıqdan sonra Onun fiziki zəifliyini və yorğunluğunu görüb şadlanırdılar. Lakin onların ümidləri yenə də doğrulmadı. Həzrət Əbdülbəha tezliklə belə bir məzmunda məktub yazdı: "Şübhəsiz ki, fiziki bədən və insan enerjisi daimi yorğunluğa tab gətirməyə qadir deyildir... lakin Allah-taalanın köməyi və dayağı — zəif və itaətkar Əbdülbəhanın Müdafiəçiləri və himayəçiləri olmuşdur... Çoxları əmin idilər ki, Əbdülbəha dünyaya Özünün sonuncu "əlvidə" sözünü demək ərəfəsindədir, belə ki, Onun fiziki qüvvəsi tükənmişdir və tezliklə bütün bu ağır çətinliklər Onun həyatına son qoyacaqdır. Lakin bu həqiqətdən uzaq idi. Dinimizin düşmənlərinin və ağıldan kəmlərin verdikləri zahiri qiymətə görə, bədənim Müqəddəs Yolda çəkdiyim sınağlardan zəifləsə də, Allaha şükr olsun ki, Camali-Mübarəkin ilahi hikmətinin mənəvi qüvvəsi yenə də ali qüdrəti ilə yüksəldi. Rəbbimizə şükr olsun ki, indi də Həzrət Bəhaullahın inayəti sayəsində hətta fiziki gücüm də tamam bərpa olunub, qəlbim ilahi sevinclə dolub, böyük sevindirici xəbərlər şəfəq saçır və mükəmməl xoşbəxtliklər aşıb-daşır" ("Qərbin ulduzu" jurnalı. c. 5. №14, s.213). Böyük Müharibə[5] dövründə və müharibə qurtarandan sonra Həzrət Əbdülbəha digər çoxsaylı işləri ilə yanaşı, həm də bütün dünya bəhailərinə onlarda Əmrə xidmət işində yeni təşəbbüskarlıq və həvəs oyadan bir sıra mühüm və ilhamverici məktublar göndərirdi. Bu məktubların təsiri altında Həzrət Bəhaullahın Təlimi sürətlə yayılmağa başlayır və hər yerdə Bəhai Dini özündə yeni həyat əlamətlərinin qabiliyyət və gücünü göstərirdi. HAYFA MÜHARİBƏ İLLƏRİNDƏMüharibə ərəfəsindəki aylarda Həzrət Əbdülbəha qeyri-adi ehtiyatlılıq nümayiş etdirdi. Dinclik illərində Hayfada adətən İrandan və dünyanın digər yerlərindən gəlmiş çoxlu zəvvarlar olardı. Müharibənin başlamasına altı ay qalmış Hayfada yaşayan bir ahıl bəhai bir neçə iranlının Müəllimlə görüşməyə icazə verməsi xahişini Ona çatdırdı. Həzrət Əbdülbəha bu xahişə içazə verməməklə, həmin andan başlayaraq Hayfadakı bütün zəvvarları evlərinə göndərdi. 1914-cü il iyulun axırlarında artıq orada heç kim qalmamışdı. Avqust ayının ilk günlərində Böyük Müharibənin qəfildən başlaması dünyanı dəhşətə gətirəndə Həzrət Əbdülbəhanın müdrik uzaqgörənliyi aydın oldu. Müharibə başlayanda ömrünün artıq əlli ilini sürgün və həbsxanalarda keçirən Həzrət Əbdülbəha yenə də Türkiyə hökumətinin əsiri oldu. Suriyadan kənarda yaşayan dostlarla və dindarlarla əlaqələr demək olar ki, kəsilmişdi. O və ardıcıllarının kiçik bir dəstəsi ağır vəziyyətə düşdülər, onlar aclıq çəkir və daim təhlükə içində yaşayırdılar. Müharibə illərində Həzrət Əbdülbəha bütün adamlara və Öz ətrafındakılara maddi və mənəvi kömək göstərməyə çalışırdı. O, şəxsən Tiberiada yaxınlığında geniş əkin işləri təşkil etmişdi. Burada yetişdirilmiş buğda nəinki bəhailəri, həm də Hayfa və Əkkada yaşayan başqa dinlərə mənsub olan yüzlərlə kasıbı aclıqdan qurtardı. O, hamının qayğısına qalır və imkan daxilində onların çətinliklərini yüngülləşdirməyə çalışırdı. O hər gün yüzlərlə kasıba az da olsa pul və çörək verirdi. Çörək olmayanda xurma yaxud başqa bir şey verərdi. O tez-tez Əkkaya gedər, dindarlara və yoxsullara təsəlli verər və yardım göstərərdi. O dindarlarla hər gün yığıncağlar keçirərdi. Onun köməyi sayəsində dostlar bu narahat illəri xoşbəxt və rahat yaşadılar.
SER ƏBDÜLBƏHA
|
|
|
||
|
|
|
|
||||||||||||||