Ý Kitabın əvvəlinə   

---

XV FƏSİL. KEÇMİŞ VƏ GƏLƏCƏK

"...Ey dostlar! Mən sizi əmin edirəm ki, bolluq oldu, dəlillər tükəndi, sübutlar aşkar oldu və əsaslar müəyyənləşdirildi. İndi göstərin, görək ki, könüllü məhrumiyyətlər yolunda sizin səyləriniz nə ilə nəticələnəcəkdir. Sizə və hamıya, göylərdə və yerdə olanlara Allahın nemətləri belə nazil oldu. Hər iki dünyanın hökmdarı Allah-taalaya şükrlər olsun".

Bəhaullah. Kəlimat-i-Məknunə

TƏLİMİN YAYILMASI

BAB VƏ BƏHAULLAHIN PEYĞƏMBƏRLİKLƏRİ

ŞANLI GƏLƏCƏK

DİNİN YENİLƏŞMƏSİ

YENİ VƏHYƏ TƏLƏBAT

HƏQİQƏT HAMI ÜÇÜNDÜR

ƏBDÜLBƏHANIN VƏSİYYƏTİ VƏ SON İRADƏSİ

ALLAH ƏMRİNİN MÜHAFİZİ

ALLAH ƏMRİNİN ƏLLƏRİ

İNZİBATİ QAYDA

BƏHAULLAHIN DÜNYA QAYDASI

 

---

TƏLİMİN YAYILMASI

Təəssüflər olsun ki, bu qısa oçerkdə Bəhai Dininin dünyaya yayılmasını təfərrüatı ilə təsvir etmək qeyri-mümkündür. Bu maraqlı mövzuya xeyli fəsil həsr etmək olar və bu dinin pionerləri haqqında, onun qurban getmiş şəhidləri barəsində ürəkləri həyəcanlandıran çoxlu hekayələr də danışmaq olar, lakin biz ən qısa və ümumi məlumat verməklə kifayətlənəcəyik.

İranda bu dinin ilk tərəfdarları öz həmyerliləri tərəfindən ən ağır təqiblərə və məşəqqətlərə məruz qaldılar, lakin onlar bu fəlakətləri və sınaqları ən böyük rəşadətlə, yenilməzlik və səbrlə qarşıladılar. Onların ilk sınaqları öz qanlarının tökülməsi oldu, belə ki, onlardan minlərlə adam şəhid edildiyi zaman, minləri amansızcasına döyülür, həbsxanalara atılır, əmlakları talanır, didərgin salınır və müxtəlif təqiblərə məruz qalırdılar.

İranda altmış ildən artıq bir dövr ərzində əgər bir kəs Həzrət

Baba və ya Həzrət Bəhaullaha olan sədaqətini açıq bildirsəydi, bu zaman o, öz əmlakını, azadlığını və hətta həyatını böyük təhlükə altına qoymuş olardı. Toz dumanı günəşin çıxmasının qabağını kəsə bilmədiyi kimi, bu azğın, hiddətli düşmən münasibəti də Təlimin inkişafına mane ola bilmədi.

Bütün İran[1] ərazisində, demək olar ki, şəhərlərin, kəndlərin, obaların hamısında və hətta köçəri tayfaların içində də indi bəhailərə rast gəlmək olar. Bəzi kəndlərin bütün əhalisi bəhailərdən ibarətdir və digər yerlərdə isə əhalinin böyük əksəriyyətini bəhailər təşkil edirlər.

Əvvəllər tamamilə müxtəlif, bir-birinə düşmən təriqətlərə mənsub olan bu adamlar bir yerə toplanaraq indi dostlardan ibarət böyük cəmiyyət yaratmışlar. Onlar təkcə bir-birini deyil, bütün bəşər cəmiyyətinin birliyi və əzəməti üçün, hər cür mövhumatın və münaqişələrin aradan qaldırılması üçün və yer üzündə İlahi Səltənətin qurulması üçün çalışan, bütün adamları özlərinə qardaş bilirlər.

Bundan da böyük möcüzə ola bilərmi? Yalnız bir möcüzə ola bilər ki, o da bu adamların öz üzərlərinə götürdükləri bu vəzifəni bütün dünya səviyyəsində yerinə yetirməkdir. Bəzi açıq-aydın əlamətlər göstərir ki, bu ən böyük möcüzə də baş verəcəkdir. Bu təlim heyrətamiz həyatilik nümayiş etdirir və bütün bəşər cəmiyyətinin canına sanki maya kimi daxil olaraq, bütün insanları və cəmiyyətləri inkişaf etdikcə dəyişdirir.[2]

Əvvəlki dinlərin çoxsaylı ardıcılları ilə müqayisədə bəhailərin nisbətən xeyli az olması sanki əhəmiyyətsiz məsələdir. Bu adamlar əmindirlər ki, Yeni Qaydaya xidmət etmək üçün İlahi Qüdrət onlara nemətlər və yüksək imtiyazlar bəxş etmişdir və yaxın gələcəkdə Şərq və Qərb xalqları onlara qoşulacaqdır.

Həzrət Bəhaullahın Təlimi sayəsində onun mənbəyi və bilavasitə təsiri haqqında heç nə bilməyən bütün dünya ölkələri adamlarının pak ürəklərində Müqəddəs Ruh əks olunsa da, biz Onun bu və ya digər prinsiplərinin həyata keçirilməsi sahəsindəki bir sıra cəhdləri açıq müşahidə edərkən, köhnə quruluşun əsaslarının davamsızlığı bizi belə bir qənaətə gətirir ki, İlahi Səltənətin idealları yalnız bəhai cəmiyyəti çərçivəsində səmərə verə bilər.

BAB VƏ BƏHAULLAHIN PEYĞƏMBƏRLİKLƏRİ

Biz Həzrət Babın və Həzrət Bəhaullahın həyatı ilə nə qədər çox tanış oluruqsa, Onların Təlimini nə qədər çox öyrəniriksə, Onların əzəmətinə Onların İlahi ilhamını təsdiqləməkdən başqa, digər bir izah tapılmasının qeyri-mümkünlüyünə bir o qədər çox əmin oluruq.

Onlar fanatizm və cahillik mühitində tərbiyələnmiş və yalnız sadə təhsil almışdılar. Onların Qərb mədəniyyəti ilə heç bir əlaqəsi olmamışdır. Onların arxalarında nə bir siyasi partiya, nə də maliyyə qüvvəsi var idi. Onlar adamlardan heç nə tələb etmədikləri halda, onlardan yalnız ədalətsizlik və zülm görmüşlər.

Dünyanın qoluzorluları Onlara etinasızlıq göstərmiş, ya da Onlara qarşı çıxmışlar. Onlar Öz missiyalarını yerinə yetirmək yolunda ən ağır sınaqlara dözmüş və şallaqla döyülməyə, işgəncələrə, həbslərə məruz qalmışlar. Onlar Allahdan başqa heç kimdən heç bir kömək almadan təkbaşına bütün dünyaya qarşı dayanmışlar, lakin Onların qələbəsi şübhəsiz və parlaqdır.

Onların ideallarının əzəməti və ucalığı, Onların alicənablığı və fədakarlığı, Onların sarsılmaz cəsarəti və qətiyyəti, Onların heyrətamiz müdrikliyi və təfəkkürü, Onların Şərq və Qərb xalqlarının ehtiyaclarını başa düşmək bacarığı, Onların Öz ardıcıllarında tam sədaqət və ruh yüksəkliyi oyatmaq qüdrəti, Onların nüfuzunun dərinliyi və gücü, Onların təməlini qoyduqları hərəkatın tərəqqisi – şübhəsiz ki, bunların hamısı Onların İlahiliyinin inandırıcı dəlilləri edir, eləcə də din tarixinin bizə təqdim edə bildiyi inkaredilməz sübutlardır.

ŞANLI GƏLƏCƏK

Bəhai Dininin verdiyi xoş xəbər İlahi nemətlərin perspektivlərini, bəşəriyyətin gələcək tərəqqisini açıqlayır və şübhəsiz ki, bəşər tarixində hələ görünməmiş, ən böyük və şərəfli olan bu Vəhy bütün keçmiş zühurların tamamlanması və yerinə yetirilməsidir. Bu Vəhyin məqsədi bəşəriyyəti yeniləşdirməkdən, "yeni səma və yeni dünya" yaratmaqdan başqa bir şey deyildir.

Bu, İsa Məsihin və bütün Peyğəmbərlərin öz həyatlarını həsr etdikləri həmin işin özüdür. Və bu dahi müəllimlər arasında rəqabət yoxdur. Bu məqsəd hər hansı bir ayrıca götürülmüş Vəhylə deyil, bütün vəhylərin birgə fəaliyyətləri ilə həyata keçiriləcəkdir. Bununla əlaqədar olaraq Həzrət Əbdülbəha buyurur:

"Həzrət İsanı yüksəltmək üçün İbrahim Peyğəmbəri alçaltmaq lazım deyil. Eləcə də Həzrət Bəhaullahı ucaltmaq üçün İsa Peyğəmbəri alçaltmağa ehtiyac yoxdur. Biz haradan intişar etməsinə baxmayaraq, İlahi həqiqəti gülər üzlə qarşılamalıyıq. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, bütün bu dahi Peyğəmbərlər İlahi kamillik bayrağını yüksəltməyə gəlmişlər. Onların hamısı İlahi İradənin həmin o yeganə səmasının günəşləridir. Onların hamısı dünyaya İşıq saçırlar" ("Qərbin ulduzu" jurnalı, c.3, s.8).

Bu iş — Allah işidir və Allah bu yaradıcı işin yerinə yetirilməsində yalnız Peyğəmbərləri deyil, eləcə də bütün bəşəriyyəti fəal iştirak etməyə çağırır. Biz Allahın çağırışından imtina etsək də, bununla biz Onun İşinin irəliləməsinə mane ola bilmərik, belə ki, Allahın İstəyi hökmən yerinə yetəcəkdir. Əgər biz öz vəzifələrimizi yerinə yetirməsək belə, Allah-taala Öz İstəyinin yerinə yetməsi üçün başqa vasitələr yarada bilər və beləliklə biz öz həyatımızın əsl məqsədindən və mahiyyətindən məhrum olarıq.

Allaha itaət etmək, yəni Onu sevmək və Onun bəndəsi olmaq, Onun İradəsinin məcrası və Onun yaradıcı gücünün vasitəçisi olmaq lazımdır ki, Onun İlahi və zəngin həyatından başqa özündə heç bir digər həyat təsəvvür etməyəsən. Həzrət Bəhaullahın Təliminə uyğun olan bu həyat tərzi insan varlığının ən parlaq və şərəfli kamilliyidir.

İnsanlar mahiyyət etibarı ilə qəlbən təmizdirlər, çünki onlar "Allahın bənzərində və surətində" yaradılmışlar və həqiqəti tapdıqdan sonra hökmən yanlış yoldan çəkinəcəklər. Həzrət Bəhaullah bizi əmin edir ki, Allahın çağırışı tezliklə hamı tərəfindən qəbul ediləcək, insanların hamısı sədaqətli və itaətkar olacağlar. Bu zaman bütün kədərlər sevincə dönəcək və bütün xəstəliklər şəfa tapacaqdır. Və bu "dünyanın səltənəti" Rəbbimizin və Onun Xilaskarının Səltənəti olacaq; Və O, əbədi olaraq hökmranlıq edəcəkdir" (İncil. Allahın Muqəddəs Həvari Yəhyaya verdiyi Vəhy. 11:15)

Nəinki yer üzündə yaşayanlar, göydəkilərin və yerdəkilərin hamısı Tək Allaha qovuşacaq və Onda əbədi sevinc tapacağlar.

DİNİN YENİLƏŞMƏSİ

İndiki beynəlxalq vəziyyətin ortaya qoyduğu çoxsaylı dəlillər onu göstərir ki, xırda istisnalarla, bütün dinlərin ardıcılları öz dinlərinin mahiyyətini dərk etmək üçün yeni dirçəlişə ehtiyac duyurlar: belə dirçəliş Həzrət Bəhaullahın Təliminin tərkib hissəsidir. O xristianları daha yaxşı xristian müsəlmanları əsil müsəlman etmək üçün gəlmişdir.

O, həm də bütün Peyğəmbərlərin vəd etdikləri daha böyük Zühuru yerinə yetirir; bu Zühur həmin Peyğəmbərlərin işini başa çatdırmaq və tamamlamaq üçün "Vaxt yetişəndə" baş verməlidir. O, sələflərindən fərqli olaraq mənəvi həqiqətləri daha mükəmməl açıqlayır və bizim dünyada rastlaşdığımız bütün fərdi və ictimai problemlərə münasibətdə Allahın İradəsini aşkar edir.

O, yeni başlanan erada dünyanın bütün tələblərinə müvafiq olan Təlim gətirmişdir. Bu ümumdünya Təlimi yeni və daha yaxşı sivilizasiya qurulması üçün möhkəm zəmin təşkil edəcəkdir.

YENİ VƏHYƏ TƏLƏBAT

Bütün bəşəriyyətin birliyi, dünyanın müxtəlif dinlərinin yaxınlaşması, dinlə elmin barışması, Ümumdünya Sülhünün yaradılması, Beynəlxalq dilin və Beynəlxalq Arbitraj Məhkəməsinin təsis edilməsi, qadın azadlığı, ümumi təhsilin həyata keçirilməsi, nəinki quldarlığın, eləcə də sənaye quldarlığının ləğv edilməsi, hər bir fərdin lazımi hüquq və azadlığını təmin edən vahid insan cəmiyyətinin təşkili — ən ümdə əhəmiyyətə və fövqəladə çətinliklərə malik olan bütün bu problemlərə münasibətdə xristianlar, müsəlmanlar və digər dinlərin ardıcılları hələ də müxtəlif və çox zaman da bir-birinə zidd fikirlərdə qalmaqda davam edirlər, lakin Həzrət Bəhaullah elə dəqiq və aydın prinsiplər kəşf etmişdir ki, onların hamı tərəfindən qəbul edilməsi, şübhəsiz, dünyanı Cənnətə çevirəcəkdir.

HƏQİQƏT HAMI ÜÇÜNDÜR

Çoxları bu fikirlə razılaşmağa tam hazırdır ki, Bəhai Təlimi İran və Şərq üçün olduqca gözəl dindir, amma Qərb xalqları üçün o qədər də vacib deyildir və ya hətta sadəcə olaraq faydasızdır. Belə düşünənlərdən birinə Həzrət Əbdülbəha demişdir:

"Həzrət Bəhaullahın Təliminə gəldikdə isə bunları demək lazımdır; insanların rifahına aid olan bütün nə varsa — İlahidəndir və İlahidən olan bütün nə varsa, insanların rifahına xidmət edir. O şey ki, həqiqətdir — o hamı üçündür, o şey ki, həqiqət deyildir — o heç kimə lazım deyil. Deməli, ümumbəşəri rifah üçün olan İlahi Təlim yalnız Şərqə və ya yalnız Qərbə mənsub ola bilməz, çünki həqiqət Günəşi həm Şərqi, həm də Qərbi işıqlandırır, həm Şimalı, həm də Cənubu isidir: bir qütb ilə digər qütb arasında heç bir fərq yoxdur.

İsa Məsihin Zühuru zamanı romalılar və yunanlar belə düşünürdülər ki, Onun Təlimi yalnız yəhudilər üçündür. Onlar belə hesab edirdilər ki, kamil sivilizasiyaya malikdirlər, İsa Məsihdən öyrənməli heç bir şey yoxdur və belə yalnış təsəvvürə malik olanların əksəriyyəti Onun mərhəmətindən məhrum oldular. Bil ki, xristianların prinsipləri və Həzrət Bəhaullahın tövsiyələri oxşardırlar və onların yolu da eyni bir yoldur.

Hər bir gün tərəqqi deməkdir: vaxt vardı ki, bu İlahi qaydalar (Gələcək vəhylər) rüşeym halında idi, sonra isə yeni doğulmuş görpə oldu, sonra uşağa, sonra kamil gəncə çevrildi, indi isə gözəlliyi ilə şəfəq saçır və ən gur parlaqlıqla bərq vurur. İlahi sirlərə nüfuz edən və onu bilənlər arasında öz yerini tapan nə bəxtiyardır".

ƏBDÜLBƏHANIN VƏSİYYƏTİ VƏ SON İRADƏSİ

Öz Sevimlisini itirən Bəhai Təlimi tarixinin yeni mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bu yeni mərhələ həmin ruhani orqanizmin inkişafında daha yüksək və kamil vəziyyəti təmsil edir, deməli, ardıcıllarının üzərinə daha böyük məsuliyyət qoyur. Həzrət Əbdülbəha Özünün fövqəlbəşəri enerjisini və nadir qabiliyyətini, Həzrət Bəhaullaha olan məhəbbətini Təlimin Şərqə və Qərbə yayılması işinə sərf etmişdir. O, inam çırağını saysız-hesabsız ürəklərdə yandırmışdır. O, adamları elə tərbiyələndirir və istiqamətləndirirdi ki, onlar fərdi ruhi həyatın xüsusiyyətlərinə yiyələnsinlər.

Həzrət Əbdülbəhanın Vəsiyyətinin son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb etməsini və Onun göstərişlərinin müdrikliyini nəzərə alaraq, onun ciddi məsələlərə toxunduğunu bilərək, biz burada Həzrət Əbdülbəhanı ruhlandıran və həvəsləndirən və Onun sədaqətli ardıcılları üçün dəyərli irs olan, şüurları canlı surətdə işıqlandıran rəhbər prinsiplərdən bəzi nümunələr gətirəcəyik.

"Siz ey, Allahın sevimliləri! Bu Müqəddəs vəhylərdə münaqişələr və çəkişmələr qəti qadağandır. Təcavüzkar kimliyindən asılı olmayaraq, həmişə özünü Allahın mərhəmətindən məhrum edir. Hər bir insan bütün xalqlara və irqlərə, dostlara və mühacirlərə tam məhəbbətlə, düzgünlük və vicdanla, səmimi xeyirxahlıqla yanaşmalıdır. Məhəbbət və lütfkarlıq ruhu elə güclü olmalıdır ki, qərib özünü dost kimi hiss etsin, düşmən isə heç bir fərq qoymadan özünü qardaş bilsin. Çünki genişlik İlahi vergidir, məhdudluq isə maddi dünyaya xas olan keyfiyyətdir!..

Ey Mənim sevimli dostlarım! Dünyanın bütün adamları, irqləri və dinləri ilə səmimiyyətlə, düzgünlüklə, lütfkarlıqla rəftar edin və onlarla dostcasına davranın ki, bütün varlıq aləmi Bəhanın müqəddəs nemətləri ilə dolsun: belə ki, cahillik, düşmənçilik, nifrət və kin-küdurət yer üzündən silinə bilsin, dünya xalqları və irqləri arasındakı təcrid zülməti birlik nuru ilə əvəzlənsin.

Əgər başqa xalqlar və millətlər sizə vəfasızlıq göstərərlərsə, siz onlarla vəfalı olun, əgər onlar sizə qarşı ədalətsizdirlərsə, siz onlarla ədalətli olun, əgər onlar sizdən uzaqlaşırlarsa, siz onları özünüzə cəlb edin, əgər onlar sizinlə düşmənçilik edirlərsə, onlarla dostcasına davranın, əgər onlar sizin həyatınızı zəhərləyirlərsə, onların qəlblərini xoş edin, əgər onlar sizə yara vurarlarsa, onların qəlbləri üçün şəfaverici məlhəm olun. Səmimilik nişanələri bunlardır: doğruçuluq keyfiyyətləri belədir!..

Siz ey, Allahın sevimliləri! Siz bütün ədalətli rəhbərlərə itaət etməli və hər bir imanlı hökmdara sədaqət göstərməlisiniz. Bütün dünya hökmdarlarına vicdanla və sədaqətlə xidmət edin. Onlara itaətkarlıq göstərin və onların xeyirxahı olun. Onların razılığı və icazəsi olmadan siyasi işlərə qarışmayın, çünki ədalətli hökmdara sədaqətsizlik Allahın Özünə sədaqətsizlikdir. Bu Mənim məsləhətimdir və Allahın sizə tövsiyəsidir. Kim buna əməl edirsə, o xoşbəxtdir!..

Ya Rəbb! Özün şahidsən ki, bütün varlıqlar Mənim halıma ağlayır, Mənim doğmalarım isə Mənim bədbəxtliyimə sevinirlər. Ey Mənim Allahım! Şükür olsun Sənə! Hətta Mənim düşmənlərimdən bəziləri Mənim bədbəxtliklərimə və müsibətlərimə acıyırlar və hətta Mənim paxıllığımı çəkənlərin əksəriyyəti Mənim dərdlərimə, Mənim başıma gələnlərə və sürgün olunduğuma görə göz yaşı tökürlər və bütün bunlar ona görədir ki, onlar Məndə sadiqlik və dərdlərə şərik olmaqdan başqa heç nə tapmamışlar; səmimilikdən və xeyirxahlıqdan başqa heç nə görməmişlər.

Və onlar Mənim qəm-qüssə girdabına düşdüyümü və tale oxlarına nişangah olduğumu görəndə, onların ürəkləri mərhəmətdən riqqətə gəldi, gözlərindən yaş axmağa başladı və onlar təsdiq etdilər: "Allah Özü şahiddir, biz onda sədaqətdən, comərdlikdən və mərhəmətdən başqa heç nə görməmişik". Allahın əhdini pozanlar və kinlilər Mənim olduqca ağır fəlakətlərin qurbanı olduğuma sevinir və Mənə qarşı çıxırdılar.

Ey Mənim Rəbbim Allah! Mən üzümü Sənə tutaraq, qəlbimin ən dərin guşəsindən Sənə yalvarıram, onları zalımlıqlarına görə, onların ədalətsiz əməllərinə görə, məkrinə və kininə görə cəzalandırma, çünki onlar səfeh və nadandırlar, nə dediklərini anlamırlar. Onlar xeyri şərdən, haqqı nahaqqdan və ədaləti ədalətsizlikdən seçə bilmirlər. Onlar öz istəklərinin əsiridirlər və onlardan ən nöqsanlısına və ağılsızına əməl edirlər.

Ey Allah! Onlara rəhm eylə, bu ağır zamanda onları bütün bəlalardan hifz eylə, qoy bütün əzab-əziyyətlər və çətinliklər qaranlıq uçuruma qərq olmuş Sənin bu qulunun qismət payına düşsün. Məni hər cür bəlalara düçar eylə və məni Sənin bütün sevimli bəndələrinin əvəzinə qurban eylə.

Ey Mənim uca Allahım! Mənim canım, Mənim həyatım, Mənim varlığım, Mənim ruhum və Mənim nəyim varsa, hamısı onlara qurban olsun!

Ey Mənim Rəbbim Allah! Bu fağır iltimasçı üzü üstə düşərək bütün qəlbi ilə Sənə yalvarır ki, məni incidənləri əfv edəsən, Mənə qarşı fitnə-fəsad törədənləri, Məni ədalətsizliyə dözmək məcburiyyətində qoyanları etdikləri səhvlərə görə bağışlayasan. Özünün ən yaxşı töhfələrini onlara ver, onlara sevinclər göndər, onları bəlalardan qurtar, onlara sülh və xoş küzəran nazil et, onları Öz mərhəmətinə layiq bil və Öz nemətlərini onların üstünə yaqdır.

Sən Qüdrətlisən, Mərhəmətlisən, ağır günlərin dayağısan və Bənzərsizsən.

İsa Məsihin şagirdləri özlərini, bütün dünyəvi istəklərini unudaraq və özlərinin bütün qayğılarından və əmlaklarından əl çəkərək, mütləq təmizlik halında bir ideyanı təbliğ edirdilər: dünya başqa bir aləmə çevrilənədək və yer üzü işıqlanan vaxtadək dünya xalqlarını Allah yoluna çağırırdılar. Ömürlərinin son saatınadək onlar sevimli Allah-taalanın yolunda fədakarlıq göstərirdilər. Və nəhayət, müxtəlif ölkələrdə onlara şərəfli şəhidlik üz verdi. Qoy iş görməyə qadir olan adamlar onların yolu ilə getsinlər...

Ey Mənim Rəbbim Allah! Mən Səni, Sənin Peyğəmbərlərini və Elçilərini, Sənin müqəddəslərini və qulluq göstərənlərini şahidliyə çağırıram ki, Mən Sənin Tövsiyələrini bütünlüklə Sənin sevimli bəndələrinə bəyan etmişəm və onlara Sənin İşini necə mühafizə edə bilməyi, Sənin düz yolunun keşiyini necə çəkməyi və Sənin gözəl qanunlarını necə qorumağı — bütün hər şeyi onlara aydın və ətraflı izah etmişəm. Sən, həqiqətən hər şeyi Bilənsən, Müdriksən!" (Əbdülbəha. İradə və Vəsiyyət)

Həzrət Əbdülbəhanın ölümündən sonra Həzrət Bəhaullah Dininin əsas vəzifəsi olan və yeni dünya qaydalarının nüvəsi və nümunəsi adlanan İnzibati Qaydaları bərqərar etmək vaxtı başlayır. Deməli, Həzrət Əbdülbəhanın İradə və Vəsiyyəti bəhai hərəkatı tarixində dönüş nöqtəsini təşkil edir və cahillik və məsuliyyətsizlik erasını yeni eradan ayıraraq, bəhailər qarşısında öz ruhani fəaliyyətlərini şəxsi təcrübə sahəsindən ictimai birlik və əməkdaşlıq sahəsinə keçirmək vəzifəsini qoyur.

Həzrət Əbdülbəhanın İnzibati Qaydaya dair nəzərdə tutduğu planın üç başlıca ünsürü bunlardır:

"Allah Əmrinin Mühafizi"

"Allah Əmrinin Əlləri"

"Ədalət Evləri" — yerli, milli və beynəlxalq.[3]

ALLAH ƏMRİNİN MÜHAFİZİ

Həzrət Əbdülbəha böyük nəvəsi Şövqi Əfəndini Allah Əmrinin Mühafizi təyin etdi. Şövqi Əfəndi Həzrət Əbdülbəhanın böyük qızı Ziyaiyə xanımın böyük oğludur. Onun atası Mirzə Hadi Həzrət Babın qohumudur (birbaşa qohumu deyildir, belə ki, Həzrət Babın yeganə oğlu körpəlik çağında vəfat etmişdir).

Babası əbədiyyətə qovuşan zaman Şövqi Əfəndinin 25 yaşı vardı və o, Oksfordda Balliol kollecində oxuyurdu. Onun bu vəzifəyə təyinatı Həzrət Əbdülbəhanın vəsiyyətində belə ifadə olunmuşdur:

"Ey Mənim sevimli dostlarım! Haqsız olaraq iztirablara məruz qalmış bu bəndə dünyasını dəyişəndən sonra Müqəddəs Şanagüllə Ağacının Budaqları (Əfsan) və Zoğları (Əfnan), yəni Həzrət Babın və Həzrət Bəhaullahın qohumları, Allah Əmrinin Əlləri və Əbha Gözəlliyinin sevimliləri Şövqi Əfəndiyə - iki bəxtiyar və Müqəddəs Ağacdan (Bab və Bəhaullah) cücərmiş gənc budağa və Mü-qəddəslik Ağacının iki fidanının birləşməsindən böyümüş meyvəyə müraciət etməlidirlər, çünki o Allahın nişanəsidir, seçilmiş Budaqdır və bütün budaqların, Zoğların, Allah Əmri Əllərinin və Onun sevimlilərinin müraciət etməli olduqları Allah Əmrinin Mühafizidir. O, Allah Kəlamının təfsirçisidir və Ondan sonra Onun yerini Ondan ilk doğulmuş, birbaşa törəməsi tutacaqdır.

Müqəddəs və gənc Budaq — Allah Əmrinin Mühafizi, eləcə də ümumi səsvermə yolu ilə seçilən və təsdiq edilən Uca Ədalət Evi Əbha Gözəlliyinin[4] mühafizəsi və himayəsinin, ən uca Müqəddəs Pərvərdigarın kölgəsi və sədaqətli rəhbərliyi altındadır. Mənim canım onların hər ikisinə fəda olsun! Onların hər bir qərarı – Allahdandır...

Ey Allahın sevimliləri! Allah Əmrinin Mühafizi sağ ikən Öz varisini təyin etməlidir ki, Onun vəfatından sonra fikir ayrılığı olmasın. Təyin edilmiş varis dünyəvi nəfslərdən imtina edən paklıq nümunəsi və Allahdan qorxan mömin, dərin idrak, müdriklik və kamal sahibi olmalıdır.

Beləliklə, əgər Allah Əmrinin Mühafizindən doğulan ilk övlad "Uşaq öz valideyninin gizli mahiyyətidir" sözlərinin həqiqiliyini təcəssüm etdirmirsə, yəni əgər o atasının ruhuna irsən yiyələnmirsə və onun şanlı mənşəyinə müvafiq olan yaxşı keyfiyyətlərlə fərqlənmirsə, onda Allah Əmrinin Mühafizi başqa Budaqdan özünə varis seçməlidir.

Allah Əmrinin Əlləri öz aralarından doqquz nəfər seçməlidirlər ki, onlar ən vacib işlərdə Allah Əmrinin Mühafizinə kömək etsinlər. Seçilmiş doqquz şəxs Allah Əmrinin Əlləri tərkibindən yekdilliklə və ya səs çoxluğu ilə seçilməlidirlər. Seçilmiş bu doqquz şəxs Allah Əmri Mühafizinin Özünə təyin etdiyi varisə yekdilliklə və ya səs çoxluğu ilə öz razılıqlarını verməlidirlər. Bu razılıq elə verilməlidir ki, "lehinə" və ya "əleyhinə" səs verənlərin kimliyi bilinməsin (yəni gizli səsvermə yolu ilə)." (Əbdülbəhanın Vəsiyyəti, s.24-26)

ALLAH ƏMRİNİN ƏLLƏRİ

Həzrət Bəhaullah hələ sağlığında bir neçə sınanmış və sədaqətli dostlarını dini hərəkatın idarəedilməsi və təbliqi sahəsində işləmək üçün təyin etmiş və onlara "Əyadi-Əmr-Ullah" (yəni, "Allah Əmrinin Əlləri") adı vermişdir.

Həzrət Əbdülbəha Özünün vəsiyyətində dinə xidmət etmək və Allah Əmrinin Mühafizinə köməklik göstərmək üçün daimi fəaliyyət qrupunun təyin edilməsini əvvəlcədən nəzərdə tutmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq O yazır:

"Ey dostlar! Allah Əmrinin Əlləri Allah Əmrinin Mühafizi tərəfindən seçilməli və təyin olunmalıdır... Allah Əmri Əllərinin vəzifəsi İlahi rayihəni yaymaq, insanların qəlblərini tərbiyələndirməkdir və onların özləri isə daim bütün şəraitlərdən xəbərdar və dünyəvi istəklərindən uzaq olmalıdırlar. Onlar öz davranışlarında, hərəkətlərində, əməllərində və sözlərində möminlik mücəssəməsi olmalıdırlar.

Allah Əmrinin Əlləri Allah Əmri Mühafizinin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərir. Mühafiz Allah rayihəsinin yayılması və bütün dünya xalqlarının istiqamətləndirilməsi işində onların səylərini və cəhdlərini həmişə rəğbətləndirməlidir, çünki yalnız İlahi Nurun rəhbərliyi bütün dünyanı işıqlandıra bilər".[5]

İNZİBATİ QAYDA[6]

Dinin ümumi xarakterik cəhətlərindən biri də ondan ibarətdir ki, onların təşkilati mərhələsi həmişə onların mənəvi inkişafının zərəri ilə qurtarır. Və həmişə təşkilati mərhələyə keçən kimi onları yaradan ilkin hərəkətverici qüvvə zəifləyir. Bu, labüd olaraq, dinc əməkdaşlıq və birgə quruculuq prosesinə zidd ənənələrə malik xalqların bir-birindən uzaqlaşması nəticəsində baş verir. Faktiki olaraq bu vaxta qədər dini Zühurun heç bir banisi onların yaratdıqları dini istiqamətləndirməyə imkan verə biləcək təşkilatı əsasları bütün aydınlığı ilə müəyyən etməmişlər.

Dünyanın idarə edilməsi prinsipləri Həzrət Bəhaullah tərəfindən Bəhai Təlimində verilmiş və bu prinsiplər Həzrət Əbdülbəhanın Yazılarında və əsasən Onun Vəsiyyətində şərh edilmişdir. Bu təşkilatın məqsədi müxtəlif irqlərdən olan millətlər, silklər, zümrələr, xarakterlər və irsən mənimsənilən dini etiqadlar arasında əsl və daimi birliyi həyata keçirməkdən ibarətdir.

Bəhai Təliminin bu cəhətinin dərindən və diqqətlə öyrənilməsi göstərir ki, ruh bədənlə necə bağlıdırsa, bəhai inzibati qaydasının məqsədi və metodu da Zühurun əsas ruhuna eləcə üzvi surətdə bağlıdır. Mahiyyət etibarı ilə bəhai inzibati qaydası əməkdaşlıq haqqında elmdir: onlar tətbiq olunduqda, bütün dünyada yeni və yüksək əxlaqın qərarlaşmasını təmin edirlər...

Bəhai icmasının təməli digər könüllü icmalardan fərqli olaraq elə dərinliklə qoyulmuş və elə geniş açıqlanmışdır ki, o hər bir təmiz qəlbli adamı öz tərkibinə qəbul edə bilər. Digər cəmiyyətlər öz niyyətlərinə və məqsədlərinə görə olmasa da öz, əməllərinə və iş metodlarına görə hamı üçün açıq olmur halda, bəhai cəmiyyəti öz-özünə qapalmış cəmiyyət deyildir və onun dostluq qapıları həmişə təmiz ürəklər üçün açıqdır.

Hər bir cəmiyyətdə gizli və ya açıq seçmə təməli vardır. Dində bu təməl öz mənşəyinin tarixi mahiyyəti ilə məhdudlaşan inamdır, siyasətdə bu təməl partiya və ya xitabət kürsüsüdür, iqtisadiyyatda bu, qarşılıqlı uğursuzluq və ya qarşılıqlı nailiyyətdir, elmdə və incəsənətdə isə bu təməl xüsusi təlimlə və ya fəaliyyətlə, ya da maraqlarla bağlıdır.

Bütün bu sahələrin hamısında seçmə təməli nə qədər çox məhdudlaşarsa, hərəkat bir o qədər güclüdür. Bəhai Təlimində isə bu vəziyyətə tamamilə zidd qaydalar mövcuddur. Deməli, bu Təlim özünün ruhuna və inkişafına baxmayaraq, ardıcıllarının sayı baxımından ləng yayılır, çünki adamlar bütün işlərdə məhdudiyyətlərə və yalqızlığa adət etmişlər.

Hər hansı bir fəaliyyətdə başlıca şərt həmişə yalqızlıq prinsipinə təminat və bəraət verilməsi olmuşdur. Bəhai hərəkatına qoşulmaq üçün ilk əvvəllər xeyli dərəcədə çətin olan bütün bu şərtlərdən azad olmaq lazımdır, çünki insan xudbinliyi həmişə ümumi məhəbbətin ən ali şərtinə qarşı çıxır.

Qədim zamanlardan qoyulmuş bütün üstünlüklərdən, imtiyazlardan və rütbələrdən imtina etməklə alim sadə və savadsızla, varlı kasıbla, ağ dərili digər irqlərdən olanlarla, mistik ehkamçı ilə, xristian yəhudi ilə, müsəlman atəşpərəstlə ünsiyyətdə olmalıdır. Bu çətin sınaqlardan keçənlər üçün isə şərəfli mükafatlar vardır.

Biz onu da nəzərə almalıyıq ki, incəsənət insan cəmiyyətinin əksəriyyətinin arzularından uzaqlaşdıqca, bəhrə vermək qabiliyyətindən məhrum olur, fəlsəfə də həmçinin, təklikdə açıqlananda, öz təsirini itirir və eləcə də siyasət və din də insanların ümumi ehtiyaclarından kənarda qaldıqda, heç zaman uğur qazana bilmirlər.

İnsan təbiətinin mahiyyəti hələ tam öyrənilməmişdir, çünki biz həmişə əqli, əxlaqi, hissi və ya ictimai özünümüdafiə vəziyyətində yaşamışıq, özünümüdafiə psixologiyası isə qadağan psixologiyasıdır. Lakin Allaha məhəbbət qorxu hissini aradan qaldırır. Qorxunun ləğv edilməsi gizli qüvvəni oyadır və başqaları ilə mənəvi məhəbbətdə birləşmək bu qüvvələri həyatverici ifadəyə çevirir. Bəhai cəmiyyəti elə cəmiyyətdir ki, onun üzvləri insanlar arasında birlik hissləri yayan o qüdrətli qüvvəyə yiyələndikcə ona uyğun olaraq, bu yeni stimul güc toplayır və daha da əzmkar olur...

Bəhailərin yerlərdə işlərinə nəzarət etmək məsuliyyəti Ruhani Məhfil adlanan təşkilata həvalə edilir. Doqquz nəfər üzvdən ibarət olan bu Ruhani Məhfil hər il aprelin 21-də, Rizvanın birinci günündə (Həzrət Bəhaullahın Missiyasını bəyan etməsi münasibətilə keçirilən Bayram) icmanın 21 yaşdan yuxarı olan üzvləri tərəfindən gizli səsvermə yolu ilə seçilir. Seçicilərin siyahısı əvvəlki Ruhani Məhfil tərəfindən hazırlanır. Bu Ruhani Məhfilin xarakteri və vəzifələri barəsində Həzrət Əbdülbəha yazır:

"Hər bir möminə bir vəzifə olaraq tapşırılmışdır ki, bəhailərin fəaliyyətinə dair bütün məsələlər üzrə Ruhani Məhfillə məsləhətləşsin və onun qərarlarına danışıqsız, bütün qəlbi və ruhu ilə elə itaət etsin ki, işlər lazımi qaydada və düzgün məcrada ketsin.

Əks təqdirdə hər kəs öz istəyinə uyğun olaraq müstəqil hərəkət edərsə, dinə zərər yetirə bilər. Seçilmiş Ruhani Məhfil üzvlərini fərqləndirən başlıca keyfiyyətlər bunlardır: ruhun təmizliyi, Allahdan başqa bütün hər şeydən imtina etmək, Onun İlahi rayihəsinə bağlılıq, sadəlik və Onun sevimliləri arasında itaətkarlıq, çətinliklər və Onun Uca Dərgahında xidmət zamanı səbrlilik və əzmkarlıq.

Əgər bu keyfiyyətlərə yiyələnməkdə onlara lütfkarlıqla kömək nazil edilərsə, bu zaman onlar gözəgörünməz Bəha Səltənəti tərəfindən qələbəyə layiq görüləcəklər.

Hal-hazırda məşvərətedici Məhfillər böyük əhəmiyyətə və həyati zərurətə malikdirlər. Bu Məhfillərə tabe olmaq vacib və məcburidir. Onların üzvləri isə birlikdə elə məsləhətləşməlidirlər ki, inciklik və mübahisə üçün heç bir bəhanə olmasın. Buna o zaman nail olmaq mümkündür ki, hər bir üzv öz fikrini sərbəst ifadə edə bilsin və öz dəlillərini tamamilə azad şəkildə irəli sürsün. Əgər kiminsə fikri qəbul edilməzsə, bu zaman o heç vəchlə özünü incidilmiş hesab etməməlidir, çünki, məsələ tam müzakirə olunmayınca, həqiqət aşkarlanmır.

Həqiqətin parlaq qığılcımı müxtəlif fikirlərin toqquşmasından sonra üzə çıxır. Əgər müzakirədən sonra qərar yekdilliklə qəbul olunarsa, bu çox yaxşıdır, lakin əgər, Allah eləməsin, fikir ayrılığı baş verərsə, bu zaman səs çoxluğu qazanmış təklif qəbul edilməlidir.

Birinci şərt — Məhfil üzvləri arasında mütləq məhəbbət və razılıqdır. Onlar bütün dünyəvi istəklərə bağlılıqdan azad olmalı və özlərində Allahın birliyini təcəssüm etdirməlidirlər, çünki onlar bir dənizin dalğaları və bir çayın damcıları, bir səmanın ulduzları və günəşin şüaları, bir bağın ağacları, gülləridirlər. Əgər düşüncələrin harmoniyası və mütləq birlik əldə edilməzsə, bu icma buraxılmalı və həmin Məhfil ləğv edilməlidir.

İkinci şərt budur ki, onlar birlikdə toplandıqları zaman üzlərini Səma Səltənətinə tutmalı və Şərəf Səltənətindən kömək diləməlidirlər... Adamların tərbiyəsinə, uşaqların təhsilinə, yoxsullara yardım göstərilməsinə, dünyanın müxtəlif təbəqələrindən olan bütün məzlumlara köməklik edilməsinə, bütün insanlarla xeyirxahlıqla davranılmasına, İlahi Rayihənin yayılmasına və Onun Müqəddəs Kəlamının ucaldılmasına dair onların bütün müzakirələri ruhani məsələlər çərçivəsində keçirilməlidir.

Bu şərtləri yerinə yetirməklə, onlar Müqəddəs Ruhun mərhəməti ilə mükafatlanar və bu Məhfil İlahi Mərhəmətin mərkəzinə çevrilər, Səma Cəngavərləri onların köməyinə gələr və günü-gündən onlara yeni ruh yüksəkliyi göndərərlər..."

Bu mövzunu inkişaf etdirərək, Həzrət Şövqi Əfəndi yazır: "Yerli Ruhani Məhfildə ətraflı baxılmadan və təsdiq edilmədən heç bir məsələ dostların heç biri tərəfindən geniş ictimaiyyətə çatdırılmamalıdır. Və əgər hər hansı bir məsələ həmin ölkədə Təlimin ümumi maraqlarına aiddirsə (təbii ki, bu başqa cür də ola bilməz), bu zaman Yerli Ruhani Məhfil həmin məsələni baxılmaq və təsdiq edilmək üçün Milli Ruhani Məhfilə təqdim etməlidir. Milli Ruhani Məhfil bütün Yerli Ruhani Məhfillərin müvəkkilidir.

Nəinki çap işlərinə dair məsələlər, eləcə də həmin ərazidə dinin maraqları ilə bağlı olan bütün məsələlər, istər fərdi, istərsə də kollektiv olsun, istisnasız olaraq, həmin ərazinin Ruhani Məhfilinə təqdim edilməlidir və əgər bu məsələlərdən hər hansı biri milli mənafelərə toxunursa, bu zaman həmin məsələ Milli Ruhani Məhfilin müzakirəsinə təqdim edilməlidir.

Məsələnin yerli və yaxud milli maraq güdməsindən asılı olmayaraq, onun həlli Milli Ruhani Məhfilin səlahiyyətinə daxildir (Milli işlər dedikdə heç də siyasi xarakter daşıyan məsələlər nəzərdə tutulmur, çünki bütün dünyada Allahın dostlarına siyasi işlərə qarışmaq ciddi qadağan edilmişdir. Onlar həmin ölkədəki bəhai icmasının ruhani fəaliyyətinə dair işlərlə məşğul olmalıdırlar.)

Lakin tam harmoniya və eləcə də müxtəlif Yerli Ruhani Məhfillər və onların üzvləri arasındakı əməkdaşlıq, xüsusilə də hər bir Yerli Məhfil ilə Milli Ruhani Məhfil arasındakı əməkdaşlıq ən mühüm əhəmiyyətə malikdir, belə ki, Allah İşinin birliyi, dostların həmrəyliyi, Onun sevimli bəndələrinin ruhani fəaliyyətinin sürətli və səmərəli tərəqqisi bundan asılıdır.

Möhkəm qurulmuş, ucaldılmış və fəaliyyətdə olan Beynəlxalq Ədalət Evinin təməlini həm Yerli, həm də Milli Ruhani Məhfillər təşkil edirlər. Bu Məhfillər çalışqanlıqla və yekdilliklə fəaliyyət göstərməyənədək, bu keçid dövrünün başa çatması ümidi də həyata keçməyəcəkdir...

Yada salmaq lazımdır ki, Allah Əmrinin əsas mahiyyəti diktator nüfuzundan ibarət deyil, itaətli dostluqdadır: özbaşına gücdə deyil, səmimiyyət və məhəbbət ruhu ilə yerinə yetirilən məsləhətləşmədədir. Yalnız və yalnız səmimi bəhainin ruhu bir tərəfdən hüsn-rəğbət və ədalətlilik, azadlıq və itaətkarlıq, fərdin hüququnun müqəddəsliyi və tabeçiliyi, ehtiyatlılıq və düşüncəlilik prinsiplərinin, digər tərəfdən isə dostluq, səmimiyyət və cəsarət keyfiyyətlərinin uzlaşmasına ümid bəsləyə bilər..."

Hər bir ölkənin Yerli Ruhani Məhfillərinin fəaliyyəti, doqquz nəfərdən ibarət olan digər seçkili orqanın, yəni Milli Ruhani Məhfilin vasitəsilə əlaqələndirilir və uyğunlaşdırılır. Bu orqan yerli bəhai icmalarının təmsilçisi olan nümayəndələr tərəfindən hər il seçki yolu ilə yaradılır...

Proporsional nümayəndəlik prinsipi əsasında seçilmiş tərkibdən ibarət olan nümayəndələr bir yerə toplanaraq Milli Qurultayı təşkil edirlər... Bu Milli Qurultaylar əsasən Rizvan Bayramı günlərində, yəni aprel ayının 21-dən başlayaraq 12 gün ərzində keçirilir. Bağdad yaxınlığındakı Rizvan bağında Həzrət Bəhaullahın Öz Missiyasını bildirdiyi xatirə günləri bayram edilir. Bu nümayəndələrin təsdiq edilməsi köhnə Milli Ruhani Məhfil tərəfindən yerinə yetirilir.

Milli Qurultay Milli və Yerli Ruhani Məhfillərin hesabatlarının dinlənilməsi və keçən il ərzində bəhailərin fəaliyyətləri ilə tanış olmaq üçün əlverişli fürsətdir...

Bəhai nümayəndəsinin vəzifəsi Milli Qurultayda olmaq və yeni Milli Ruhani Məhfil üzvlərinin seçkisində iştirak etməklə məhdudlaşmır, çünki nümayəndələr bir yerə toplanan zaman onlar məsləhətçi və məşvərətçi qrupu təmsil edirlər, belə ki, onların təklifləri yeni seçilmiş Milli Ruhani Məhfil tərəfindən diqqətlə müzakirə olunmalıdır... Milli Ruhani Məhfilin Yerli Ruhani Məhfillərə və eləcə də həmin ölkənin bəhailərinə münasibəti Dinin Mühafizinin yazılı göstərişlərinə uyğun olmalıdır:

"Milli Ruhani Məhfillərin təsis edilməsinə gəldikdə isə ən vacibi odur ki, əlverişli şərait yaranan hər bir ölkədə bəhailərin sayı böyük miqdara çatdıqda, yubanmadan bütün ölkə bəhailərinin təmsilçisi olan Milli Ruhani Məhfili təsis etmək lazımdır. Bəhailərin çoxsaylı fəaliyyətini həvəsləndirmək. uzlaşdırmaq və əlaqələndirmək, eləcə də Yerli Məhfillərə xüsusi məsləhətlər vermək və Müqəddəs Torpaqla yaxın və daimi əlaqə saxlamaq, təşəbbüsü artırmaq və öz ölkəsində dinin işlərinə rəhbərlik etmək Milli Ruhani Məhfilin bilavasitə vəzifəsidir. Onun birincidən heç də az əhəmiyyət kəsb etməyən ikinci vəzifəsi ondan ibarətdir ki, o, zaman keçdikcə, tədricən Milli Ədalət Evinə[7] çevriləcəyi üçün, Vəsiyyətnamənin dəqiq mətninə əsasən o dünya bəhailərinin digər Milli Ruhani Məhfilləri ilə birlikdə — bütün dünya üzrə ruhani hərəkatı təşkil edib və əlaqələndirən və ona rəhbərlik edən ən ali orqanı — Beynəlxalq və yaxud Uca Ədalət Evini seçməlidir.

Hər il yenidən seçilən Milli Ruhani Məhfil Uca Ədalət Evi təşkil edilənədək, şübhəsiz, öz ölkəsində fəaliyyət göstərən bütün Yerli Ruhani Məhfillərin nüfuzlu orqanı olmuşdur. Milli Ruhani Məhfil həmçinin bəhailərin fəaliyyətlərinə rəhbərlik etməli, Allah Əmrini qorumalı və bütünlükdə bəhai hərəkatına dair işlərə nəzarət və rəhbərlik etməlidir.

Hər hansı bir ölkədə Bəhai Dini Təliminin maraqlarına dair əsas məsələlər, o cümlədən tərcümə və çap işləri, Məşriqül-Əzkar, təhsil və Yerli Ruhani Məhfilin birbaşa vəzifəsinə daxil olmayan bütün buna bənzər digər məsələlər Milli Ruhani Məhfilin bilavasitə səlahiyyətindədir.

Milli Ruhani Məhfillər və yaxud Yerli Ruhani Məhfillər bu məsələlərdən hər birini baxılmaq üçün Milli Ruhani Məhfil üzvləri tərəfindən bütün ölkənin bəhailəri arasından seçilmiş xüsusi komitəyə göndərirlər. Yerli komitələr müvafiq Yerli Ruhani Məhfillərə necə münasibət göstərirlərsə bu komitə də Milli Ruhani Məhfilə o cür münasibət göstərməlidir.

Həmçinin müzakirəyə qoyulacaq məsələnin yalnız yerli xarakter daşıdığını və onun baxılmaq və həll edilmək üçün Yerli Ruhani Məhfilə göndərilməsini aydınlaşdırmaq, yaxud bu məsələnin Milli Ruhani Məhfilin səlahiyyətinə aid olmasını, Onun tərəfindən baxılmasını və xüsusi diqqət tələb etməsini müəyyənləşdirmək də bir vəzifə kimi Milli Ruhani Məhfilə həvalə edilmişdir...

Həm fərdi, həm də kollektiv məsləhətlərə, nüfuzlu fikirlərə və ağsaqqal nümayəndələrin səmimi hisslərinə ən böyük hörmət göstərmək bizim hamımızın sevdiyi və xidmət etdiyi Əmrin mənafeyi naminə Qurultay nümayəndələri tərəfindən seçilmiş Milli Ruhani Məhfilə daxil olan üzvlərin ən vacib vəzifəsidir... Onlar nümayəndələri cari ildə zəruri həllini gözləyən müxtəlif məsələlərlə tanış etməli, nümayəndələrin fikir və mülahizələrini ölçüb-biçməli, təmkinlə və diqqətlə araşdırmalıdırlar.

Yeni seçilmiş Milli Ruhani Məhfil Qurultay iclasları zamanı bir neçə gün ərzində və nümayəndələrin buraxılmasından sonra qarşılıqlı anlaşma, fikir mübadiləsi, qarşılıqlı inam üçün üsullar və yollar axtarmalı və hər vəchlə ümumi mənafeyə xidmət etmək arzusunda olduğunu sübut etməlidir...

Lakin tez-tez və uzunmüddətli qurultayların çağırılması qeyri-mümkün olduğundan Milli Ruhani Məhfil Əmrin maraqlarına təsir göstərə bilən bütün məsələlərin həlli hüququnu, məsələn, Əmrin istiqamətləndirilməsi və yayılması üçün müəyyən edilmiş prinsiplərə uyğun olaraq Yerli Ruhani Məhfillərin fəaliyyət göstərməsi haqqında məsələlərin həll edilməsi hüququnu özündə saxlamalıdır".

Hər il keçirilən yerli bəhai seçkiləri üçün seçki bülletenlərinin hazırlanması Yerli Ruhani Məhfillərin öhdəsinə qoyulur. Bununla əlaqədar olaraq Dinin Mühafizi buyurur:

"Şəxsin əsl bəhai olması və ya olmaması məsələsini həll etməzdən əvvəl indiki vəziyyətlə əlaqədar diqqət verilməli olan prinsipial amillər barəsində olduqca qısa şərh vermək lazımdır:

Həzrət Əbdülbəhanın Vəsiyyətində nəzərdə tutulduğu kimi, Müjdəçinin, Bəhai Təliminin Banisinin və Həqiqi Nümunəsinin məqamını bütünlüklə qəbul etmək, Onların Qələmindən nazil olan bütün nə varsa, hamısını danışıqsız qəbul etmək və tabe olmaq; bizim Sevimlimizin Müqəddəs Vəsiyyətinin bütün müddəalarının qətiyyətli tərəfdarı olmaq; indiki bəhai inzibati idarəsinin həm ruhuna, həm də formasına sıx surətdə bağlanmaq, — belə ciddi qərara gəlməzdən əvvəl dərindən və diqqətlə nəzərə alınmalı olan əsas və birinci dərəcəli müddəalar, məncə, bunlardır"[8]

Həzrət Əbdülbəhanın göstərişləri Bəhai təşkilatının gələcək inkişafını nəzərdə tutur:

"Allah tərəfindən bütün nemətlərin mənbəyi kimi müəyyən olunmuş və bütün səhvlərdən azad edilmiş Ədalət Evinə dair deməliyəm ki, hal-hazırda o beynəlxalq səsvermə ilə, yəni bütün dindarlar tərəfindən seçilməlidir. Onun üzvləri Allahsevərlik mücəssəməsi, ağıl və müdriklik ziyası olmalı, Allahın Dinində dəyanətli və bütün bəşəriyyətin xeyirxahı olmalıdırlar. Bu Məhfil adı altında Beynəlxalq Məclis nəzərdə tutulur, yəni hər bir ölkədə ikinci dərəcəli Ədalət Evi təsis edilməli və bu Məhfillər də Allahın Uca Ədalət Evi üzvlərini seçməlidirlər.[9]

Bütün işlər baxılmaq üçün bu orqana təqdim edilməlidir. O, Müqəddəs Yazılarda aydın şərh olunmayan qanunları və qaydaları açıqlayır və nəşr edir. Bütün çətin məsələlər bu orqan tərəfindən həll edilməlidir. Dinin Mühafizi bu orqanın müqəddəs Başçısı, imtiyazlı və ömürlük üzvüdür. Əgər O, iclaslarda şəxsən iştirak edə bilmirsə, bu zaman Öz yerinə həmin orqanın üzvlərindən birini müvəkkil etməlidir...

Əgər üzvlərdən biri müəyyən qəbahətli iş görərsə və bu da ümumi mənafeyə xələl gətirərsə, onda Allah Əmrinin Mühafizi Öz şəxsi mülahizəsinə əsasən onu xaric edə bilər, bununla belə camaat onun yerinə başqa birisini seçməlidir. Uca Ədalət Evi qanunlar qəbul edir, hökumət isə onları həyata keçirir. Qanunvericilik orqanı icraedici orqana elə kömək və yardım göstərməlidir ki, bu iki qüvvənin sıx birliyi və harmoniyası nəticəsində obyektivlik və ədalət qanunları möhkəm və sarsılmaz olsun və bütün dünya əsl Cənnətə çevrilə bilsin...

Hər bir mömin "Kitabi-Əqdəs"ə müraciət etməlidir. Və orada aydın olmayan bütün nə varsa, izah olunmaq üçün Ədalət Evinə göndərməlidir. Və bu orqanın yekdilliklə və ya səs çoxluğu ilə təsdiq etdiyi qərar, doğrudan da, həqiqətdir və Allahın Özünün İradəsidir. Və kim Uca Ədalət Evinin qərarından yayınarsa, həqiqətən, o kəs münaqişə sevən adamlardan sayılır və Allahın Tövsiyyələrindən üz çevirməklə, özünün bəd niyyətli olduğunu göstərir" (Əbdülbəha. İradəsi və Vəsiyyəti)

Hal-hazırda dünyanın bütün yerlərində yaşayan bəhailər müntəzəm yazışmalar və fərdi görüşlər vasitəsilə öz aralarında yaxınlıq və dostluq əlaqələri saxlayırlar. Müxtəliif irqlərə, millətlərə və dini ənənələrə mənsub olan adamların bu cür əlaqəsi ona əyani sübutdur ki, Həzrət Bəhaullahın bəxş etdiyi birlik ruhu vasitəsilə mövhumat yükü və xalqları bir-birindən ayrı salan tarixi amillər tamamilə aradan qaldırıla bilər.

BƏHAULLAHIN DÜNYA QAYDASI

1929-cu ilin fevralından başlayaraq Həzrət Şövqi Əfəndi bəhai icmalarına ünvanladığı ardıcıl müraciətlərində bu məsələyə dair daha geniş izahatlar vermişdir:

"Mən möminlərə müraciət etməkdən Özümü ona görə saxlaya bilmirəm ki, onlar indi mövcud olan dünyagörüşlərə və dəyişkən qaydalara əhəmiyyət verməsinlər və əvvəllər olduğundan daha da ciddi surətdə özlərinə aydınlaşdırsınlar ki, müasir sivilizasiyanın bu səbatsız nəzəriyyələri və müvazinətsiz institutlarının onların xarabalıqları üzərində əmələ gələcək, İlahi institutlarla kəskin təzad təşkil etməsi labüddür.

Belə ki, Həzrət Bəhaullah... bəşəriyyətə nəinki yeni və oyandırıcı ruh təlqin etmiş, O nəinki müəyyən dünyəvi prinsipləri bəyan etmiş və nəinki xüsusi fəlsəfə təklif etmişdir, bu fəlsəfənin və bu prinsiplərin özlüyündə güclü, kamil və ümumi olmasına baxmayaraq, O və Ondan sonra da Həzrət Əbdülbəha, keçmiş dinlərdə olmayan İlahi qaydaların əsas müddəalarını qabaqcadan nəzərə alıb, müəyyən institutlar yaratmış, bir sıra qanunları aydın və dəqiqliklə bizə izah etmişdir. Bütün bunlar gələcəkdəki cəmiyyət üçün nümunə, Ən Böyük Sülhün yaradılması üçün ali vasitə, bütün bəşəriyyətin birləşməsi və yer üzündə həqiqət və ədalətin hökmranlığının elan edilməsi üçün yeganə amil olacaqlar...

İsa Məsihin vəhyindən fərqli olaraq, Məhəmməd-əleyhissalamın vəhyindən fərqli olaraq və keçmişin bütün vəhylərindən fərqli olaraq, Həzrət Bəhaullahın şagirdləri işlədikləri və qayğısını çəkdikləri hər bir ölkədə öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün ehtiyac duyduqları bütün qanunların, qaydaların, institutların və təlimatların aydın, dəqiq və müəyyənləşdirilmiş şərhlərinə malikdirlər...

Bəhai vəhyinin fərqləndirici xüsusiyyəti bundan ibarətdir. Əvvəlki vəhylərin əhəmiyyətini əskiltməyə və yaxud onları sıradan çıxarmağa çalışmayan, əksinə, onları əlaqələndirmək, birləşdirmək və tamamlamaq istəyində olan dinin gücü və birliyi və vəhyin vacibliyi bundadır...

Bizim Dinimiz hal-hazırda onu İslam Dininin törəməsi sayan və yaxud Qərbdə mövcud olan çoxsaylı avam təriqətlərdən biri kimi inkar edən adamların gözündə zəif görünə bilər, lakin Səma Təzahürünün bu qiymətli xəzinəsi hələ rüşeym halında olsa da öz qanunları hüdudlarında zəifləmədən və möhkəmliklə inkişaf edəcək və bütün bəşəriyyəti əhatələyənədək irəliyə doğru can atacaqdır.

Yalnız Həzrət Bəhaullahın yüksək məqamını dərk edənlər, yalnız Onun Ruhunun qüdrəti ilə tanış olanlar və Onun məhəbbəti ilə ürəkləri dolu olanlar Onun İlahi Qaydasının — Onun bəşəriyyətə gətirdiyi misilsiz töhfənin əhəmiyyətini lazımınca qiymətləndirə bilərlər." (Şövqi Əfəndinin 21 mart 1930-cu il tarixli məktubundan)

Öz mahiyyətinə görə İlahi olan, miqyasına görə hər şeyi əhatələyən, prinsipcə qərəzsiz və öz keyfiyyətinə görə müstəsna olan Yeni Dünya Qaydası — təşvişə salınmış bəşəriyyətin can atdığı həmin məqsəd bax budur.

Zamanın ruhuna etinasızlıq göstərib keçmiş dövrlərdə millətlərin qapalı həyat sürdüyü şəraitdə yararlı olan milli qaydaları indiki zəmanədə tətbiq etməyə çalışan ictimai təşkilat liderlərinin cəhdləri, həqiqətən, təəssüf doğurur. Halbuki bu zəmanədə bəşəriyyət Həzrət Bəhaullahın Təlimində nəzərdə tutulan birliyə nail olmalı, ya da məhv olmalıdır.

Sivilizasiya tarixinin belə böhranlı vaxtında həm Şərqdə, həm də Qərbdə, həm qalib, həm də məğlub, həm böyük, həm də kiçik millətlərinin başçıları Həzrət Bəhaullahın şeypur səsini eşitməli və dünya həmrəyliyi ruhuna yiyələnərək (bu, Onun Əmrinə loyallığın zəruri şərtidir) O, İlahi Təbibin iztirablara mübtəla olan bəşəriyyətə məsləhət gördüyü şəfaveriçi vasitələri tamamilə tətbiq etmək üçün cəsarətlə ayağa qalxmalıdırlar.

Qoy onlar hər cür qərəzli və yalnış nəzəriyyələri və milli xurafatları birdəfəlik kənara atsınlar və Həzrət Bəhaullahın Təliminin qanuni Şərhçisi Həzrət Əbdülbəhanın ali məsləhətinə qulaq assınlar.

1912-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatları federal nümayəndəliyinin yüksək vəzifəli rəsmi məmurunun: "mən öz hökumətimin və xalqımın mənafeyinə necə daha yaxşı xidmət edə bilərəm" sualına Həzrət Əbdülbəhanın cavabı belə olmuşdu:

"Əgər özünüzün bütün dünya birliyinin vətəndaşı olduğunu dərk etsəniz, sizin öz ölkənizdə fəaliyyət göstərən federasiya prinsipinin dünya xalqları və millətləri arasındakı müasir qarşılıqlı əlaqələrə mümkün olan tətbiqinə kömək göstərmək üçün çalışsanız, öz ölkənizə daha yaxşı xidmət etmiş olarsınız".

Lazım gəldikdə Ali hakimiyyətin hansısa elə bir forması yaradılmalıdır ki, onun sayəsində bütün dünya xalqları könüllü olaraq müharibə aparmaq iddialarından uzaqlaşsınlar, vergi qoymağın bəzi hüquqlarından və öz ərazisi hüdudlarında asayişin qorunması üçün zəruri olan miqdardan daha çox həcmdə silahlı qüvvə saxlanması hüququndan imtina etsinlər.

Belə Ali Hakimiyyətin tərkibində itaətsizlik göstərən dövlətə onun yüksək və sarsılmaz nüfuzunu qəbul etdirə bilən icraedici orqan olmalıdır. Bu, üzvləri xalqlar tərəfindən seçilən və müvafiq dövlətlər tərəfindən təsdiqlənən Dünya Parlamenti və tərəflər öz işlərini könüllü olaraq onun müzakirəsinə vermək istəmədikdə belə, qərarları hökmən yerinə yetirilən Ali Tribunal da ola bilər.

Dünya birliyi dövründə bütün iqtisadi sədlər dağılacaq, kapital ilə əmək arasında dəqiq qarşılıqlı münasibətlər yaranacaq; dini çəkişmələrin və mövhumatın hay-küyü birdəfəlik kəsiləcək; irqi nifrət və düşmənçilik alovları kökündən söndürüləcək; beynəlxalq qanunların vahid kodeksi federativ dövlətlərin birləşmiş qüvvələrinə hökm edəcəkdir ki, qanunları pozanları sakitləşdirmək, ümumi qayda-qanunu və əmin-amanlığı təmin etmək üçün təxirəsalınmaz şəkildə və zorakılıqla işə qarışsınlar; şıltaq və davakar millətçiliyin qəzəbi Dünya Hökumətinin etibarlı təbəəsinə çevriləcəkdir (həqiqətən, Həzrət Bəhaullahın əvvəlcədən xəbər verdiyi qayda geniş aspektdə belədir) — bu o qaydadır ki, ona tədricən yetişməkdə olan dövrün ecazkar meyvəsi kimi baxmaq lazımdır...

Həzrət Bəhaullahın universal qanununun ilhamverici vəzifəsinə şübhə etmək lazım deyil. Bu qanun mövcud cəmiyyətin quruluşunu pozmaq məqsədi güdməyərək, onun əsaslarını elə genişləndirməyə və onun institutlarını elə yenidən qurmağa çalışır ki, onlar daim dəyişməkdə olan dünyanın tələblərinə uyğun olsunlar.

Bu qanun ağıllı, sadiq təbəəliklə münaqişədə ola bilməz və eləcə də zəruri bitərəfliyi sarsıtmaz. Onun məqsədi, nə insanların qəlbindəki sağlam və düşüncəli vətənpərvərlik alovlarını söndürməkdən, nə də ki, mühüm əhəmiyyətə malik olan milli muxtariyyət sistemini ləğv etməkdən ibarətdir. Onun məqsədi hədsiz mərkəzləşmənin fəlakətli nəticələrini aradan qaldırmaqdır.

Bu qanunla dünya xalqlarının və millətlərinin estetik xüsusiyyətlərlə, iqlim şəraiti ilə, tarix, dil, ənənələr, düşüncə tərzi və adətlərlə şərtlənmiş müxtəliflikləri nə inkar edilir, nə də ləğv edilir. O, keçmişdə bəşəriyyətin ilham aldığı hər hansı bir ideyadan fərqli olaraq, insanları daha yüksək cəhdlərə və daha geniş fəaliyyətə çağırır...

Həzrət Bəhaullahın çağırışı, hər şeydən əvvəl, hər cür əyalətçiliyə, qapalılığa və mövhumatın bütün formalarına qarşı yönəlmişdir...

Çünki hər cür qanunlar, siyasi və iqtisadi nəzəriyyələr ancaq ona görə yaradılmışdır ki, bəşəriyyətin maraqlarına riayət edilsin və onlar qorunsun; ona görə yaradılmayıb ki, bu və ya digər qanunun və ya doktrinanın qorunması naminə bəşəriyyətin özü qırğına düçar olsun...

İnsan nəslinin birliyi prinsipi — oxdur və bu oxun ətrafında Həzrət Bəhaullahın bütün Təlimi hərlənir — bu yalnız düşüncəsiz həyəcanların şiddətli istəyi və ya tutqun mənəvi ümidlərin ifadəsi deyildir... Onun mənası dərin və onun iddiaları əvvəl gəlmiş bütün Peyğəmbərlərin iddialarından daha əhəmiyyətlidir.

Onun verdiyi xəbər nəinki ayrı-ayrı fərdlərə tətbiq edilə bilər, o başlıca olaraq, elə həyat tellərinə toxunur ki, onlar dünyanın bütün xalqlarını və ölkələrini bağlamalı və onları Vahid İnsan Ailəsinə çevirməlidir... Bu xəbər insanın təkamülünün başa çatdırılmasıdır...

İnsan düşüncəsini bu yeni mərhələsinin, yalnız dünyanı fəlakətə düçar etmək istəyən qüvvələr tərəfindən sürətləndiriləcəyi fikri, əfsus ki, gündən-günə daha çox və daha aydınlıqla meydana çıxır...

...Bəşəriyyət yalnız ağır sınaqlardan təmiz və mətinləşmiş halda çıxaraq, elə məsuliyyət hissi doğuracaqdır ki, yeni eranın başçıları onu daşımağa çalışacaqlar.

...Məgər Həzrət Əbdülbəhanın Özü aydın ifadələrlə demirdimi "ki, axırıncısından daha amansız olan başqa müharibə mütləq başlayacaqdır?" (Şövqi Əfəndinin 28 noyabr 1931-ci il tarixli məktubundan)

"Bu İnzibati Qayda.. onun tərkib hissələrinin və əsas institutlarının fəaliyyətə başlaması ilə əlaqədar olaraq, öz iddialarını bildirib və öz dəyərlərini elə qüvvə və qüdrətlə aşkarlayacaqdır ki, nəinki yalnız rüşeym kimi, həm də bütün bəşəriyyəti irəlicədən müəyyən edilmiş vaxt ərzində əhatələyən əsl, nümunəvi dünya qaydası kimi qəbul ediləcəkdir...

Keçmişin bütün dinləri arasında, yalnız bu İnam... elə quruluş ucaltmağa nail olmuşdur ki, ömrünü başa vurmuş və köhnəlmiş dini təlimlərin çaş-baş qalmış ardıcılları ona yaxınlaşa və tənqidi surətdə müzakirə edə bilərlər və nə qədər ki, kec deyil, onun bütün dünyanı bürüyən kölgəsində daimi rahatlıq tapa bilərlər.

Həzrət Bəhaullahın aşağıdakı sözlərini hər şeyi əhatələyən Bəhai Birliyinin rüşeymi olan bu İnzibati Qaydanın gücünə və qüdrətinə deyil, bəs nəyə aid etmək olar?

"Bu olduqca böyük Yeni Dünya Qaydasının gücü və şövqləndirici təsiri nəticəsində dünyanın tarazlığı pozulmağa başlamışdır. Bu bənzəri olmayan və ecazkar sistemin sayəsində insanların sakit həyatı inqilabi xarakter almışdır. Bu elə sistemdir ki, keçmiş zamanların heç bir dövründə ölümlü adamların gözlərinə beləsini görmək müyəssər olmamışdır."

"Bu böyük İnzibati Qayda timsalında yaradılacaq gələcək bəhai federasiyası, həm nəzəri, həm də əməli baxımdan bütün siyasi təşəbbüslər tarixində nəinki yeganədir, həmçinin dünya dinləri tarixində onun heç bir bənzəri yoxdur.

Heç bir demokratik idarəetmə forması, heç bir mütləqiyyət, yaxud istibdad sistemi, istər monarxiya olsun, istərsə də respublika və ya zadəkan mahiyyətli keçid sistemi olsun, heç biri, istər hətta teokratiyanın məlum formalarından biri olsun və ya yəhudi federasiyası və yaxud istənilən xristian ruhani təşkilatı ya da İslam Dininin xəlifəlik və imamətlik forması olsun — heç birinin quruluşu onun kamil Memarının bacarıqlı əlləri ilə yaradılmış İnzibati Qayda ilə nə eyniləşdirilə, nə də müqayisə edilə bilər...

...Nə qədər ki, bu sistem özünün körpəlik çağındadır, qoy heç kim onun əhəmiyyətini azaltmasın və onun vəzifələrini yanlış mövqedən şərh etməsin. Bu İnzibati Qaydanın dayandığı təməl, indi bəşəriyyət üçün Allahın sarsılmaz məqsədidir. Bu qaydanın bəhrələndiyi ilham mənbəyi başqa heç kəs yox, məhz Həzrət Bəhaullahın Özüdür...

Onu ilhamlandıran başlıca və əsas məqsəd Həzrət Bəhaullahın nəzərdə tutduğu Yeni Dünya Qaydasının həyata keçirilməsidir. Onun tətbiq etdiyi meyarlar onu nə Şərqə, nə də Qərbə, nə yəhudiyə, nə bütpərəstə, nə varlıya, nə yoxsula, nə ağdəriliyə, nə də qaradəriliyə meylləndirir. Onun çağırışı – bütün bəşəriyyətin birliyidir, Onun məqsədi – Ən Böyük Sülhdür..." (Şövqi Əfəndinin 8 fevral 1934-cü il tarixli məktubundan)

"Allah Əmrinin İnzibati Qaydasının inkişafını müşayiət edən, onun durmadan möhkəmləndiyini göstərən dəlillərlə yorulmuş cəmiyyətin əsaslarını sarsıdan dağıdıcı qüvvələr arasındakı təzad aydın və heyrətamizdir. Bəhai Dünyasının həm daxili, həm də xarici aləmində Allah Əmrinin Qızıl Əsrinin başlanğıcı olacaq yeni Dünya Qaydasının yaranmasından heyrətamiz bir şəkildə soraq verən əlamət və nişanələr günü-gündən artır və çoxalır...

...Tezliklə indiki idarə qaydası ləğv ediləcək və onun əvəzinə Yeni Qayda gələcəkdir..." (Bəhaullah)

Həzrət Bəhaullahın Vəhyi... bütün insan nəslinə yeni eranın gəlişinin bəyan edilməsi kimi... qiymətləndirilməlidir. Ona sadəcə olaraq bəşəriyyətin daim dəyişən taleyində daha bir ruhi dirçəliş kimi deyil, təkcə fasiləsiz vəhylər zəncirinin növbəti həlqəsi kimi deyil və hətta yalnız Peyğəmbərlər silsiləsinin təkrarlanan dövri silsilələrindən birinin ən uca nöqtəsi kimi deyil, bu yer kürəsindəki kollektiv insan həyatının təkamülünün sonuncu və ən yüksək mərhələsinin təntənəsi kimi baxmaq lazımdır. Dünya birliyinin meydana çıxması, dünya vətəndaşlığının dərk edilməsi, dünya mədəniyyətinin və sivilizasiyanın əmələ gəlməsi... bizim yer kürəsindəki həyatımız nöqteyi-nəzərindən insan cəmiyyətinin təşkilində axırıncı mərhələ və son hədd kimi qiymətləndirilməlidir, bununla belə insan bir fərd kimi, sonsuz olaraq kamilləşməsini davam etdirəcək, bu kamilləşmə nəticəsində inkişaf edəcək, daha doğrusu, etməli olacaqdır.

Həzrət Bəhaullahın nəzərdə tutduğu insan nəslinin birliyi prinsipi bütün xalqların, irqlərin və təbəqələrin öz aralarında sıx və daimi əməkdaşlıq etdikləri, birliyə daxil olan bütün muxtar dövlətlərin mənafelərini, bütünlüklə qorunduğu və bu dövlətləri yaradan şəxslərin azad təşəbbüslərinə tamamilə təminat verildiyi Dünya Dövlətinin bərqərar olması kimi başa düşülür.

Bizim təsəvvür edə bildiyimiz bu cür dünya idarəetməsi dünya Qanunvericilik Orqanı olmalıdır. Bütün bəşəriyyət tərəfindən etimad göstərilmiş bu orqanın üzvləri isə onun tərkibinə daxil olan hər bir millətin sərvətləri üzərində ciddi nəzarət qoymalı və bütün dünya xalqlarının tələbatlarını ödəyən, onların həyat tərzini yaxşılaşdıran və onların düzgün qarşılıqlı əlaqələrini təmin edən qanunlar verməlidir.

Bütün beynəlxalq qüvvələr tərəfindən dəstəklənən dünya icraçı orqanı dünya qanunvericilik orqanı tərəfindən qəbul olunan qanunları yerinə yetirməli və bütün dünya idarəsinin üzvlərinin birliyini qorumalıdır. Beynəlxalq Tribunal ayrı-ayrı dövlətlər və xalqlar arasında baş verən bütün məsələləri gündəliyə gətirməli və danışıqsız yerinə yetirilməli olan qəti qərarlar verməlidir.

Belə idarəetmə sistemi bütün yer kürəsini əhatələyən və tam sürətlə və dəqiqliklə fəaliyyət göstərən, hər cür milli müdaxilədən və məhdudiyyətlərdən azad olan etibarlı beynəlxalq əlaqələrin mövcudluğuna təminat verəcəkdir.

Belə sistemdə Dünya Paytaxtı bütün aləmi ruhlandıran və bəşəriyyətin bütün xeyirxah qüvvələrini birləşdirən mərkəz olacaqdır.

Dünya sisteminə mənsub olan beynəlxalq dil ya yenidən tərtib edilməli, ya da mövcud dillərin içərisindən seçilməlidir. Və bu sistemə daxil olan bütün federativ millətlərin məktəblərində onların ana dilləri ilə yanaşı tədris olunmalıdır. Beynəlxalq yazı, ədəbiyyat, vahid beynəlxalq pul sistemi, vahid çəki və ölçü sistemi — bütün bunlar dünyanın bütün xalqlarının və irqlərinin qarşılıqlı münasibətlərini və qarşılıqlı ünsiyyətini asanlaşdırmalı və sadələşdirməlidir.

Belə bir Dünya Birliyində bəşəriyyətin iki ən nəhəng qüvvəsi olan din və elm sülhə gələcək və qarşılıqlı yardım şəraitində ahəngdar surətdə inkişaf edəcəklər. Belə bir sistemdə fəaliyyət azadlığından tamamilə istifadə edən kütləvi vasitələri insanların düşüncə və dünyagörüşlərini bütünlüklə əks etdirməyə başlayacaqdır, belə ki, o müxtəlif şəxsi məqsədləri və ya qrupların mənafelərini müdafiə etmək vəzifəsindən qurtaracaq, dövlətlərin və xalqların hər cür təsirindən azad olacaqdır. Dünyanın iqtisadi ehtiyatları düzgün hesablanacaq, xammal mənbələrindən tam istifadə olunacaq, onun bazarları düşüncəli surətdə əlaqələndiriləcək, dünyanın sərvətləri isə ədalətlə bölüşdürüləcəkdir.

Beynəlxlaq rəqabətə və hər cür digər zərərli fitnə-fəsadlara son qoyulacaqdır. İrqi xurafatları və nifrəti xalqlar arasındakı dostluq, qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq əvəzləyəcəkdir. Dini çəkişmələri törədən səbəblər birdəfəlik aradan qaldıralacaq, iqtisadi sədlər və məhdudiyyətlərin xüsusi sinfi fərqlərin kökü bir-dəfəlik kəsiləcəkdir.

Bir tərəfdən olduqca ağır ehtiyac içində yaşamaq və digər tərəfdən həddindən artıq sərvətlərin yığılması və təmərküzləşməsi aradan qaldıralacaqdır. İndi müxtəlif iqtisadi və siyasi müharibələrə sərf olunan nəhəng enerjilər insanların etdikləri kəşflərin və onların texniki naliyyətlərinin tez bir zamanda tətbiq edilməsinə yönəldiləcəkdir. Bu həm əmək məhsuldarlığının artırılması, xəstəlikləri törədən səbəblərin aradan qaldırılması, elmi ixtiraların genişləndirilməsi, fiziki sağlamlıq səviyyəsinin yüksəldilməsi, düşünmə vasitələrinin inkişaf etdirilməsi və təkmilləşdirilməsi sahələrindəki, həm də tam istifadə olunmamış yeraltı yataqların və sərvətlərin emal edilməsi, insan ömrünün uzadılması və bütün bəşəriyyətin əxlaqi, intellektual və mənəvi həyatını möhkəmləndirən digər təşəbbüslərin stimullaşdırılması sahəsindəki məsələlərə toxunacaqdır.

Bütün dünyaya rəhbərlik edən, sarsılmaz nüfuza malik olan, ixtiyarında zəngin sərvətlər və geniş imkanlar olan Dünya Federasiya Sistemi; müharibə fəlakətlərindən və onun acı nəticələrindən qurtarmaq haqqında həm Şərqin, həm də Qərbin baxışlarının və mənafelərinin ifadəçisi olan Dünya Federasiya Sistemi; yeraltı sərvətlərdən və mədənlərdən maksimum istifadə olunmasına çalışan sistem; zorakılığı cilovlayan və onu ədalətə tabe edən sistem; Allahın Təkliyini hər yerdə şüurlara təlqin etməklə şərtlənən və vahid dünya Vəhyinə loyal münasibət göstərməyi hamıya aşılayan sistem — indi ümumi, həyati maraqlar əsasında birləşmiş bəşəriyyətin nail olmağa çalışdığı son məqsədi bax budur.

Bəşəriyyətin indi yaxınlaşdığı ideal — bütün xalqların birliyidir. Ailənin, tayfaların, ölkələrin və millətlərin formalaşması mərhələləri — insan sivilizasiyası tarixində sınaqdan çıxmış və uğurla başa çatmış mərhələdir. Bütün dünyanın birliyini həyata keçirmək — bütün bəşəriyyətin arzuladığı məqsəd və onun inkişafının yekun mərhələsidir.

Millətlərin formalaşması dövrü qurtarmışdır. Dövlət suverenliyinin xüsusiyyəti olan anarxiya özünün ən yüksək nöqtəsinə çan atır. Dünya öz kamilliyinə nail olan kimi xurafatlardan imtina etməli, bütün bəşəriyyətin birliyini və onun qarşılıqlı əlaqələrinin bütövlüyünü dərk etməli və birdəfəlik olaraq elə təşkilati idarəetmə aparatı yaratmalıdır ki, bu həyati və müqəddəs problemi öz mövcudluğu tarixində ən yaxşı tərzdə həyata keçirə bilsin". (Şövqi Əfəndinin 11 mart 1936-cı il tarixli məktubundan. Bu məktub "Bəhaullahın Dunya Qaydası" kitabında çap olunmuşdur)