 |
"Dünya tək bir vətəndir, və bütün insanlar - onun vətəndaşlardır." - Bəhaullah |
 |
|||||||
|
 |
|
|
|
||
|
|
V FƏSİL. BƏHAİLƏR KİMDİR"İnsan xeyir verməlidir, xeyirsiz insan, İsa Məsihin təbirincə[1] desək, barsız aqaca bənzəyir, bar verməyən aqacı isə kəsir və yandırırlar". Bəhaullah. Cənnət kəlamları.
Herbert Spenser bir dəfə belə demişdi ki, "qurquşun" niyyətlərdən doğan qızıl davranışı heç bir siyasi kimyagərliklə əldə etmək mümkün olmadığı kimi, heç bir siyasi kimyagərliklə "qurquşun" fərdlərdən ibarət qızıl cəmiyyətin yaradılmasına da nail olmaq mümkün deyil. Bütün əvvəlki Peyğəmbərlər kimi Həzrət Bəhaullah da bu həqiqəti təsdiq edərək öyrədir ki, yer üzərində Allah Səltənətini qurmaq üçün əvvəlcə onu insanların ürəyində qurmaq lazımdır. Buna görə də Bəhai Təliminin öyrənilməsinə biz Həzrət Bəhaullahın hər bir insanın davranışına dair tövsiyyələrindən başlamalıyıq, sonra isə bəhailiyin nə demək olduğunu aydın təsəvvür etməyə çalışmalıyıq. BƏHAİ HƏYAT TƏRZİBir dəfə Həzrət Əbdülbəha bəhai olmaq nə deməkdir sualına belə cavab vermişdir: "Bəhai olmaq – bütün dünyanı sevmək deməkdir; bəşəriyyəti sevmək və ona xidmət etmək, ümumdünya sülhü və qardaşlığı naminə çalışmaq deməkdir". Başqa bir vaxt O, bəhaini "insanın ən yaxşı və kamil keyfiyyətlərini özündə cəmləşdirən şəxs kimi" səciyyələndirmişdir. Özünün Londondakı söhbətlərinin birində O buyurmuşdur ki, hətta Həzrət Bəhaullahın adını eşitməyən adam da bəhai ola bilər. Və sonra əlavə etmişdir: "Həzrət Bəhaullahın Təliminə uyğun həyat tərzi keçirən artıq bəhaidir. Digər tərəfdən insan özünü əlli il bəhai adlandıra bilər, amma əgər o bəhai kimi yaşamırsa, bəhai deyildir. Eybəcər adam özünü gözəl adlandıra bilər, lakin o bununla heç kimi aldada bilməz, qara dərili özünü ağ adlandıra bilər, ancaq o da heç kimi, hətta özünü də aldada bilməz" (Əbdülbəha Londonda, s.109). Allahın Elçilərini tanımayan adam kölgədə bitən bitki kimidir. O günəşin nə olduğunu bilməməsinə baxmayaraq, tamamilə ondan asılıdır. Dahi Peyğəmbərlər də belə mənəvi günəşlərdir və Həzrət Bəhaullah bizim yaşadığımız günlərin Günəşidir. Əvvəlki dövrlərin Günəşləri dünyanı isidib canlandırmışlar. Onlar şəfəq saçmasaydılar, indi dünya soyuq və cansız olardı, lakin təkcə indiki dövrün Günəşi əvvəlki günəşlərin şəfəqləri ilə əzizlənmiş meyvələrə yetişmək imkanı verə bilər. ALLAHA İBADƏTSu zanbağının və qızılgülün açılması üçün günəş işığı nə qədər zəruridirsə, bəhai həyat tərzinə mükəmməl şəkildə yiyələnmək üçün də Həzrət Bəhaullahı şüurlu və bilavasitə dərk etmək eynilə zəruridir. Bəhai Həzrət Bəhaullahın insani şəxsiyyətinə deyil, bu şəxsiyyət vasitəsilə təzahür edən Allah Nuruna pərəstiş edir. O, Həzrət İsaya, Məhəmməd Peyğəmbərə (s.ə.s) və bütün əvvəlki Peyğəmbərlərə ehtiram bəsləyir, lakin Həzrət Bəhaullahı bizim yaşadığımız Yeni Era üçün Allah Vəhyinini Daşıyıcısı olaraq öz sələflərinin işini davam etdirmək və tamamlamaq üçün gəlmiş Dünyanın Böyük Müəllimi kimi qəbul edir. Ağıl ilə qəbul edilmiş İnam, eləcə də xarici davranışın nöqsansızlığı hələ o şəxsin bəhai olması demək deyildir. Həzrət Bəhaullah Öz ardıcıllarından tam, səmimi sədaqət tələb edirdi. Ancaq Allah belə tələbi edə bilər, lakin Həzrət Bəhaullah Özünü Allahın Təcəssümü, Onun İradəsinin ifadəçisi sayırdı. Əvvəlki Peyğəmbərlər də bu barədə aydın danışmışlar. Həzrət İsa belə buyurmuşdur: "Kim ardımca ketmək istəyirsə özünü inkar etsin və çarmıxını götürüb ardımca gəlsin. Çünki kim canını xilas etmək istərsə, onu itirəcək; fəqət kim canını Mənim uğrumda itirsə, onu qazanacaqdır" (İncil. Matta, 16:25-26). Bütün Allah Elçiləri müxtəlif ifadələrlə Öz ardıcıllarından eynilə bunu tələb edirdilər. Dinlərin tarixi birmənalı olaraq göstərir ki, bu tələb tanınıb səmimiyyətlə qəbul edildikdə, bütün yer üzündəki müqavimətlərə, fəlakətlərə, təqiblərə və dindarların əzabla öldürülməsinə baxmayaraq, dinlər inkişaf edib çiçəklənirlər. Digər tərəfdən hər hansı bir dində möminlik ikiüzlülüklə və riyakarlıqla əvəzlənirsə, bu din süquta uqrayır. Belə din dəbə çevrilir, amma insanın xilas olunmasında və tərbiyə edilməsində özünün qabiliyyətini itirir, öz ecazkar yaradıcı qüvvəsindən məhrum olur. Əsl din həmişə dəbdən uzaq olub. Allah eləsin ki, o nə zamansa hamının qəbul etdiyi dinə çevrilsin: lakin Həzrət İsanın dövründə olduğu kimi hələlik bu da doğrudur ki: "Əsl həyata aparan yol ensizdir, darvazası isə dardır və çox az adam bunları tapır". Mənəvi doğuluşun darvazası təbii doğuluşda olduğu kimi insanları ancaq bir-bir və xurafatlardan təmizlənmiş halda buraxır. Əgər gələcəkdə çoxsaylı insanlara bu yoldan keçmək nəsib olsa, bu o demək deyildir ki, darvaza genişlənib, bu ona görədir ki, keçmişdəkindən fərqli olaraq Allahın tələblərinə itaət etməkdə insanlar daha böyük qabiliyyətə nail olmuşlar; uzun sürən acı təcrübə nəhayət, onları bu nəticəyə gətirib çıxaracaqdır ki, Allah yolunu qoyub öz yolu ilə getmək ağılsızlıqdır. HƏQİQƏT AXTARIŞIHəzrət Bəhaullah Özünün bütün ardıcıllarından ədalətli olmağı tələb edir və ədaləti belə müəyyənləşdirir: "Allahın bütün Təzahürlərində Birliyi görmək və bütün işlərə dərindən nüfuz edib anlamaq üçün insan xurafatdan və təqliddən azad olmalıdır." (Bəhaullah. Bütün xeyirlərin cövhəri.) Allah Nurunun Həzrət Bəhaullahın insani məbədində təcəssümünə hər bir kəsin əmin olması vacibdir, əks təqdirdə inam heç bir mənası olmayan əhəmiyyətsiz bir söz olardı. Peyğəmbərlərin insanlara tövsiyəsi həmişə ondan ibarət olmuşdur ki, insanlar gözlərini açsınlar, yummasınlar, öz ağıllarından istifadə etsinlər, onu kütləşdirməsinlər. Sadə kölə inamı deyil, ancaq aydın müşahidə və sərbəst düşünçə tərzi onlara xurafat pərdəsini cıraraq, kor-koranə təqlid buxovlarından azad olmaq və Yeni Vəhyin həqiqətlərini başa düşməyə nail olmaq imkanı verir. Bəhai olmaq istəyən hər bir kəs qorxmaz həqiqət axtarıcısı olmalıdır, lakin o, maddi mahiyyət axtarışına yuvarlanmamalıdır. O sağlam ağıla uyğun gəlməyən şeyləri inkar edərək, həqiqətin əldə olunmasında istifadə etmək üçün Allah tərəfindən ona bəxş edilmiş mənəvi və fiziki qüvvələri oyatmalıdır. Əgər ürək safdırsa və ağıl xurafatlardan azaddırsa, onda hansı məbəddən təzahür etməsinə baxmayaraq, çalışqan axtarıcı İlahi Nuru həmişə tanıyacaqdır. Həzrət Bəhaullah sonra buyurur: "İnsan özünü və onu yüksəlişə yaxud süquta, rüsvayçılıqa yaxud şərəfə, dövlətliliyə yaxud yoxsulluqa aparan hər şeyi dərk etməlidir" (Bəhaullah. Tərazat). "Bütün biliklərin çeşməsi Allahı dərk etməkdir (Ona Şükr olsun!). Onun İlahi Nümayişini dərk etmədən buna nail olmaq qeyri-mümkündür" (Bəhaullah. Bütün xeyirlərin cövhəri). Allahın Zühuru — Kamil İnsan, Bəşəriyyətin Ali Nümunəsi, İnsansevərlik Ağacının ən yaxşı meyvəsi deməkdir. Nə vaxta qədər ki, biz Onu tanımayacağıq, biz daxilimizdə olan gizli imkanları dərk etməyəcəyik. Həzrət İsa bizə zanbağın böyüməyinə baxmağı buyuraraq deyir: "Tarla zanbaqlarının necə böyüdüyünə baxın; nə zəhmət çəkirlər, nə də iplik əyirirlər; Fəqət sizə deyirəm; Süleyman belə, bütün izzətində bunlardan biri kimi geyinməmişdi" (İncil. Matta, fəsil 6:28-29). Zanbaq çox çəlimsiz bir soğanaqdan cücərməyə başlayır. Əgər biz zanbağın çiçək açmasını heç zaman görməsək, onun bənzərsiz ləçəklərinə və çiçəyinə baxmasaq, onda biz bu soğanaqda gizlənən həqiqi gerçəkliyi necə anlaya bilərik?! Biz onu kəsib doğraya bilərik, lakin yuxuya getmiş o gözəlliyi heç zaman aşkar edə bilmərik, onu necə oyatmağı yalnız bağban bilər. Eləcə də nə qədər ki, biz Zühurla aşkarlanan Allah Nurunu görməmişik, biz öz təbiətimizdə və yaxınlarımızın təbiətində gizlənmiş mənəvi gözəllik haqqında heç bir təsəvvürə yiyələnməyəcəyik. Allahın Zühurunu tanıyıb sevməklə və Onun təliminə riayət etməklə, biz addım-addım daxilimizdəki həqiqətləri anlamağa qadir oluruq; o zaman, ancaq o zaman həyatın və eləcə də bütün kainatın məqsədi bizə aydın olacaqdır. ALLAHA MƏHƏBBƏTAllahın Təzahürünü dərk etmək — həm də Onu sevmək deməkdir. Bunların birini digərsiz təsəvvür etmək qeyri-mümkündür. Həzrət Bəhaullahın təbirinə görə, Allahın insanı yaratmaqda məqsədi budur ki, insan Allahı dərk etsin və sevsin. Həzrət Bəhaullah lövhlərinin birində buyurur: "Bütün varlıqların yaradılma səbəbi məhəbbət olmuşdur. Bu barədə məşhur bir kəlamda yaxşı deyilir: "Mən gizli xəzinə idim və istədim ki, başa düşülüm. Buna görə Mən məxluqatı yaratdım ki, dərk edilim". "Gizli kəlamlar" əsərində O buyurur: "Ey varlıq oqlu! Məni sev ki, Mən də səni sevim. Sən Məni sevməsən, Mənim məhəbbətim sənə heç vəchlə çatmaz. Bunu bil, ey bəndə!" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar.) "Ey ecazkar bəsirət oğlu! Sənə öz ruhumdan bir nəfəs üfürdüm ki, Məni sevən olasan. Nə üçün Məni tərk edib başqa bir məhbub axtardın?" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar.) Bəhai həyatının yeganə məqsədi — Allah-taalanın məhəbbətini qazanmaq, misli-bərabəri olmayan Məşuq kimi Pərvərdigarını sevmək, onu ən yaxın və ən yaxşı dost bilməkdir. Allahı sevmək — hamını və hər şeyi sevmək deməkdir, çünki hər şeyi Allah xəlq etmişdir. Əsl bəhai bütün varlıqları təmiz qəlblə və ehtirasla sevəndir. Nifrət hissi ona yaddır. O heç kimə nifrət etmir, çünki o hər bir adamın üzündə Sevgilinin Üzünü görür və hər yerdə Onun cizkilərini tapmağı öyrənir. Onun məhəbbəti təriqət, millət, sinif və ya irq baxımından məhdudlaşmır. Həzrət Bəhaullah buyurur: "Keçmiş zamanlarda deyərdilər: "Vətən sevgisi - iman rəmzidir". Lakin bu Zühur günlərində Əzəmətlinin dili ilə söylənilir: "Bəxtiyar o kəs deyil ki, öz vətənini sevir, bəxtiyar o kəsdir ki, bütün dünyanı sevir" (Bəhaullah. Sülh Lövhü). Digər bir yerdə söylənilir: "Əhsən o kəsə ki, qardaşını özündən yüksək tutur. Bəhanın tərəfdarı belə olmalıdır" (Bəhaullah. Cənnət kəlamları). Həzrət Əbdülbəha bizə öyrədir ki: "Min bədəndə bir can olaq, çünki biz nə qədər bir-birimizi çox sevsək, Allaha da bir o qədər yaxın olarıq". Amerikada məclislərin birində Həzrət Əbdülbəha buyurmuşdu: “Beləliklə, bütün müqəddəs Peyğəmbərlərin ilahi dinləri mahiyyət etibarı ilə birdir, ancaq adlarda fərq vardır. Haradan gəlməsinə baxmayaraq, insan işıqa doğru can atmalıdır. Hansı torpaqda bitməsindən asılı olmayaraq, insan qızıl gülə heyran olmalıdır. Hansı çeşmədən gəlməsinə baxmayaraq, o, həqiqəti axtarmalıdır. Çırağa bağlılıq hələ işığı sevmək deyildir. Torpağı tərifləmək insanın məqamına yaraşmır, lakin bu torpaqda çiçəklənən qızıl gül tərifə layiqdir. Ağaca pərəstiş etmək mənasızlıqdır, lakin bu aqacın meyvələrini yemək faydalıdır. Dadlı meyvələr hansı ağacda yetişməsindən asılı olmayaraq adama ləzzət verməlidir. Kimin dilindən deyilməsinə baxmayaraq, həqiqi söz qəbul olunmalıdır. Hansı kitabda yazılmasından asılı olmayaraq, mütləq həqiqətlər də həmçinin qəbul edilməlidir. Əgər biz xurafatın təsiri altına düşsək, bu bizi tənəzzülə və nadanlığa aparıb çıxarar. Dini, milli və irqi çəkişmələr qarşılıqlı anlaşılmazlığın nəticəsidir. Əgər biz dinlərin təməlini təşkil edən prinsipləri açıqlamaq məqsədilə onları tədqiq etməyə çalışsaq, onda biz onların tam harmoniyada olduğunu görəcəyik, çünki bütün dinlərin əsası birdir, müxtəlif deyildir. Buna görə də dünyanın müxtəlif dinlərinin ardıcılları öz aralarında razılığa gəlib barışa bilərlər" (Əbdülbəhanın müraciəti. Amerika 23 may 1912-ci il). Digər yerdə O buyurur: "Hər bir sevən qəlb başqalarını sevməli və özünün bütün xəzinəsini və həyatını onlara verməlidir, hər bir kəs bütün vasitələrlə və qüvvələrlə başqalarını şad və xoşbəxt etməyə çalışmalıdır. Lakin onlar da öz növbəsində təmənna ummamalı və fədakarlığa hazır olmalıdırlar. Və ancaq belə olduqda Günəşin Şəfəqləri bütün üfüqləri nura boyayar, bu Təranə bütün xalqları sevindirər və xoşbəxt edər, bu İlahi Əlac bütün xəstəliklərin ümumi müalicə vasitəsinə çevrilər, bu həqiqət Ruhu hər bir qəlbin döyünməsinə səbəb olar" (Əbdülbəhanın müraciəti, c. 7, s. 147). AZADLIQAllaha sədaqətli olmaqla insan özünü Allahdan gəlməyən bütün şeylərdən azad edir, yəni ürəyini bütün xudpəsənd, mənasız və cılız arzulardan təmizləyir. İnsanı Allaha doğru aparan yol zənginlikdən və ya yoxsulluqdan, sağlamlıqdan və ya xəstəlikdən, sarayda və ya daxmada yaşamaqdan, gülüstandan və ya işgəncə kamerasından keçə bilər: necə olursa olsun, bəhai öz qismətinə düşən püşkü "sevinclə" qəbul etməyə hazır olmağı öyrənməlidir. Azad olmaq ətrafdakı bütün şeylərə və çirkin şəraitə küt laqeydlik bəsləmək demək deyildir; o həmçinin Allah tərəfindən yaradılmış yaxşı şeylərə də nifrət bəsləmək demək deyildir. Əsl bəhai hissiyyatsız, ruhsuz və yaxud tərgi-dünya ola bilməz. O, Allaha doğru aparan yolda çoxlu maraqlı məşğuliyyət, çoxlu iş və çoxlu sevinclər tapacaq və həzz almaq, yaxud Allahın ona qadağan etdiyinin həsrəti üçün bu yoldan bir tük qədər də kənara çıxmayacaqdır. İnsan bəhailiyi qəbul edəndən sonra Allahın İradəsi onun iradəsinə çevrilir, çünki Allaha qarşı çıxmaq ona yaraşmaz. Allah yolunda heç bir fəlakət onu qorxuda, heç bir qəm-qüssə onu məyus edə bilməz. Məhəbbət nuru onun qaranlıq günlərini işıqlandırır, iztirablarını sevincə, əzablarını ləzzətə çevirir. Həyat qəhrəmanlıq səviyyəsinə yüksəlir, ölüm isə xoşbəxt hadisəyə dönür. Həzrət Bəhaullah buyurur: "Hər kim ürəyində Məndən savayı hər hansı bir şeyə hətta xardal toxumu qədər məhəbbət bəsləyirsə, o Mənim Səltənətimə daxil ola bilməz" (Bəhaullah. Heykəl surəsi). "Ey bəşər oğlu! Məni sevirsənsə, özündən üz çevir: Mənim razılığımı axtarırsansa, öz istəyinə göz yum: sən Məndə fani ol ki, Mən də səndə əbədi yaşayım" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). "Ey bəndəm! Dünya zəncirindən özünü qurtar, nəfs zindanından özünü azad et. Vaxtı qənimət bil. Çünki bu vaxtı daha görməyəcəksən, bu zamanı heç vaxt tapa bilməyəcəksən!" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). İTAƏTKARLIQAllaha sədaqət Onun bəyan etdiyi tövsiyələrə, hətta bu hökmlərin səbəbi başa düşülmədikdə belə onlara kor-koranə itaət etməyi nəzərdə tutur. Matros kapitanın əmrlərinə hətta onların səbəbini bilmədikdə də kor-koranə tabe olur. Lakin onun nüfuzunu kor-koranə qəbul etmir. O, tamamilə yaxşı bilir ki, kapitan sınaqdan çıxmışdır və dənizçi rütbəsini almaq üçün öz hüquqlarına dair kifayət qədər dəlillər təqdim etmişdir. Əgər bu belə olmasaydı, onda matrosun həmin kapitanın rəhbərliyi altında xidmət etməsi ağılsızlıq olardı. Bəhai də dənizçi kimi öz Xilaskar kapitanına kor-koranə itaət etməlidir, lakin əgər o da əvvəlcədən əmin olmasa ki, bu kapitan özünün həmin məqama layiq olmasına dair inandırcı dəlillər vermişdir, bu zaman ona itaət etməsi əslində düşüncəsizlik olardı. Belə dəlillər aldıqdan sonra itaətdən imtina etmək isə daha böyük düşüncəsizlikdir, ona görə ki, yalnız müdrik müəllimə şüurlu və açıq-aşkar itaət etməklə biz onun müdriklik bəhrələrini dərk edə bilər və bu müdriklikdən xeyir götürə bilərik. Əgər kapitan təcrübəli olmasaydı, onda matrosların heç biri ona itaət etməzdilər. Bu zaman gəmi öz limanına gedib çata bilərdimi və matroslar dənizçilik məharətini öyrənə bilərdilərmi? Həzrət İsa aydın göstərir ki, itaət — dərk etməyə gedən yoldur. O buyurmuşdur: "Öyrətdiyim Mənim deyil, Məni göndərənindir. Kim Onun iradəsini yeritmək istəyirsə, öyrətdiklərimin Allahdanmı olduğunu, yoxsa Özümdənmi söylədiyimi biləcəklər" (İncil. Yəhya, 7:16-17). Və həmçinin Həzrət Bəhaullah da buyurur: "Allahın bütün hökm etdiklərini və Şərəf Kitabında açıqlanmış Vəhyləri yerinə yetirmədən Allaha İnama və Onun dərk edilməsinə tamamilə yiyələnmək olmaz" (Bəhaullah. Təcəlliyat Lövhü). İndiki demokratik dövrdə kor-koranə itaət kütləvi məziyyət sayılmır. Əlbəttə, adi adamın iradəsinə tam itaət etmək təhlükəli olardı. Bəşəriyyətin birliyi yalnız İlahi İradə ilə hər kəsin və hamının tam ahəngdarlığı zamanı əldə edilə bilər. Nə vaxta qədər ki, bu İradə aydın şəkilidə üzə çıxmayacaq və adamlar bütün digər rəhbərlərdən əl çəkib Allahın Rəsuluna itaət etməyəcəklər, vaxta qədər, çəkişmələrin və münaqişələrin ardı-arası kəsilməyəcək və insanlar bir-birilə rəqabət aparaçağlar, Allah Şərəfinə və ümumi firavanlıq naminə ahəngdar işləmək əvəzinə öz enerjilərinin əksəriyyətini yaxın adamlarını məhv etməyə yönəldəcəklər. XİDMƏTAllaha sədaqət yaxın adamlara xidmətə həsr olunmuş həyatda öz ifadəsini tapır. Biz Allaha başqa yolla xidmət edə bilmərik. Əgər biz yaxın qonşularımıza arxa çeviririksə, deməli, biz Allaha arxa çeviririk. Həzrət İsa buyurmuşdur: "Madam ki bunu ən kiçik qardaşlarımdan birinə etdiniz, Mənə etmiş oldunuz". "Madam ki bunu ən kiçiklərdən birinə etmədiniz, Mənə də etməmiş oldunuz" (İncil. Matta, 25:40,45). Həzrət Bəhaullah buyurur: "Ey insan oğlu! Əgər sən mərhəmət tərəfdarısansa, onda öz xeyrindən imtina et və başqalarına fayda gətirən işlərlə məşğul ol və əgər sən ədalətlisənsə onda özünə arzuladığını başqalarına da arzula" (Bəhaullah. Bütün xeyirlərin cövhəri). Həzrət Əbdülbəha buyurur: "Bəhai Təlimində incəsənətlə, elmlə və sənətlə məşğul olmaq ibadətə bərabər tutulur. İnsan yüksək keyfiyyətli bir parça kağız düzəltmək üçün bütün səyini toplayıb vicdanla çalışırsa, bununla Allahı mədh edir. Ümumiyyətlə, insanın səmimi qəlbdən etdiyi bütün çalışmalar və səylər, əgər onlar yüksək ideallar naminə və bəşəriyyətə xidmət etmək arzusu ilə görülürsə, Allaha xidmət etmək de-məkdir. Allaha xidmət etmək — bəşəriyyətə xidmət etmək və insanlara onların ehtiyaclarında kömək etmək deməkdir. Xidmət - ibadət deməkdir. Xurafatdan uzaq olan və bəşəriyyətin həmrəyliyinə inanan, xəstəyə həssaslıqla və qayğıkeşliklə yanaşan həkim Allahı mədh edir" (Əbdülbəhanın müdrikliyi, Nyu-York, 1924-cü il). TƏBLİĞƏsl bəhai nəinki Həzrət Bəhaullahın Təliminə inanır, o həmçinin bu Təlimdə özünün bütün həyatı üçün ilham və rəhbərlik tapır, öz şəxsi varlığının mənbəyi olan bu bilikləri başqaları ilə də sevinclə bölüşür. Yalnız belə olan surətdə insan bütünlüklə "Müqəddəs Ruhdan qüvvət və kömək" ala bilər. Hamı bəlağətli natiq, yaxud istedadlı yazıçı ola bilməz, ancaq hamı öz nümunəvi həyat tərzi ilə başqalarını öyrədə bilər. Həzrət Bəhaullah buyurur: "Bəhanın ardıcılları Allaha müdrikcəsinə xidmət etməli və başqalarına da öz həyat tərzini öyrətməli, öz davranışları ilə Allahın nuruna şəhadət verməlidirlər. Həqiqətən, əməllərin təsiri sözün təsirindən güclüdür... Sözün təsiri onu deyənin niyyətinin təmizliyindən və fədakarlığından asılıdır. Bəziləri ancaq sözlərlə kifayətlənir, halbuki əməllər sözlərin Doğruluğunu sübut etmək üçün ən düzgün və ən yaxşı vasitədir. Sözlər Allahın İradəsini əks etdirən kəlamlara və lövhlərdəki yazılara uyğun olmalıdır" (Bəhaullah. Bütün xeyirlərin cövhəri). Bununla belə, bəhai heç bir vəhclə öz ideyalarını onları dinləmək istəməyən adamlara zorla qəbul etdirməməlidir. O, insanları Allah Səltənətinə dəvət etməlidir. Lakin onları oraya qovub, salmamalıdır. Bəhai öz sürüsünü ağacla və itlə qovan çobana deyil, sürünü otaran və qoyunları tütəyinin səsi ilə heyran edən mehriban çobana bənzəməlidir. Həzrət Bəhaullah "Gizli kəlamlar" əsərində buyurur: "Ey torpaq oğlu! Hikmətli insanlar o şəxslərdir ki, dinləyən olmasa danışmazlar, necə ki, istəyən olmasa saqi piyalə verməz və aşiq məşuqunu camalına çatmaz. İndi elm və hikmət toxumlarını qəlbinizin pak torpağına səpib örtün ki, İlahi hikmət sünbülləri torpaqda deyil, könüllərdə göyərsin" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). "İşraqat Lövhü"ndə O buyurur: "Ey Bəha əhli! Siz məhəbbət Günəşinin Doğuşu və Allah mərhəmətinin Dan Çağısınız. Siz ağzınızı qarqışla və söyüşlə murdarlamayın və gözlərinizi bütün ləyaqətsiz şeylərə baxmaqdan qoruyun. Malik olduğunuz nə varsa, onu (Həqiqəti) göstərin: əgər o qəbul edilərsə, onda məqsəd əldə edilib, əgər qəbul edilməzsə, mübahisə əhəmiyyətsizdir, o adamı özünün öhdəsinə buraxın və üzünüzü Allaha, Havadara və Əzəliyə tutun. Kədərin, xüsusilə də çəkişmə və mübahisənin yaranmasına səbəb olmayın. Ümidvarıq ki, siz Tanrının Səxa-ət Aqacının kölgəsində bəslənəcəksiniz və Rəbbin istədiyi kimi hərəkət edəcəksiniz. Siz hamınız bir aqacın yarpaqları və bir dənizin damlalarısınız" (Bəhaullah. İşraqat Lövhü). NƏZAKƏT VƏ HÖRMƏTHəzrət Bəhaullah buyurur: "Ey Allah adamları! Mən sizi nəzakətli olmağa çağırıram. O bütün məziyyətlərin anasıdır. Bəxtəvər o kəsdir ki, həqiqət paltarı ilə bəzənib və nəzakət nuru ilə işıqlanıb; o, böyük məqam sahibidir. Ümidvarıq ki, bu cəfakeş kəs kimi bütün adamlar da onlara əməl edəcək və bu məqama çatacağlar. Bu Uca Adın Qələmindən çıxan qəti hökmdür" (Bəhaullah. Sülh Lövhü). O dönə-dönə təkrarlayır: "Qoy dünyanın bütün adamları sevinclə və dostcasına bir-birilə görüşsünlər. Ey insanlar, bütün dinlərin ardıcılları ilə məhəbbətlə və gülər üzlə ünsiyyətdə olun" (Bəhaullah. Bəşarət Lövhü). Həzrət Əbdülbəha Amerika bəhailərinə məktubunda buyurur: "Çəkinin, çəkinin. Birdən hansısa qəlbi sındırarsınız. Çəkinin, çəkinin. Birdən hansısa ürəyi kədərləndirərsiniz. Çəkinin, çəkinin. Birdən kiməsə bədxahlıq edərsiniz. Çəkinin, çəkinin. Birdən hər hansı bir məxluqatın ümidsizliyinə səbəb olarsınız. Əgər hər hansı bir kəs kiminsə qəlbinin kədərlənməsinə, yaxud hər hansı bir ürəyin ruhdan düşməsinə səbəb olarsa, o kəs yaşamaqdansa, yerə girsə yaxşıdır". O öyrədir ki, gül qönçədə gizləndiyi kimi İlahi Ruh da eləcə zahiri görkəminin kobudluq və eybəcərliyindən asılı olmayaraq, hər bir insanın ürəyində yaşayır. Buna görə də əsl bəhai hər bir adamla bağbanın nadir və gözəl bitki ilə rəftar etdiyi kimi davranır. O bilir ki, etdiyi heç bir səbirsiz hərəkətlə qönçəni çiçəyə çevirə bilməz və buna anğaq Allah günəşinin şəfəqləri qadirdir. Beləliklə, onun məqsədi bu həyatveriği işığı bütün qaranlıq ürəklərə və oçağlara çatdırmaqdır. Həzrət Əbdülbəha buyurur: "Həzrət Bəhaullahın tövsiyələri arasında insandan bütün şəraitlərdə İlahi mərhəmət nümunəsi olaraq düşməni dost və bədxahı xeyirxah bilməyi tələb edən bir hökm var. O heç bir kəsi özünün düşməni saymamalı və ürəyində ona qarşı kini gizlədərək, üzdə mehriban olmamalıdır. Bu — riyakarlıqdır, həqiqi məhəbbət deyil. Yox, əksinə, insan gərək düşmənin simasında özünün dostunu görsün, bədxaha gərək xeyirxah insan kimi baxsın və onunla dostu və xeyirxahı kimi davransın. Çünki ürəkdən gəlməyən məhəbbət - məhəbbət deyil, riyakarlıqdır." (Əbdülbəhanın nitqi, "Qərbin ulduzu", 30 oktyabr 1912-ci il, c.4, s.191) Bu məsləhət ilk baxışda anlaşılmaz və ziddiyyətli görünür, lakin biz özümüzə aydınlaşdırsaq görəcəyik ki, insanı nifrətə və qərəzçiliyə vadar edən zahiri maddi mahiyyətindən asılı olmayaraq, onda həm də yalnız məhəbbət və xeyirxahlıq mənbəyi və əsl insan mahiyyəti olan daxili mənəvi mahiyyət də vardır. Bizim düşüncələrimiz və məhəbbətimiz məhz bizim yaxın dostlarımızın hər birində açıqlanan bu insani mahiyyətin mənəvi substansiyasına[2] yönəldilməlidir. İnsanın daxili mahiyyəti həyatda oyandığı zaman onun zahiri mahiyyəti də oyanır və dəyişilir. BAŞQALARINDA EYİB AXTARMAQBəhai Təlimi başqalarında qüsur və səhv axtarmaqdan çəkinməyi qətiyyətlə israr edir və məsləhət görür. Həzrət İsa bu barədə ciddi sözlər söyləyib. Lakin "Dağdakı vəzi" adətən "kamil adamlar üçün məsləhətlər" hesab edirlər və deyirlər ki, heç bir sadə xristian bunlara uyğun yaşaya bilməz. Həzrət Bəhaullah və Həzrət Əbdülbəha belə şəraitdə Onların tələb etdiklərinin hamıya aydın olması üçün çox çalışmışlar. Biz "Gizli kəlamlar" kitabında oxuyuruq: "Ey insan oqlu! Öz günahın olduğu halda, heç kimin günahı barədə nəfəs belə çəkmə! Əgər bu əmrdən çıxsan, lənətlənərsən. Mən buna şəhadət verirəm" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). "Ey varlıq oğlu! Özün üçün istəmədiyin şeyi başqasına rəva görmə. Eləməyəcəyin işi demə. Bu Mənim sənə Əmrimdir, ona əməl et" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). Həzrət Əbdülbəha buyurur: "Başqalarının günahlarını dilinizə gətirməyin, onlardan ötrü dua edin və öz səhvlərini düzəltməkdə onlara məhəbbətlə kömək göstərin. Pisləri deyil, həmişə yaxşı cəhətləri görməyə çalışın. Əgər hər hansı bir adamın on yaxşı və bir pis keyfiyyəti varsa, biri unudub on yaxşı keyfiyyətə baxmaq lazımdır, və əgər adamın bir yaxşı keyfiyyəti və on pis keyfiyyəti varsa, on pis keyfiyyəti unudub bir yaxşını görmək lazımdır. Hətta düşmən haqqında da qərəzli danışmayın". Həzrət Əbdülbəha bir amerikalı dostuna yazır: "İnsanın ən pis xüsusiyyəti və ən böyük günahı qeybət etməkdir, xüsusilə də bu, Allahın mömin bəndələrinin dilindən çıxanda. Əgər qeybət qapılarını əbədi bağlayan bir vasitə tapılsaydı və Allahın hər bir mömin bəndəsi öz dilini başqalarını tərifləmək üçün açsaydı, onda Həzrət Bəhaullahın Təlimi yayılar, qəlblər nurlanar, ruh yüksəkliyi bərqərar olar və insan aləmi əbədi xoşbəxtliyə qovuşardı" ("Qərbin ulduzu" jurnalı, c.4, s.122). TƏVAZÖKARLIQBəhai Təlimi bir tərəfdən bizə başqalarının səhvlərinə göz yummağı və onların ancaq müsbət cəhətlərini görməyi təlqin edir, digər tərəfdən isə bizə öz səhvlərimizi aşkar etməyi və müsbət məziyyətlərimizə göz yummağı təlqin edir. Həzrət Bəhaullah "Gizli kəlamlar" əsərində buyurur: "Ey varlıq oğlu! Necə oldu öz qüsurlarını unudaraq Mənim bəndələrimin qüsurları ilə məşğul oldun? Kim belə etsə, ona Mənim lənətim olsun" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). "Ey mühacirlər! Dil məni zikr etmək üçündür — onu qeybətlə bulaşdırmayın. Əgər odlu nəfsiniz sizə üstün gəlsə, onda Mənim xalqımın eyiblərini deyil, öz eyiblərinizi xatırlayın. Çünki sizin hər biriniz öz nəfsinizi mənim bəndələrimin nəfsindən daha yaxşı bilir və tanıyırsınız!" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar) Həzrət Əbdülbəha buyurur: "Qoy sizin həyatınız Məsiha Səltənətini əks etdirsin. O ondan ötrü gəlməmişdi ki, Ona xidmət etsinlər, gəlmişdi ki, başqalarına xidmət etsin. Həzrət Bəhaullahın Dinində bütün bəndələr bacı və qardaşdır. Elə ki, hər hansı bir kəs özünü başqasından yaxşı və üstün hiss etməyə başlayır, o ağır vəziyyətə yuvarlanır və bu pis fikri özündən uzaqlaşdırmayınca, o, Allah Səltənətinə xidmət etməyə layiq olmur. Özündən narazı olmaq inkişafa aparır, özündən razılıq şeytan əlamətidir, özündən narazılıq isə Mərhəmətlinin təzahürüdür. Əgər hər hansı bir kəsin min yaxşı məziyyəti varsa o bunları görməməlidir, əksinə öz qüsurlarını axtarmalıdır. İnsan nə qədər kamilləşsə də o hələ kamil deyildir, belə ki, həmişə daha yüksək məqsəd mövcuddur və insan bu yüksək kamilliyə çatmaq istərkən özündən narazı hala düşür. Özünü tərif isə eqoizm əlamətidir." (Mirzə Əhməd Söhrabın gundəliyindən, yanvar 1919-cu il). Öz günahlarımızı etiraf edib səmimiyyətlə təəssüfləndiyimizi bildirmək bizə hökm edilsə də, günahdan azad olunmaq üçün keşişlər və digər şəxslər qarşısında tövbə etmək qadağandır. Həzrət Bəhaullah Bəşarət lövhündə buyurur: "Allahdan başqa ürəyi hər şeydən azad olan günahkar bağışlanmasını yalnız tək olan Allahdan diləməlidir. İnsanlar qarşısında tövbə etmək yolverilməzdir, çünki bu yolla İlahinin əfvinə nail olmaq mümkün deyil. İnsanlar qarşısında tövbə edilməsi şəxsiyyətin alçalmasına və şərəfsizliyə gətirib çıxarır. Allah isə, qoy Onun Şəfaəti daha da Ucalsın, Öz bəndələrinin alçalmasını istəmir. O, həqiqətən Mərhəmətli və Bağışlayandır. Günahkar yalnız Allahla təklikdə qalarkən Mərhəmət Dənizindən mərhəmət diləməli və Əfv Səmasına günahlarının bağışlanması üçün yalvarmalıdır" (Bəhaullah. Bəşarət). DOĞRULUQ VƏ DÜZLÜKHəzrət Bəhaullah "Tərazat Lövhü"ndə buyurur: "Həqiqətən, doğruluq dünyada hər şeyin rahatlığına açılan qapıdır və Mərhəmətlidən nazil olan şərəf əlamətidir. Kim buna nail olubsa, o var-dövlət və firavanlıq xəzinəsinə çatıb. Doğruluq bəşəriyyətin təhlükəsizlik və əmin-amanlıq qapısıdır. Hər hansı bir işin sarsılmazlığı daim ondan asılıdır və şərəf, şöhrət və bolluq onun nuru ilə işıqlanır... Ey Bəha əhli! Doğruluq sizin məbədlərinizin ən gözəl bəzəyidir və sizin başınızın ən parlaq tacıdır. Qüdrətli hökmdarın Əmri ilə ona riayət edin!" Başqa bir yerdə O buyurur: "Dinin prinsipi — az danışmaq və çox iş görməkdir. Hər kimin ki, sözü əməlindən çoxdur həqiqətən, bilin, belə adamın yoxluğu varlığından yaxşıdır, onun ölməsi yaşamasından yaxşıdır." (Bəhaullah. Bütün xeyirlərin cövhəri) Həzrət Əbdülbəha buyurur: "Doğruluq bəşəriyyətin bütün xeyirxahlıqlarının təməlidir. Doğruluq olmadan bütün aləmdə insan qəlbinin inkişafı və nailiyyəti mümkün deyildir. Bu alicənab keyfiyyət insan qəlbinə hakim kəsilən zaman, bütün digər İlahi xüsusiyyətlər də özünü göstərəcəkdir" (Əbdülbəhanın məktubları, c.2, s.459). "Qoy sizin üzünüzdən həqiqət və düzgünlük işığı şəfəq saçsın, bu şəfəqlər sizin işgüzar və digər qarşılıqlı münasibətləriniz zamanı sizin sözlərinizin, vədlərinizin qüsursuzluğuna tam etimad və inam yaratsın" (Əbdulbəha. London bəhailərinə məktub. Oktyabr 1911-ci il). ÖZÜNÜDƏRKHəzrət Bəhaullah daim tələb edir ki, insanlar insanın əsl daxili mahiyyətini təşkil edən gizli kamil keyfiyyətləri dərk etsinlər və onların tam şəkildə üzə çıxmasına imkan versinlər. Bu daxili mahiyyət insanın zahiri formasından fərqlənir. Belə ki, zahiri forma ən yaxşı halda məbəd, ən pis halda isə insan üçün əsl məhbəsdir. Həzrət Bəhaullah "Gizli kəlamlar"da buyurur: "Ey varlıq oğlu! Səni qüvvətli əllərimlə yaratdım, qüdrətli barmağlarımla xəlq etdim. Nurumun cövhərini səndə əmanət qoydum. Buna razı ol və başqa bir şey axtarma. Mənim sənətim kamil və hökmüm nüfuzludur. Ona şəkk etmə və şübhə ilə yanaşma." (Bəhaullah. Gizli kəlamlar) "Ey ruh oğlu! Mən səni zəngin yaratdım, nə üçün yoxsulluğa yuvarlanırsan? Səni əziz yaratdım, nə üçün zəlil tutursan? Səni elm cövhərindən zahir etdim, nə üçün məndə deyil, başqalarında elm axtarırsan? Səni məhəbbət gilindən yapdım, necə Məndən başqası ilə məşğulsan? İndi dön özünə bax ki, məni özündə qüvvətli, qüdrətli və qəyyum tapasan" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). "Ey bəndəm! Sən qaranlıq qında gizlənmiş cəvahirli bir qılınc kimisən və buna görə sənin qiymətin Sərəfların yanında örtülü qalıb. Elə isə nəfsi-həvanın qınından kənara çıx ki, sənin cövhərin aləm əhlinə aşkar və aydın olsun." (Bəhaullah. Gizli kəlamlar, s.48) "Ey dostum! Sən Mənim Müqəddəs Səmamın günəşisən, özünü dünyanın qara pərdəsinə bürümə. Qəflət hicabını yırt ki, örtüksüz və pərdəsiz halda buludlar arxasından çıxıb bütün varlıqları həyat donu ilə bəzəyəsən" (Bəhaullah. Gizli kəlamlar). Həzrət Bəhaullahın Öz ardıcıllarını səsləndiyi həyat, həqiqətən, elə ləyaqətlidir ki, insanların bütün imkanları daxilində insana ilham verə bilmək qabiliyyətinə malik olan bundan yüksək və gözəl heç nə yoxdur. Özündəki mənəvi başlanğıcı həyata keçirmək, — yəni "bizi Allah yaradıb və Onun dərgahına da qayıtmalıyıq" kəlamının ali həqiqətini dərk etmək deməkdir. Allahın dərgahına olan bu qayıdış bəhainin ən ali məqsədidir və həmin məqsədə nail olmağın yeganə yolu — Allahın Peyğəmbərlərinə itaət etməkdir, bizim dövrümüzdə isə Yeni Eranın Peyğəmbəri — Həzrət Bəhaullaha itaət etməkdir.
|
|
|
||
|
|
|
|
||||||||||||||